Şagird dərsə niyə girmək istəmir? - Məktəblə bağlı düşündürücü sual

Bu günlərdə işə gəldiyim zaman maraqlı bir hadisənin şahidi oldum. Məktəbin qarşısından keçərkən gördüm ki, dərsə girmək istəməyən şagirdi müəllim polis çağıracağı ilə hədələyərək sinfə daxil olmağa məcbur etməyə çalışır.

Bir zamanlar məktəbi məbəd bilən, oxumaq üçün son qəpiyini belə kitaba xərcləyən bir millətin "gələcəyi" adlandırdığı gənclərin məktəbə "polis qorxusu" ilə gətirildiyini görmək, açığı, bir qələm sahibi kimi məni məyus etdi.

Təəssüf ki, işə gecikdiyim üçün hadisəyə müdaxilə edə bilmədim və yalnız şahid olaraq qaldım. Sonradan maraqlandım və məlum oldu ki, müəllimənin "polis" deyə çağıracağı şəxsin məktəbin mühafizəçisi olduğu ehtimal edilir. Şagirdin isə sinfə girmək istəməməsinin səbəbini aydınlaşdıra bilmədim.

Bəs məktəbin "gedilməyən", "istənilməyən" məkana çevrilməsinin səbəbi nədir? Məhz bu suala cavab tapmaq üçün təhsil eksperti Şəmsi Qocaya müraciət etdim.

Mövzu ilə bağlı açıqlama verən Şəmsi Qoca qeyd etdi ki, müşahidə etdiyim mənzərə ilk baxışda adi məktəb hadisəsi kimi görünə bilər. Lakin müəllimin dərsə getmək istəməyən şagirdə "Bax, polis oradadır, indi çağıracağam" deməsi daha dərin bir problemin əlamətidir. Onun sözlərinə görə, burada söhbət təkcə bir müəllimin davranışından deyil, müəllimlə şagird arasındakı münasibətin hansı mərhələyə gəlib çatmasından gedir:
"Müəllimin əsas təsir vasitəsi polis olmamalıdır. Şagird dərsə getmək istəmirsə, bunun səbəbini müəyyənləşdirmək, onunla danışmaq, problemin nədən qaynaqlandığını öyrənmək və məktəbin pedaqoji imkanlarından istifadə etməklə onu təhsilə qaytarmaq lazımdır. Polis isə şagirdin gözündə cəza və qorxu simvoluna çevrilməməlidir. Əks halda məktəb uşağın təhlükəsiz və etibarlı mühiti olmaqdan çıxaraq qorxunun idarəetmə vasitəsinə çevrilə bilər.

Bu hadisə müəllimin şagird üzərində əvvəlki nüfuzunun zəifləməsi, məktəbdə intizamın formalaşdırılması üsullarının düzgün qurulmaması və pedaqoji təsir imkanlarının bəzən inzibati və qorxuducu vasitələrlə əvəzlənməsi barədə suallar yaradır. Müəllim şagirdə sözünü yalnız polis adı çəkiləndə keçirə bilirsə, burada artıq şagirdin davranışından daha böyük bir problem var.

Belə münasibətin davamlı xarakter alması isə daha ciddi nəticələr doğura bilər. Uşaq məktəbdə problemi müəllimlə danışaraq həll etməyi deyil, cəzadan yayınmağı öyrənə bilər. Polis onun şüurunda təhlükəsizlik və hüququn qorunması institutu kimi deyil, müəllimin çağırdığı cəza vasitəsi kimi formalaşa bilər. Bu isə həm müəllim nüfuzuna, həm də məktəbin uşağın inkişafındakı roluna zərər verə bilər.

Əslində burada əsas sual "Müəllim niyə polisi çağırmaqla hədələyir?" deyil. Əsas sual budur: Niyə müəllim şagirdi polis adı çəkmədən dərsə qaytarmaq üçün kifayət qədər pedaqoji imkan görmür?

Əgər məktəbdə müəllim-şagird münasibəti sağlam qurularsa, şagirdin dərsə getməsi polis qorxusuna yox, məktəbə, müəllimə və təhsilə münasibətinə əsaslanar. Əks halda bu gün bir şagirdi polis adı ilə dərsə göndərmək mümkün olsa da, sabah daha böyük intizam problemini hansı vasitə ilə həll etmək lazım gələcəyi sualı ortaya çıxacaq".

NURAY NƏZƏROVA

Telegramda izləyin