Rəqəmsal dövrdə təhlükəsizlik: Azərbaycanda şəxsi məlumatların qorunması və kibertehlükəsizlik vəziyyəti necədir?

Rəqəmsal dövrdə təhlükəsizlik: Azərbaycanda şəxsi məlumatların qorunması və kibertehlükəsizlik vəziyyəti necədir?Hazırda qlobal miqyasda kibertəhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlar pik həddə çatıb. İstifadəçilər rəqəmsal platformalarda şəxsi məlumatlarının kifayət qədər qorunmadığını düşünürlər. Bəs bu narahatlıqlar Azərbaycandakı reallıqlarla nə dərəcədə üst-üstə düşür?

Mövzu ulə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin eksperti, Xəzər Universitetinin İT departament rəhbəri Fərid Musayev bildirib.

O, qeyd edib ki, informasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı və xidmətlərin rəqəmsallaşması bir tərəfdən insanların həyatını asanlaşdırsa da, digər tərəfdən kiberhücum risklərini və şəxsi məlumatların sızması ehtimalını artırır. İnsanların "Məlumatlarım təhlükədədir?" sualı artıq yalnız fərdi narahatlıq deyil, həm də milli təhlükəsizlik məsələsinə çevrilib:

"Azərbaycanda şəxsi məlumatların qorunması həm hüquqi, həm də texniki baxımdan tənzimlənir. "Şəxsi məlumatlar haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu bu sahədə əsas hüquqi sənədlərdən biridir. Qanunvericilikdə məlumatların toplanması, emalı və saxlanılması ilə bağlı bir sıra tələblər müəyyən edilib.
Lakin texnoloji baxımdan vəziyyət daha mürəkkəbdir. Şəxsi məlumatların sızması (data breach) təkcə böyük dövlət qurumları üçün deyil, həm də banklar, e-ticarət platformaları və telekommunikasiya şirkətləri kimi özəl sektor nümayəndələri üçün əsas çağırışlardan biridir. İstifadəçilərin əksəriyyəti rəqəmsal əməliyyatlar zamanı hansı məlumatlarının, hansı məqsədlə və nə qədər müddətə saxlanıldığını tam anlamır. Bu isə onların narahatlığını daha da artırır.
Azərbaycanda kibertəhlükəsizlik ekosistemi son illərdə əhəmiyyətli inkişaf göstərib. Dövlət tərəfindən kiberhücumlara qarşı müdafiə mexanizmləri gücləndirilir. Bununla belə, bir sıra mühüm məqamlar diqqət çəkir.
Ən böyük problemlərdən biri istifadəçilərin kibertəhlükəsizliklə bağlı maarifləndirilməsi və insan faktorudur. Fişinq (phishing) hücumları və sosial mühəndislik üsulları vasitəsilə məlumatların ələ keçirilməsi ciddi risk olaraq qalır. İstifadəçilərin bir hissəsi güclü şifrələrdən, iki faktorlu autentifikasiyadan və digər rəqəmsal təhlükəsizlik vasitələrindən tam istifadə etmir.
Digər mühüm məsələ özəl sektorun kibertəhlükələrə hazırlıq səviyyəsidir. Dövlət infrastrukturu gücləndirilsə də, kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri kiberhücumlar qarşısında daha həssas ola bilər. Bir sıra şirkətlər kibertəhlükəsizliyə ayrılan vəsaiti hələ də xərc kimi qiymətləndirirlər. Halbuki məlumatların qorunması şirkətin fəaliyyətinin davamlılığı və müştərilərin etimadının qorunması baxımından mühüm amildir.
Qlobal trendlərlə yanaşı, Azərbaycan da müxtəlif növ kiberhücum və təhdidlərlə üzləşir. Ransomware, DDoS və fişinq kimi hücumlar həm dövlət qurumları, həm də özəl sektor və fərdi istifadəçilər üçün risk yaradır.
Bəs vəziyyəti yaxşılaşdırmaq üçün nə edilməlidir?
Kibertəhlükəsizlik sahəsində ekspertlərin yanaşmasına görə, effektiv müdafiə üçün üç istiqamətin paralel şəkildə inkişaf etdirilməsi vacibdir: güclü qanunvericilik, müasir texnoloji müdafiə və maarifləndirilmiş cəmiyyət.
Məlumatların təhlükəsizliyinin təmin olunması yalnız proqram təminatlarından və texniki müdafiə sistemlərindən asılı deyil. Burada təhlükəsizlik mədəniyyəti də mühüm rol oynayır. İstifadəçilər rəqəmsal mühitdə şübhəli keçidlərə, mesajlara və sorğulara qarşı daha diqqətli olmalı, şirkətlər isə məlumatların qorunmasını biznes strategiyalarının əsas elementlərindən birinə çevirməlidirlər.
Nəticə etibarilə, Azərbaycanda kibertəhlükəsizlik sahəsi inkişaf etsə də, qarşıda hələ ciddi çağırışlar qalır. Şəxsi məlumatların qorunması yalnız texnoloji və hüquqi məsələ deyil. Bu, eyni zamanda dövlət qurumlarının, şirkətlərin və hər bir vətəndaşın rəqəmsal məsuliyyətini tələb edən kompleks bir sahədir".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 834   Tarix: 30 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

UKMTO: Oman sahillərində daha bir tanker vurulub

Hörmüz boğazında sutka ərzində ikinci tanker atəşə tutulub. "Report" xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniya Hərbi Dəniz Qüvvələri yanında Dəniz Ticarət Daşımalarının Əlaqələndirilməsi Mərkəzi (UKMTO) məlumat yayıb. "UKMTO Omanın Əl-Həsəb şəhərindən 17 dəniz mili şərqdə baş vermiş insiden

21.11.2026 200
.

Qazaxda 4 nəfərin öldüyü qəzada ərini və qızını itirən qadın Bakıya gətirildi

Qazaxda avtomobil qəzası zamanı ağır xəsarət alan qadın Bakıya gətirilib. -ın məlumatına görə, bir neçə gün öncə qəzada yaralanan Türkan Dərgahquliyeva Bakı şəhərindəki xəstəxanalardan birinə yerləşdirilib. Onun vəziyyəti ağır olaraq qalır. Xatırladaq ki, sözügedən qəzada qadının həyat yoldaşı, 9 yaşl

21.11.2026 287
.

Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb - Foto

Noyabrın 21-də Hanoy Ticarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb. Layihə Kollecin azərbaycanlı tərəfdaşları ilə davamlı və məqsədyönlü əməkdaşlıq çərçivəsində ərsəyə gəlib. BİG.AZ AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyev

21.11.2026 190
.

Tramp onun nitqini kəsən jurnalistə arxa sıranı göstərdi - Video

ABŞ Prezidenti Donald Tramp NBC telekanalının onun çıxışına müdaxilə edən əməkdaşını kobud adlandıraraq, birinci sıradan ən arxaya keçməyi məsləhət görüb. xəbər verir ki, bu barədə TASS yazıb. Hadisə Ağ Evdə keçirilən mətbuat konfransında baş verib. "Siz olduqca kobud insansınız, mən sizinlə danışmıram

21.11.2026 133
.

Ağdamda məktəbli qız sahibsiz itlərin hücumuna məruz qaldı - Foto/Video

Ağdamda məktəbli qız sahibsiz itlərin hücumuna məruz qalıb. -ın məlumatına görə, hadisə rayonun Quzanlı qəsəbəsində baş verib. İtlər qızın ayaq nahiyəsini dişləyərək ona xəsarət yetiriblər. O, yaxınlıqdakı insanların köməyi ilə xəstəxanaya çatdırılıb. Məktəbli qıza həkimlər tərəfindən tibbi yardım göstərilib

21.11.2026 220
.

Maşın almaq üçün kredit götürdü, pulu köhnə tanışı oğurladı

Binəqədi rayonu ərazisində talama hadisəsi qeydə alınıb. xəbər verir ki, bu barədə Daxili İşlər Nazirliyi (DİN) məlumat yayıb. Bildirilib ki, zərərçəkən bir müddət əvvəl avtomobil almaq üçün pul toplamaq qərarına gəlib. Bu məqsədlə bankların birindən 4 00 manat kredit götürərək yaşadığı evə gətirib

21.11.2026 172
.

Pezeşkian enerjiyə qənaət üçün iş otağında işıq və istiliyi söndürüb - Video

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ölkədə yaşanan enerji böhranı fonunda elektrik enerjisinə qənaət tədbirlərini əyani şəkildə nümayiş etdirmək məqsədilə dövlət televiziyasının nümayəndələrini öz iş otağına dəvət edib. xəbər verir ki, bu barədə İran mətbuatında məlumatlar yayılıb. İran dövlət televiziyasını

21.11.2026 174
.

Bu xəstələrə şad xəbər - Dərmanlar PULSUZ OLACAQ

Azərbaycanda gələn ilin aprel ayından etibarən ambulator dərman vasitələrinin icbari tibbi sığorta hesabına təmin edilməsi planlaşdırılır. BİG.AZ report-a istinadən xəbər verir ki bunu Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Ramin Rzayev "Dövlət biznes əməkdaşlıq forumu"

00:09 130
.

İrandan qaçaqmalçılıq yolu ilə gətirilən güclü təsiredici dərmanlar aptekdə satılıb, saxlanılanlar var

İrandan güclü təsiredici dərmanları qaçaqmalçılıq yolu ilə gətirərək "Vidal" aptekdə narkotik asılılığı olan şəxslərə qanunsuz olaraq satan şəxslər saxlanılıb. Bu barədə "Report"a Daxili İşlər Nazirliyindən məlumat verilib. Bildirilib ki, nazirliyin Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıql

21.11.2026 194
.