Qarabağın azadlığı Azərbaycan iqtisadiyyatına nə qazandırdı?

"Azərbaycanın 2020-ci ildə ərazi bütövlüyünü bərpa etməsi yalnız siyasi və hərbi nəticələri ilə deyil, ölkənin iqtisadi inkişaf perspektivləri baxımından da yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Otuz ilə yaxın müddətdə işğal altında qalan ərazilərin azad edilməsi Azərbaycan üçün yeni iqtisadi məkanın formalaşması demək idi.

Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri bir tərəfdən dağıdılmış infrastrukturun yenilənməsinə, digər tərəfdən isə həmin ərazilərin ölkə iqtisadiyyatına yenidən inteqrasiyasına xidmət edir".

Bunu BiG.AZ-a azçıqlamasında iş adamı Xanoğlan Ramazanov bildirib.

O, qeyd edib ki, əslində, burada söhbət yalnız yeni yolların, yaşayış məhəllələrinin və inzibati binaların tikilməsindən getmir. Qarabağın iqtisadi həyata qayıtması Azərbaycanın istehsal, logistika, enerji, turizm və kənd təsərrüfatı imkanlarının genişlənməsi üçün yeni platforma yaradır:

"Ən mühüm üstünlüklərdən biri nəqliyyat və logistika imkanlarının genişlənməsidir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun Azərbaycanın digər bölgələri ilə müasir avtomobil və dəmir yolları vasitəsilə əlaqələndirilməsi ölkənin daxili nəqliyyat şəbəkəsini gücləndirir. Füzuli, Zəngilan və Laçın istiqamətlərində hava limanlarının istifadəyə verilməsi isə bu ərazilərin həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq iqtisadi əlaqələr baxımından əlçatanlığını artırır.

Bu prosesin daha böyük əhəmiyyəti regionun Azərbaycanın tranzit potensialına əlavə imkanlar yaratması ilə bağlıdır. Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı planlar reallaşdığı təqdirdə Azərbaycan Şərq-Qərb və Şimal-Cənub istiqamətlərində nəqliyyat bağlantılarında daha geniş rol oynaya bilər. Beləliklə, Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun bərpası yalnız regional məsələ deyil, Azərbaycanın tranzit və logistika imkanlarının genişləndirilməsi baxımından da strateji əhəmiyyət daşıyır.
Digər mühüm istiqamət kənd təsərrüfatıdır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin geniş torpaq resursları Azərbaycanın aqrar sektoruna yeni imkanlar verir. Müasir suvarma sistemlərinin qurulması, kənd təsərrüfatı parklarının yaradılması, heyvandarlıq və bitkiçilik təsərrüfatlarının inkişaf etdirilməsi həmin ərazilərin ölkənin ərzaq təhlükəsizliyinə töhfəsini artıra bilər.

Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, Qarabağda kənd təsərrüfatının bərpası köhnə üsulların sadəcə yenidən tətbiqi formasında aparılmır. Yeni yaşayış məntəqələri ilə yanaşı, müasir texnologiyalara, rəqəmsal idarəetməyə və məhsuldarlığın artırılmasına əsaslanan təsərrüfat modelinin formalaşdırılması üçün imkan yaranır.

Enerji sektoru da Qarabağın iqtisadi əhəmiyyətini artıran əsas istiqamətlərdəndir. Xüsusilə hidroenerji və günəş enerjisi potensialından istifadə edilməsi regionun Azərbaycanın "yaşıl enerji" gündəliyində rolunu artırır. Günəş və su elektrik stansiyalarının yaradılması həm ərazilərin enerji təminatına, həm də ölkənin ümumi enerji sisteminin şaxələndirilməsinə xidmət edir.

Bu, gələcək üçün daha böyük iqtisadi imkanlar yarada bilər. Çünki bərpaolunan enerji yalnız elektrik istehsalı deyil, eyni zamanda yeni investisiyalar, texnologiyalar, mühəndislik xidmətləri və yeni biznes istiqamətləri deməkdir.

Qarabağın iqtisadi potensialından danışarkən turizmi də xüsusi qeyd etmək lazımdır. Şuşa, Xankəndi, Laçın, Kəlbəcər, Ağdam və digər ərazilərin tarixi, mədəni və təbii imkanları Azərbaycanın turizm xəritəsini genişləndirir.

Şuşanın mədəniyyət və turizm mərkəzinə çevrilməsi, Laçın və Kəlbəcərin təbii potensialının istifadəsi, yeni hotellərin və turizm infrastrukturunun yaradılması ölkəyə həm daxili, həm də xarici turist axınının artması üçün imkan verir. Bu isə təkcə turizm sektorunun deyil, xidmət, nəqliyyat, ictimai iaşə və digər sahələrin də inkişafına təsir göstərir.

Amma Qarabağın Azərbaycan iqtisadiyyatına gətirdiyi ən mühüm üstünlüklərdən biri də investisiya imkanlarının genişlənməsidir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə xüsusi iqtisadi mexanizmlərin və sahibkarlıq üçün güzəştlərin tətbiqi özəl sektorun bu ərazilərə marağını artırmağa hesablanıb.

Burada dövlətin yaratdığı infrastruktur xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Yolların, elektrik xətlərinin, su və qaz sistemlərinin, rabitə infrastrukturunun qurulması biznes üçün ilkin xərcləri və riskləri azaltmağa imkan verir. Nəticədə dövlət investisiyası zamanla özəl investisiyaların cəlb olunması üçün baza rolunu oynaya bilər.

Qarabağın bərpasının başqa bir mühüm nəticəsi isə məşğulluq və əhalinin iqtisadi fəallığının artmasıdır. İnsanların öz doğma torpaqlarına qayıtması həmin ərazilərdə yeni əmək bazarının formalaşmasını tələb edir. Məktəblər, xəstəxanalar, xidmət müəssisələri, istehsal sahələri, turizm obyektləri və kənd təsərrüfatı təsərrüfatları yeni iş yerlərinin yaranmasına şərait yaradır.

Bu proses uzunmüddətli perspektivdə yalnız Qarabağın deyil, bütövlükdə Azərbaycanın əmək bazarına təsir göstərə bilər. Çünki yeni iqtisadi mərkəzlərin yaranması ölkə daxilində iqtisadi fəallığın daha balanslı şəkildə bölüşdürülməsinə imkan verir.

Əslində, Qarabağın iqtisadi əhəmiyyətini yalnız həmin ərazilərdə yaradılan əlavə dəyərin həcmi ilə ölçmək düzgün olmazdı. Burada daha geniş proses gedir. Azərbaycanın iqtisadi xəritəsində yeni istehsal, turizm, logistika və enerji mərkəzləri formalaşır.

Bu baxımdan Qarabağın azad edilməsi Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün yeni resursların iqtisadi dövriyyəyə qaytarılması kimi də qiymətləndirilə bilər. Uzun illər istifadə olunmayan torpaqlar, su ehtiyatları, təbii sərvətlər, turizm potensialı və coğrafi mövqe artıq ölkənin iqtisadi inkişaf strategiyasının bir hissəsinə çevrilir.

Ən mühüm məsələ isə bu potensialın necə idarə olunacağıdır. Qarabağın iqtisadi gələcəyi yalnız dövlət tərəfindən yatırılan vəsaitin həcmi ilə deyil, həmin investisiyaların gələcəkdə nə qədər dayanıqlı iqtisadi fəaliyyət yaratması ilə ölçüləcək.

Əgər yaradılan infrastruktur real istehsala, ixraca, turizmə, sahibkarlığa və məşğulluğa çevrilərsə, Qarabağın bərpasına qoyulan vəsait uzunmüddətli iqtisadi dividendlər yarada bilər.

Deməli, Qarabağın azadlığı Azərbaycan üçün yalnız tarixi ədalətin bərpası deyil. Bu, eyni zamanda ölkənin iqtisadi xəritəsinin genişlənməsi, yeni investisiya məkanlarının yaranması, nəqliyyat imkanlarının artması, enerji potensialının şaxələndirilməsi və yeni iqtisadi mərkəzlərin formalaşması deməkdir.

Qarabağın iqtisadi reinteqrasiyasının əsas məqsədi sadəcə dağıdılmış əraziləri yenidən qurmaq deyil. Əsas məqsəd həmin əraziləri Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafının fəal iştirakçısına çevirməkdir. Bu proses uğurla davam etdirildikcə Qarabağ Azərbaycanın iqtisadiyyatında xərc tələb edən bərpa məkanı olmaqdan çıxaraq, yeni dəyər yaradan iqtisadi mərkəzlərdən birinə çevrilə bilər".

Telegramda izləyin