Sanki yıxılırsınız: Yuxuya gedərkən bədən niyə qəfil diksinir?

Yuxuya gedərkən insanı qəfil oyadan bu ani diksinmənin elmi adı hipnik sıçrayışdır. Bu, əsasən qol və ya ayaq əzələlərinin qeyri-iradi yığılmasıdır və yıxılma hissi, ürəkdöyünmə və ya görüntülərin qısa müddətli canlanması ilə müşayiət oluna bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Science Blog" yazıb.

Amerika Yuxu Təbabəti Akademiyasının məlumatına görə, insanların 60-70 faizi hipnik sıçrayışlarla qarşılaşır. Bir çox epizod nəzərdən qaçdığı üçün bu hal olduğundan daha nadir görünə bilər. Adətən tamamilə zərərsiz olan bu vəziyyət yuxuya getmə prosesinin normal variantı hesab olunur.

Niyə baş verir?

Bu halın dəqiq səbəbi məlum deyil. Aparıcı fərziyyələrdən biri əzələlərin boşalması ilə əlaqədardır. İnsan yuxuya gedərkən əzələ tonusu sürətlə azalır. Ehtimal olunur ki, beyin bu vəziyyəti səhvən yıxılma hissi kimi qəbul edə və qoruyucu refleksi işə sala bilər. Nəticədə əzələlər qəfil yığılır.

Təkamül fərziyyəsi

Başqa bir nəzəriyyə isə bu refleksin təkamül nəticəsində yarandığını irəli sürür. Psixoloq Frederik Kulic və antropoloq Tomas Vin belə bir ehtimal irəli sürüblər ki, bu refleks ağaclarda yatan qədim primatlarda formalaşıb.

Yuxu zamanı əzələlərin boşalması yıxılmanın başlanğıcı kimi qəbul edilə bilərdi. Qəfil sıçrayış isə heyvanın oyanmasına və vəziyyətini dəyişməsinə kömək edə bilərdi. Lakin bu fikir yalnız fərziyyə olaraq qalır və hələ qəti şəkildə təsdiqlənməyib.

Hansı hallarda artır?

Diksinmələr həddindən artıq kofein və nikotin qəbulu, stress, yuxusuzluq, eləcə də yatmazdan az əvvəl intensiv məşq və ya ağır fiziki iş səbəbindən daha tez-tez və daha güclü baş verə bilər.

Epizodlar müntəzəm şəkildə təkrarlanır və yuxuya mane olur, insanın yatmaqdan qorxmasına səbəb olur və ya oyaq vəziyyətdə davamlı əzələ yığılmaları ilə müşayiət edilirsə, mütəxəssislər həkimə müraciət etməyi tövsiyə edirlər. Digər hallarda hipnik sıçrayışlar adətən müalicə tələb etmir.

Telegramda izləyin