İnsan öləndən sonra bədənində hansı dəyişikliklər baş verir?
İnsan həyatını itirdikdən sonra onun bədənində bir sıra bioloji və fiziki dəyişikliklər başlayır. Ürəyin dayanması, qan dövranının kəsilməsi və hüceyrələrin oksigensiz qalması orqanizmdə ardıcıl proseslərə səbəb olur.
Bəs insan öldükdən sonra bədənində ilk olaraq nə dəyişir? Bu proseslər hansı ardıcıllıqla baş verir?
1. Bədən tədricən soyumağa başlayır
Ölümdən sonra orqanizmdə istilik istehsalı dayanır. Bədən ətraf mühitin temperaturuna uyğun olaraq tədricən soyuyur. Bu proses tibbdə "Algor mortis" adlanır. Soyuma sürəti havanın temperaturundan, geyimdən və digər şəraitdən asılıdır.
2. Dəridə rəng dəyişiklikləri yaranır
Qan dövranı dayandıqdan sonra qan cazibə qüvvəsinin təsiri ilə bədənin aşağı hissələrində toplanmağa başlayır. Nəticədə dərinin bəzi nahiyələrində qırmızımtıl-bənövşəyi və göyümtül ləkələr əmələ gəlir. Bu hadisə "Livor mortis" adlanır.
3. Əzələlər sərtləşir
Ölümdən bir müddət sonra əzələlərdə sərtləşmə başlayır. Buna "Rigor mortis" deyilir. Əzələlərin boşalması üçün lazım olan enerji ehtiyatı tükəndiyindən onlar gərgin vəziyyətdə qalır.
Bu proses adətən ölümündən 1-2 saat sonra başlaya, təxminən 12 saat ərzində daha aydın nəzərə çarpa bilər. Sonrakı mərhələdə toxumaların parçalanması ilə sərtlik aradan qalxır.
4. Gözlərdə dəyişikliklər baş verir
Ölümdən sonra gözün buynuz qişası şəffaflığını itirərək bulanıqlaşa bilər. Göz qapaqları açıq qaldıqda göz səthi quruyur. Göz bəbəklərinin işığa reaksiyası da dayanır.
5. Hüceyrələr öz-özünü parçalamağa başlayır
Qan dövranı dayandıqdan sonra hüceyrələr oksigen və enerji ilə təmin olunmur. Hüceyrələrin daxilindəki fermentlər toxumaların parçalanmasına səbəb olur. Bu proses autoliz adlanır.
6. Bədəndə parçalanma prosesi başlayır
Sonrakı mərhələdə mikroorqanizmlərin fəaliyyəti nəticəsində toxumalar parçalanmağa başlayır. Bağırsaqlarda yaşayan bakteriyalar da bu prosesdə iştirak edir.
Temperatur və ətraf mühit şəraiti parçalanmanın sürətinə ciddi təsir göstərir. İsti və rütubətli mühitdə proses daha sürətli, soyuq şəraitdə isə daha yavaş gedə bilər.
Bəs bu dəyişikliklər ölüm vaxtını müəyyən etməyə kömək edirmi?
Bəli. Məhkəmə-tibb ekspertləri bədənin temperaturunu, əzələlərin sərtliyini, dəridəki rəng dəyişikliklərini və digər əlamətləri araşdıraraq ölümün təxmini vaxtını müəyyənləşdirməyə çalışırlar.
Lakin bu əlamətlərin heç biri təkbaşına dəqiq ölüm vaxtını göstərmir. Çünki proseslərin sürəti insanın vəziyyətindən və ətraf mühitdən asılı olaraq dəyişir.(milli.az)
BiG.Az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 136 Tarix: 22 noyabr 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş"Evdə tək" filmi qayıdır
Aktyor Makoley Kalkin məşhur "Evdə tək" filminin yeni hissəsində çəkiləcək. Axşam.az xəbər verir ki, yeni ekran əsərində hadisələrin yetkin "Kevin MakKallister"in həyatından bəhs edəcəyi gözlənilir. Aktyorun daha əvvəl səsləndirdiyi ideyaya əsasən, Kevin bu dəfə ata obrazında tamaşaçıları
21.11.2026 225 Honkonqlu milyarderin varisi nəvəsi rusiyalı modellə evlənir
Honkonqun nüfuzlu biznes ailəsinin varisi, 43 yaşlı Erik Fokun 29 yaşlı rusiyalı model Narana Erdıneyeva ilə evlənəcəyi iddia olunur. Axşam.az xəbər verir ki, Çin mediasında cütlüyün qonaqlara göndərdiyi bildirilən toy dəvətnaməsinin fotosu yayılıb. Məlumata görə, toy dekabrın 12-də Honkonqdakı beşulduzl
16.11.2026 707 Ölümdən iki gün əvvəl orqanizmdə nə baş verir?
Həyatın son 48 saatında insan orqanizmi həyati funksiyalarını qorumaq qabiliyyətini tədricən itirir. Həyatın son 48 saatında insan bədəni nəzərəçarpacaq dəyişikliklərə məruz qala bilər. İnsan zəifləyir, daha çox yatır, yeməyə az maraq göstərir və nəfəs alma və qan dövranı tədricən dəyişir. Bu təzahürlə
15.11.2026 584 100 yaşa çatanların qidalanma sirri
Çinli alimlərin apardığı araşdırma 100 yaşa qədər yaşamaq ehtimalı ilə qidalanma vərdişləri arasında maraqlı əlaqə olduğunu üzə çıxarıb. Məlum olub ki, ət yeyən yaşlı qadınların 100 yaşa çatma ehtimalı vegetarian qadınlarla müqayisədə daha yüksək ola bilər. Lakin burada mühüm bir məqam var. -ın xaric
15.11.2026 424 Van pişiklərinin gözləri niyə fərqli rənglərdə olur?
Türkiyənin dünyada tanınan təbii gözəlliklərindən biri olan Van pişikləri qar kimi ağ, ipək kimi yumşaq tükləri və fərqli rəngli gözləri ilə diqqət çəkir. Bu pişiklərin bir gözü mavi, digər gözü isə kəhrəba rəngində ola bilər. Onların qeyri-adi görünüşünün arxasında isə genetik xüsusiyyətlər dayanır
19.11.2026 362 Qadınlar kişilərdən daha çox üşüyür - SƏBƏB
Alimlər qadınların soyuğu kişilərdən daha tez hiss etməsinin və daha isti mühitə üstünlük verməsinin mümkün bioloji səbəbini araşdırıblar. Tədqiqatın nəticələrinə görə, temperaturun qavranılmasına testosteron və dərinin sinir uclarında yerləşən xüsusi zülal reseptorları təsir göstərə bilər. xarici mediay
15.11.2026 419 Romantik şəxsiyyət TESTİ: Bir çiçək ideal ikinci yarınızı aşkarlayacaq
Sevgi tərzinizi kəşf etmək üçün səkkiz çiçəkdən birini seçin. Hər kəsin öz ideal partnyoru var. Bəziləri səxavətli jestlər və gözəl görüş gözləyir, bəziləri isə dinc ev mühitinə üstünlük verir. bildirir ki, bu təəccüblü dərəcədə dəqiq romantika testi, münasibətdən nə istədiyinizi və çiçək seçimləriniz
15.11.2026 424 Yorğunluq və baş ağrılarının əsl səbəbi...
Gün ərzində kifayət qədər su qəbul etmədikdə yaranan baş ağrıları, xroniki yorğunluq, diqqət dağınıqlığı və daimi halsızlıq orqanizmin "gizli susuzluq" siqnallarıdır. "Qafqazinfo"nun xəbərinə görə, tibb mütəxəssisləri bildirirlər ki, yalnız boğaz quruyanda su içməyi xatırlamaq hüceyrələri
19.11.2026 560 Əvvəl ağ idi: təkər şinləri niyə qara rəngdə istehsal olunur?
Bu gün yollarda gördüyümüz avtomobillərin demək olar ki, hamısının təkərləri qara rəngdədir. Lakin maraqlıdır ki, ilk avtomobil şinləri qara deyil, ağ rəngdə istehsal olunurdu. Bəs zamanla onların rəngi niyə dəyişdi?. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, avtomobil şinlərinin qara rəngdə olmasını
15.11.2026 412