Van pişiklərinin gözləri niyə fərqli rənglərdə olur?
Türkiyənin dünyada tanınan təbii gözəlliklərindən biri olan Van pişikləri qar kimi ağ, ipək kimi yumşaq tükləri və fərqli rəngli gözləri ilə diqqət çəkir. Bu pişiklərin bir gözü mavi, digər gözü isə kəhrəba rəngində ola bilər. Onların qeyri-adi görünüşünün arxasında isə genetik xüsusiyyətlər dayanır. Bunu BiG.AZ Türkiyə mediasına istinadən bildirib.
Elmdə heteroxromiya adlandırılan bu hal gözlərdə piqmentlərin fərqli şəkildə paylanması nəticəsində yaranır. Bəs Van pişiklərinin gözləri niyə iki fərqli rəngdə olur? Bütün Van pişikləri belə doğulurmu? Bu xüsusiyyət görmə və ya eşitmə problemlərinə səbəb olurmu?
Elmi araşdırmaların ortaya qoyduğu maraqlı faktlara nəzər salaq.
Şərqi Anadolunun ən diqqətçəkən heyvanlarından biri olan Van pişiyi Türkiyənin beynəlxalq səviyyədə tanınan yerli pişik cinsləri sırasındadır.
Xüsusilə ağ tükləri, tüklü quyruğu və diqqətçəkən göz rəngləri ilə tanınan bu pişiklər Van şəhərinin mədəni və təbii simvollarından biri hesab olunur.
Lakin Van pişiklərini digər pişiklərdən fərqləndirən ən maraqlı xüsusiyyətlərdən biri bəzi fərdlərdə bir gözün mavi, digərinin isə kəhrəba rəngində olmasıdır.
İlk baxışda olduqca qeyri-adi görünən bu xüsusiyyətin elmi izahı var.
Van pişiklərinin gözləri niyə iki fərqli rəngdə olur?
Van pişiklərində müşahidə olunan fərqli göz rəngi elmi dildə heterochromia iridum, yəni heteroxromiya adlanır.
Bu, gözün iris adlanan rəngli hissələrinin bir-birindən fərqli rənglərə malik olması deməkdir.
Göz rənginin formalaşmasında melanin adlı piqment mühüm rol oynayır.
İrisdəki piqmentin quruluşu, miqdarı və toxumalarda paylanması gözün mavi və ya kəhrəba çalarlarında görünməsinə təsir göstərir.
Van pişiklərində gözlərin fərqli rənglərdə olması da piqmentasiyanın inkişafına təsir edən irsi xüsusiyyətlərlə əlaqəlidir.
Lakin bu xüsusiyyəti yalnız bir genlə izah etmək mümkün deyil. Van pişiklərinin göz rənginə təsir edən genetik mexanizmlər elmi araşdırmaların mövzusu olmaqda davam edir.
Hər Van pişiyinin bir gözü mavi, digəri sarı olurmu?
Van pişikləri haqqında ən geniş yayılmış yanlış fikirlərdən biri onların hamısının fərqli rəngli gözlərə sahib olmasıdır.
Halbuki Van Yüzüncü İl Universitetinin yaydığı məlumatlara görə, Van pişiklərində üç fərqli göz rəngi qrupu mövcuddur:
Hər iki gözü mavi olanlar.
Hər iki gözü kəhrəba rəngində olanlar.
Bir gözü mavi, digər gözü kəhrəba rəngində olanlar.
Deməli, hər iki gözü eyni rəngdə olan pişik də Van pişiyi ola bilər.
Fərqli göz rəngləri bu cinsin ən çox tanınan xüsusiyyətlərindən biri olsa da, onun yeganə müəyyənedici əlaməti deyil.
Van pişiklərinin balalarının gözləri hansı rəngdə olur?
Van pişiklərinin gözləri doğulduqdan dərhal sonra yetkin pişiklərdəki görünüşə sahib olmaya bilər.
Yeni doğulmuş balaların gözləri əvvəlcə bozumtul və ya mavimsi çalarlarda görünə bilər.
Balalar böyüdükcə gözlərdəki piqment quruluşu da dəyişir və yetkinlik dövründəki rəng getdikcə daha aydın görünür.
Bu səbəbdən çox kiçik pişik balasının gələcəkdə hansı göz rənginə sahib olacağını yalnız ilk günlərdəki görünüşünə əsasən dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün deyil.
Fərqli göz rəngləri görmə pozğunluğuna səbəb olurmu?
Pişiyin gözlərinin fərqli rənglərdə olması öz-özlüyündə görmə pozğunluğunun göstəricisi deyil.
Anadangəlmə heteroxromiya, başqa bir göz xəstəliyi ilə müşayiət olunmadıqda, normal görmə ilə birlikdə mövcud ola bilər.
Lakin göz rəngində sonradan qəfil dəyişiklik, qızartı, bulanıqlıq və ya görmə davranışlarında fərqlilik müşahidə edilərsə, baytar həkiminə müraciət etmək lazımdır.
Van pişiklərinin göz rəngləri ilə bağlı araşdırmalar bu xüsusiyyətin genetik və bioloji əsaslarını öyrənmək məqsədilə davam etdirilir.
Mavi gözlü Van pişikləri kar olurmu?
Van pişikləri haqqında ən çox maraq doğuran məsələlərdən biri də göz rəngi ilə eşitmə itkisi arasındakı əlaqədir.
Ağ tüklü pişiklərdə bəzi genetik piqmentasiya xüsusiyyətləri anadangəlmə eşitmə itkisi ilə əlaqəli ola bilər.
Lakin hər mavi gözlü və ya iki fərqli göz rənginə sahib pişiyin kar olduğunu düşünmək düzgün deyil.
Van pişiklərində eşitmə qabiliyyəti ilə göz rəngi arasındakı əlaqəni araşdıran elmi tədqiqatlar da mövcuddur.
Pişiyin eşitmə qabiliyyətini yalnız gözlərinə baxaraq dəqiq müəyyən etmək mümkün deyil. Şübhəli hallarda baytar həkim tərəfindən xüsusi eşitmə testləri aparıla bilər.
Van pişikləri suyu niyə sevir?
Van pişiklərini maraqlı edən digər xüsusiyyətlərdən biri də suya olan münasibətləridir.
Bu pişiklər suya maraq göstərmələri və onunla oynamağı sevmələri ilə tanınırlar.
Bəzi Van pişiklərinin üzə bildiyi və könüllü şəkildə suya girdiyi müşahidə olunur.
Lakin bu davranış bütün Van pişiklərində eyni səviyyədə özünü göstərmir. Pişiklərin suya münasibəti onların fərdi xarakterindən və təcrübələrindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Van pişiklərinin suya olan marağı onların beynəlxalq səviyyədə tanınmasına töhfə verən xüsusiyyətlərdən biridir.
Van pişikləri necə qorunur?
Van pişiklərinin özünəməxsus xüsusiyyətlərini qorumaq məqsədilə Van Yüzüncü İl Universitetində elmi araşdırmalar aparılır.
1992-ci ildə yaradılan Van Pişiyi Araşdırma Mərkəzi bu yerli cinsin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir.
Mərkəzdə Van pişiklərinin genetik xüsusiyyətləri, çoxalma prosesləri, sağlamlıq vəziyyəti və yetişdirilməsi ilə bağlı tədqiqatlar həyata keçirilir.
Van Yüzüncü İl Universitetinin ərazisində yerləşən "Pişik Villası" da bu fəaliyyətlər çərçivəsində Van pişiklərinə qulluq edilən və onların tanıdıldığı məkanlardan biridir.
Alimlər Van pişiklərinin genetikasını araşdırırlar
Van pişiklərinin göz rəngini formalaşdıran genetik xüsusiyyətlər akademik araşdırmaların da mövzusudur.
2022-ci ildə dərc olunan bir tədqiqatda Van pişiklərində KIT geni ilə əlaqəli bəzi genetik variasiyalar araşdırılıb.
Tədqiqat zamanı yoxlanılan variasiyalarla göz rəngi arasında statistik baxımdan əhəmiyyətli əlaqə müəyyən edilməyib.
Bu nəticə Van pişiklərinin göz rənginin genetik əsaslarını anlamaq üçün başqa genetik mexanizmlərin də araşdırılmasının vacibliyini ortaya qoyub.
Sonrakı tədqiqatlarda da piqmentasiya ilə əlaqəli genlərin göz rənginə mümkün təsirləri qiymətləndirilib.
Van pişiklərinin gözlərindəki sirr təbiətin genetik müxtəlifliyində gizlidir
Van pişiklərinin iki fərqli göz rənginə sahib olması təsadüfi rəng dəyişməsindən daha çox, piqmentasiyanın inkişafı ilə əlaqəli irsi xüsusiyyətlərin nəticəsi hesab olunur.
Bu xüsusiyyət hər Van pişiyində müşahidə edilməsə də, onların ən diqqətçəkən görünüş xüsusiyyətlərindən biridir.
Ağ tükləri, hərəkətli xarakterləri və fərqli göz rəngləri ilə tanınan Van pişikləri Türkiyənin qorunmalı olan yerli heyvan cinsləri arasında yer alır.
Onların gözlərindəki mavi və kəhrəba rənglərinin arxasında təbiətin genetik müxtəlifliyini nümayiş etdirən olduqca maraqlı bioloji proses dayanır.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş










