Unudulan xatirələr, itən köklər: Ailə yaddaşını necə qoruyaq?

Unudulan xatirələr, itən köklər: Ailə yaddaşını necə qoruyaq?Bir ev düşünək. Divardan köhnə bir fotoşəkil asılıb. Şəkildə nənə, baba, bəlkə də çoxdan dünyasını dəyişmiş başqa bir ailə üzvü var. Uşaqlar hər gün bu fotoya baxırlar, lakin şəkildəki insanların kim olduğunu, harada yaşadıqlarını, hansı çətinliklərdən keçdiklərini bilmirlər. Bir gün foto divardan götürülür, ev təmir olunur, əşyalar dəyişir. Şəkildəki insanların hekayəsi isə heç vaxt danışılmadığı üçün yaddaşlardan silinməyə başlayır. Bəzən ailə tarixinin unudulması elə bu qədər səssiz baş verir.
Hər ailənin öz tarixçəsi var. Kiminsə babası ucqar bir kənddə müəllim işləyib, kiminsə nənəsi ağır illərdə böyük bir ailəni ayaqda saxlayıb. Başqa bir ailənin üzvü müharibədə iştirak edib, doğma yurdunu tərk etməyə məcbur qalıb və ya yoxsulluq içində övladlarını böyüdüb. Bu hekayələrin hamısı kitablarda öz əksini tapmaya bilər. Ancaq onların hər birində zəhmət, fədakarlıq, sevgi, itki və həyat təcrübəsi var. Ailə yaddaşı dediyimiz anlayış da məhz bu hekayələrin nəsildən-nəslə ötürülməsi ilə formalaşır.
Bu gün həyatın tempi xeyli dəyişib. İnsanlar işə tələsir, uşaqlar dərsə gedir, axşamlar isə hər kəs öz telefonu ilə məşğul olur. Eyni evdə yaşayan ailə üzvlərinin belə uzun-uzadı söhbət etməyə vaxt tapmadığı hallar az deyil. Nənə və babaların danışmaq istədikləri xatirələr bəzən uşaqlara maraqsız görünür. Böyüklər isə uşaqların suallarına cavab vermək üçün həmişə vaxt ayıra bilmirlər. Beləcə, bir nəslin yaddaşında yaşayan məlumatlar növbəti nəslə çatmadan itə bilər.
Ailə tarixini qorumaq üçün mütləq böyük bir kitab yazmağa ehtiyac yoxdur. Bəzən yaşlı ailə üzvü ilə söhbət etmək, onun uşaqlıq xatirələrini dinləmək kifayətdir. Harada doğulub? Hansı oyunları oynayıb? Ailəsi necə yaşayıb? Həyatının ən çətin günləri hansılar olub? Kimdən nə öyrənib? Bu suallar ilk baxışdan adi görünə bilər, amma onların cavabları bir insanın həyatını, eyni zamanda bütöv bir dövrün mənzərəsini ortaya qoyur.
Müasir texnologiyalar da ailə yaddaşının qorunmasında mühüm rol oynaya bilər. Yaşlı ailə üzvlərinin danışığını telefonla qeydə almaq, köhnə fotoları rəqəmsal formada saxlamaq, şəkillərin arxasına adları və tarixləri qeyd etmək mümkündür. Ancaq yaddaşı qorumaq yalnız texniki məsələ deyil. Əsas olan həmin hekayələrə dəyər vermək və onları ailənin gündəlik həyatında yaşatmaqdır. Çünki yaddaş sadəcə qovluqda saxlanılan fayldan ibarət deyil. O, danışıldıqca, dinlənildikcə və mənası dərk edildikcə yaşayır.
Ailə tarixini uşaqlara çatdırmaq keçmişi onlara olduğu kimi qəbul etdirmək demək deyil. Hər ailənin tarixində qürur duyulan hadisələrlə yanaşı, ağrılı xatirələr və çətin qərarlar da ola bilər. Keçmiş haqqında danışmaq onun bütün tərəflərini dürüst şəkildə təqdim etmək deməkdir. Uşaq ailəsinin haradan gəldiyini, hansı sınaqlardan keçdiyini öyrəndikdə həm öz köklərini daha yaxşı tanıyır, həm də insanların həyatının müxtəlif şəraitlərin təsiri ilə necə dəyişdiyini anlayır.
Xüsusilə doğma yurdunu itirmiş ailələr üçün yaddaşın qorunması daha böyük məna daşıyır. Bəzən doğma kəndin küçələri, ata evinin həyəti, bulaqlar, məktəb və qəbiristanlıq yalnız yaşlı nəslin xatirələrində yaşayır. Həmin yerləri görməyən uşaqlar bu məkanlarla əlaqəni yalnız onlara danışılan hekayələr vasitəsilə qura bilirlər. Əgər böyüklər bu xatirələri bölüşmür, adları və hadisələri qeyd etmirlərsə, zaman keçdikcə təkcə həmin məkanların deyil, onlarla bağlı ailə tarixinin də izləri itə bilər.
Uşaqlara keçmişi sevdirmək üçün onları uzun söhbətlərə məcbur etmək lazım deyil. Bəzən ailə albomuna birlikdə baxmaq, köhnə bir əşyanın tarixçəsini danışmaq və ya bayram süfrəsi arxasında babanın, nənənin uşaqlıq xatirələrini bölüşmək kifayətdir. Əsas məsələ uşaqlarda sual vermək marağı yaratmaqdır. Böyüklər danışdıqca uşaqlar dinləyir, uşaqlar sual verdikcə isə böyüklər unudulmuş xatirələrini yenidən yada salırlar. Beləcə, ailə yaddaşı birtərəfli söhbətdən çıxaraq nəsillər arasında canlı əlaqəyə çevrilir.
İnsan dünyadan köçür, evlər dəyişir, əşyalar köhnəlir. Ancaq bir insanın başqalarının həyatında qoyduğu iz onun haqqında danışılan xatirələrdə yaşamağa davam edir. Ailə tarixini qorumaq keçmişə bağlı qalmaq deyil, bu gün kim olduğumuzu daha yaxşı anlamaqdır. Uşaqlarımıza yalnız ev, əşya və sənədlər miras qoymuruq. Onlara adlarımızın, ailəmizin və yaşadığımız həyatın hekayəsini də ötürürük.
Bəlkə də elə buna görə bu gün hər ailə özünə bir sual verməlidir: Sabah uşaqlarımız bizdən əvvəlki nəsillər haqqında nə biləcəklər? Əgər cavabımız yalnız bir neçə ad və tarixdən ibarətdirsə, deməli, danışılmalı hekayələrimiz hələ çoxdur. Ailə yaddaşını qorumaq üçün ən yaxşı vaxt isə nə sabahdır, nə də nə vaxtsa. Ən yaxşı vaxt elə bu gündür.

Şəmsi Qoca


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 222   Tarix: 18 noyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Ayaqqabıları paltaryuyan maşına atanların nəzərinə

İdman ayaqqabılarını paltaryuyan maşında yumaq həm praktik, həm də riskli üsul hesab olunur. Düzgün proqram və temperatur seçilmədikdə ayaqqabının altlığı açıla, forması isə tamamilə pozula bilər. Lakin mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi bir amil sayəsində ayaqqabılarınızı ilk günkü kimi təmizləyə bilərsiniz

16:14 186
.

81 ilin ən məşhur uşaq adları

Türkiyədə yeni doğulan oğlan uşaqlarına verilən adlarla bağlı 81 vilayəti əhatə edən bölgü diqqətçəkən nəticələr ortaya qoyub. Bunu Türkiyə mediasına istinadən bildirib. Alparslan və Göktuğ adları ümumilikdə 59 vilayətdə ilk sırada qərarlaşıb. Bununla yanaşı, bölgələr üzrə fərqli ad seçimləri də diqqə

15:31 232
.

Smartfonu olmayanlar terminallarda necə ödəniş edəcəklər?

Ödənişlərin təhlükəsizliyinin artırılması və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq terminallar vasitəsilə nağd vəsaitlərin qəbulu üzrə yeni qayda tətbiq olunur. Qaydaya əsasən, 500 manatdan artıq məbləğdə ödəniş və ya pul köçürməsi həyata keçirmək istəyən istifadəçilər şəxsiyyətlərini müvafiq rəqəmsa

17.11.2026 449
.

Əmək haqqı ödənişləri elektronlaşdırılacaq

APA-nın xəbərinə görə, bu, Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında müzakirəyə çıxarılan Əmək Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklikdə əksini tapıb. Layihəyə əsasən əmək münasibətləri iştirakçıları tərəfindən qanunvericiliyin tələblərinə riayət olunmasının təmin olunması, işçilərin əməkhaqlarının vaxtınd

17.11.2026 518
.

500 manatdan çox terminal ödənişlərində şəxsiyyət vəsiqəsi niyə lazımdır? - Video

Ödəniş terminallarında 500 manatdan artıq məbləğdə ödəniş və pul köçürmələri zamanı yeni tələb tətbiq olunur. Artıq bu məbləği aşan əməliyyatlar üçün istifadəçilər şəxsiyyətlərini "bir ID", "SİMA" və ya "myGov" platformaları vasitəsilə təsdiqləməlidirlər. Bəs yeni məhdudiyyəti

14:50 233
.

"Bu, olduqca axmaqlıqdır" - Pistoriusdan diqqətçəkən açıqlama

Almaniyanın müdafiə naziri Boris Pistorius Ukraynanın Rusiyanın dərinliklərinə endirdiyi zərbələri tənqid etməyi "axmaqlıq" adlandırıb. xəbər verir ki, bu barədə "Ukrinform" agentliyi məlumat yayıb. Pistorius bildirib ki, Rusiyanın strateji hərbi hədəflərinə və hərbi məqsədlər üçü

11:26 241
.

Unudulan xatirələr, itən köklər: Ailə yaddaşını necə qoruyaq?

Bir ev düşünək. Divardan köhnə bir fotoşəkil asılıb. Şəkildə nənə, baba, bəlkə də çoxdan dünyasını dəyişmiş başqa bir ailə üzvü var. Uşaqlar hər gün bu fotoya baxırlar, lakin şəkildəki insanların kim olduğunu, harada yaşadıqlarını, hansı çətinliklərdən keçdiklərini bilmirlər. Bir gün foto divardan götürülür

15:24 201
.

Bakcell gənclər üçün növbəti süni intellekt hakatonunu keçirib

Bakcell gənclərin texnoloji bacarıqlarının inkişafına yönəlmiş hakatonlar silsiləsini davam etdirir. Bu dəfə Peerstack Academy tələbələri süni intellekt üzrə keçirilən hakatonda bir araya gəliblər. Hakaton çərçivəsində iştirakçılar telekommunikasiya sahəsi üçün süni intellekt dəstəkli məhsullar hazırlayıblar

11:50 237
.

Qiymətlər 8,4 faiz bahalaşıb - AÇIQLAMA

"Mənzil bazarında yaxın dövr üçün kəskin qiymət azalması gözlənilmir. Daha real senari qiymət artımının müəyyən qədər səngiməsi və bazarın tədricən sabitləşməsidir. Rəsmi statistik göstəricilər də bunu təsdiqləyir. 2026-cı ilin ilk 9 ayında Azərbaycanda mənzil qiymətləri ötən ilin müvafiq dövr

15:48 201
.