Vətən müharibəsinin Zəfəri, Şuşa Bəyannaməsi və Qarabağa Böyük Qayıdış - Azərbaycanın tarixi uğurlarının yeni mərhələsi

Azərbaycanın müasir tarixində Vətən müharibəsi, Şuşa Bəyannaməsinin imzalanması və Qarabağda Böyük Qayıdış prosesinin həyata keçirilməsi bir-biri ilə sıx bağlı olan mühüm tarixi hadisələrdir. Bu hadisələr ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpası, regional mövqelərinin möhkəmlənməsi və işğaldan azad edilmiş ərazilərdə yeni həyatın qurulması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 2020-ci ildə əldə edilən tarixi Zəfər Azərbaycanın qarşısında yeni siyasi, iqtisadi və strateji imkanlar açdı. Sonrakı mərhələdə imzalanan Şuşa Bəyannaməsi bu reallıqları Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqliyi ilə möhkəmləndirdi, Böyük Qayıdış strategiyası isə azad edilmiş torpaqların dirçəldilməsini dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevirdi.

44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının milli iradəsinin, dövlətimizin siyasi qətiyyətinin və ordumuzun gücünün təntənəsi oldu. Uzun illər davam edən işğala son qoyulması xalqımızın tarixi arzusunun reallaşması ilə yanaşı, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinin təmin olunması istiqamətində mühüm nəticə idi. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində torpaqlarımızın böyük hissəsi azad edildi, noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatlar dayandırıldı və digər ərazilərin qaytarılması təmin olundu.

Bu tarixi Qələbənin ən mühüm səhifələrindən biri noyabrın 8-də Şuşanın azad edilməsi idi. Şuşa Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı, milli musiqimizin və ədəbiyyatımızın beşiyi, tarixi yaddaşımızın ayrılmaz hissəsidir. Bu şəhərin azad olunması yalnız hərbi-strateji baxımdan deyil, həm də mənəvi və tarixi baxımdan müstəsna əhəmiyyət daşıyırdı. Şuşanın işğaldan azad edilməsi ilə Azərbaycan xalqının milli qürurunun mühüm rəmzi öz sahibinə qovuşdu.

Vətən müharibəsində qazanılan Qələbə Azərbaycanın regionda mövqeyini dəyişdirməklə yanaşı, yeni geosiyasi reallıqlar formalaşdırdı. Bu reallıqların siyasi müstəvidə möhkəmləndirilməsi baxımından 2021-ci il iyunun 15-də imzalanan Şuşa Bəyannaməsi xüsusi yer tutur. Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri İlham Əliyev və Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən imzalanan sənəd iki ölkə arasında münasibətləri rəsmi müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltdi.

Şuşa Bəyannaməsi müdafiə və təhlükəsizlik, hərbi əməkdaşlıq, iqtisadiyyat, enerji, nəqliyyat, kommunikasiya və humanitar sahələrdə əlaqələrin genişləndirilməsi üçün mühüm hüquqi-siyasi əsas yaratdı. Sənədin əhəmiyyəti yalnız iki dövlət arasındakı münasibətlərlə məhdudlaşmır. Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqliyi regional sabitlik, təhlükəsizlik və iqtisadi əməkdaşlıq baxımından da mühüm amildir. Bəyannamənin məhz Şuşada imzalanması isə tarixi Zəfərin yaratdığı yeni reallıqların rəmzi ifadəsi kimi yadda qaldı.

Azərbaycan və Türkiyənin strateji tərəfdaşlığı müxtəlif sahələrdə həyata keçirilən layihələr, müdafiə əməkdaşlığı və qarşılıqlı siyasi dəstəklə daha da inkişaf edir. Bu münasibətlər regionda yeni əməkdaşlıq imkanlarının formalaşmasına, nəqliyyat və enerji layihələrinin genişlənməsinə, iki ölkənin beynəlxalq platformalarda mövqelərinin əlaqələndirilməsinə töhfə verir.

Müharibədən sonrakı dövrün əsas prioritetlərindən biri isə işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsidir. Böyük Qayıdış strategiyası bu məqsədlə həyata keçirilən genişmiqyaslı dövlət siyasətinin əsasını təşkil edir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan quruculuq işləri Azərbaycanın hərbi Qələbədən sonra yeni inkişaf mərhələsinə keçdiyini göstərir.

Azad edilmiş ərazilərdə müasir avtomobil yollarının, tunellərin, körpülərin, hava limanlarının, elektrik stansiyalarının və kommunikasiya xətlərinin inşası bölgənin iqtisadi və sosial həyatının yenidən qurulmasına xidmət edir. Şəhər və kəndlərin müasir standartlara uyğun bərpası, yaşayış komplekslərinin yaradılması, məktəblərin, xəstəxanaların və digər sosial obyektlərin istifadəyə verilməsi insanların doğma torpaqlarına qayıtması üçün zəruri şərait formalaşdırır.

Böyük Qayıdışın əsas mahiyyəti yalnız insanların evlərinə köçürülməsi deyil. Əsas məqsəd Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda davamlı yaşayış mühitinin yaradılması, məşğulluğun təmin edilməsi, iqtisadi fəallığın artırılması və əhalinin sosial rifahının yüksəldilməsidir. İnsanların öz doğma yurdlarında işləməsi, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olması, uşaqlarının müasir təhsil alması və səhiyyə xidmətlərindən yararlanması qayıdışın uzunmüddətli uğurunu müəyyənləşdirən əsas amillərdir.

Qarabağın iqtisadi potensialının bərpası da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Region kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq, turizm, sənaye, alternativ enerji və logistika sahələrində geniş imkanlara malikdir. Bu potensialın reallaşdırılması bölgədə yeni iş yerlərinin açılmasına, sahibkarlığın inkişafına və yerli iqtisadiyyatın formalaşmasına şərait yaradacaq. Xüsusilə yaşıl enerji layihələri Qarabağın gələcəkdə müasir və ekoloji baxımdan dayanıqlı iqtisadi məkana çevrilməsi üçün mühüm perspektivlər açır.

Bununla yanaşı, işğaldan azad edilmiş ərazilərin minalardan təmizlənməsi Böyük Qayıdış prosesinin ən vacib istiqamətlərindəndir. Mina təhlükəsi insanların təhlükəsizliyinə, tikinti işlərinin aparılmasına və iqtisadi fəaliyyətin genişləndirilməsinə ciddi təsir göstərir. Buna görə də ərazilərin təhlükəsizliyinin təmin olunması, mina və partlamamış hərbi sursatların zərərsizləşdirilməsi dövlətin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri olaraq qalır.

Qarabağın dirçəlişində tarixi-mədəni irsin bərpası da mühüm yer tutur. İşğal dövründə dağıdılmış abidələrin, məscidlərin, muzeylərin və mədəniyyət ocaqlarının bərpası xalqımızın tarixi yaddaşının qorunması deməkdir. Şuşanın mədəniyyət paytaxtı kimi inkişaf etdirilməsi, burada beynəlxalq tədbirlərin, festivalların və mədəniyyət layihələrinin həyata keçirilməsi şəhərin əvvəlki şöhrətinin bərpasına xidmət edir.

Bütün bu proseslər göstərir ki, Qarabağda aparılan quruculuq işləri Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasının mühüm hissəsidir. Bölgənin iqtisadi potensialının ölkə iqtisadiyyatına inteqrasiyası, yeni nəqliyyat-kommunikasiya imkanlarının yaradılması və əhalinin daimi məskunlaşması yalnız Qarabağ üçün deyil, bütövlükdə Azərbaycan üçün yeni perspektivlər formalaşdırır.

Nəticə etibarilə, Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfər, Şuşa Bəyannaməsi ilə möhkəmlənmiş Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqliyi və Böyük Qayıdış strategiyası ölkəmizin müasir tarixində vahid inkişaf xəttinin əsas istiqamətləridir. Birinci mərhələdə ərazi bütövlüyümüz bərpa edildi, ikinci mərhələdə strateji müttəfiqlik münasibətləri yeni səviyyəyə yüksəldi, üçüncü mərhələdə isə azad edilmiş torpaqlarda həyatın yenidən qurulması istiqamətində genişmiqyaslı işlər həyata keçirilməyə başlandı.

Bu gün Qarabağın yenidən qurulması, insanların doğma torpaqlarına qayıtması və bölgənin iqtisadi potensialının reallaşdırılması Zəfərin davam edən nəticələridir. Əldə edilmiş tarixi nailiyyətlərin davamlı sülhə, təhlükəsizliyə və rifaha çevrilməsi Azərbaycanın qarşısında duran əsas strateji hədəflərdəndir. Qarabağda yeni həyatın qurulması isə milli iradənin, dövlətçilik ənənələrinin və gələcəyə inamın real təcəssümüdür.

Asim Mollazadə
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin