"Xammalın ölkə daxilində emalı genişlənir" - Açıqlama

Azərbaycan 2027-2030-cu illəri əhatə edəcək Dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı ilə mineral resursların iqtisadi dövriyyəyə daha səmərəli cəlb edilməsini və bu sahədə yeni istehsal zəncirinin formalaşdırılmasını hədəfləyir. Azərbaycanın zəngin mineral resurs potensialı fonunda əsas məsələ yalnız yeni yataqların istismara verilməsi deyil, hasil olunan xammalın ölkə daxilində daha dərindən emal edilərək yüksək əlavə dəyərli məhsullara çevrilməsidir.

Bu baxımdan geoloji kəşfiyyatdan hasilata, zənginləşdirmədən metallurgiyaya qədər bütün mərhələlərin inkişaf etdirilməsi proqramın iqtisadi nəticələrini müəyyən edən əsas amillərdən biri olacaq.

"Dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair 2027-2030-cu illəri əhatə edən Dövlət Proqramının hazırlanması Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun şaxələndirilməsi baxımından mühüm addımdır". Bu fikirləri Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında deyib.
Azərbaycanın kifayət qədər mineral resurs potensialı var və əsas məsələ həmin resurslardan yalnız xammal kimi istifadə etmək deyil, onların ölkə daxilində daha yüksək əlavə dəyər yaradan məhsullara çevrilməsidir. Bu baxımdan geoloji kəşfiyyat işlərinin genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Yeni yataqların müəyyənləşdirilməsi və mövcud yataqların ehtiyatlarının dəqiqləşdirilməsi gələcək investisiya və istehsal imkanlarını genişləndirə bilər. Xüsusilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə mineral resursların öyrənilməsi həmin ərazilərin iqtisadi reinteqrasiyasına da töhfə verə bilər.

"Filizçay" kimi polimetal yataqlarının istismara hazırlanması isə daha geniş istehsal zəncirinin formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Burada məqsəd yalnız filizin çıxarılması olmamalıdır. Filizin zənginləşdirilməsi, emalı və mümkün qədər metal və hazır sənaye məhsullarına çevrilməsi ölkə iqtisadiyyatında daha çox əlavə dəyərin qalmasına, yeni iş yerlərinin və əlaqəli sənaye sahələrinin yaranmasına imkan verə bilər. Qərb Sənaye Parkı kimi layihələrin də əhəmiyyəti bundan ibarətdir ki, mədən sənayesi ilə emal və metallurgiya arasında əlaqəni gücləndirmək mümkündür. Bu zəncir qurularsa, dağ-mədən sektorunun təsiri yalnız hasilat sahəsi ilə məhdudlaşmayacaq, maşınqayırma, tikinti, enerji, nəqliyyat, logistika və digər sənaye sahələrinə də yayıla bilər.

Dövlət Proqramının iqtisadi nəticəsini yalnız yeni yataqların istismara verilməsi və ya hasilat həcminin artması ilə ölçmək düzgün olmaz. Əsas göstəricilər ölkə daxilində yaradılan əlavə dəyərin artması, emalın dərinləşdirilməsi, metallurgiya məhsullarının istehsalı, qeyri-neft ixracının genişlənməsi və idxaldan asılılığın azalması olmalıdır. Bununla yanaşı, mədən sənayesində ekoloji təhlükəsizlik, su və enerji resurslarından səmərəli istifadə də proqramın əsas istiqamətlərindən biri olmalıdır.

Ümumilikdə, proqram düzgün icra olunarsa, Azərbaycanın xammal ixrac edən ölkədən mineral resursları daha dərin emal edən və daha yüksək əlavə dəyərli sənaye məhsulları istehsal edən ölkəyə çevrilməsi prosesini sürətləndirə bilər. Burada əsas məsələ yataqların sadəcə istismara verilməsi deyil, "yataq-hasilat-zənginləşdirmə-emal-metallurgiya-hazır məhsul-ixrac" zəncirinin mümkün qədər ölkə daxilində formalaşdırılmasıdır, - deyə ekspert bildirib.

Nuran Əhmədzadə

Telegramda izləyin