Məktəblilər arasında zorakılıq halları ciddi narahatlıq doğurur: Məktəb təhlükəsizliyi və valideyn məsuliyyəti ön plana çıxmalıdır

Məktəblilər arasında bir-birinə qarşı fiziki və psixoloji zorakılıq hallarının baş verməsi cəmiyyəti narahat edən aktual problemlərdən biridir. Təhsil müəssisələri uşaqların yalnız bilik əldə etdiyi məkan deyil, eyni zamanda onların şəxsiyyət kimi formalaşdığı, sağlam ünsiyyət, qarşılıqlı hörmət, tolerantlıq və mənəvi dəyərləri mənimsədiyi mühit olmalıdır. Bu baxımdan məktəblilər arasında baş verən təhqir, təhdid, döymə, alçaltma, hədə-qorxu və digər zorakılıq halları ciddi şəkildə araşdırılmalı, problemin qarşısının alınması istiqamətində sistemli tədbirlər görülməlidir.

Xüsusilə narahatedici məqam odur ki, bəzi hallarda şagirdlər arasında yaranan adi mübahisələr qısa müddətdə fiziki qarşıdurmaya çevrilir. Bəzi uşaqlar öz gücünü nümayiş etdirmək, yaşıdları üzərində üstünlük qazanmaq və ya qrup daxilində nüfuz əldə etmək məqsədilə digər şagirdlərə qarşı aqressiv davranış sərgiləyirlər. Belə davranışların bəzən telefonla çəkilərək sosial şəbəkələrdə paylaşılması isə problemin daha təhlükəli tərəfidir. Çünki bu, zorakılığı adi hadisə kimi təqdim edə, zərərçəkən uşağın psixoloji vəziyyətinə əlavə mənfi təsir göstərə bilər.

Məktəblilər arasında zorakılığın səbəbləri müxtəlifdir. Ailədə müşahidə olunan aqressiv münasibətlər, uşaqlara kifayət qədər diqqət ayrılmaması, sosial şəbəkələrdə yayılan zorakı məzmunlar, psixoloji problemlər, düzgün ünsiyyət bacarıqlarının formalaşmaması bu hallara təsir edən amillər sırasındadır. Lakin səbəblərdən asılı olmayaraq, heç bir şagirdin digərinə fiziki və ya mənəvi təzyiq göstərmək hüququ yoxdur.

Bu məsələdə valideynlərin məsuliyyəti xüsusi qeyd edilməlidir. Valideyn uşağının yalnız dərs göstəricilərinə deyil, onun davranışlarına, dost çevrəsinə, emosional vəziyyətinə və məktəbdəki münasibətlərinə də diqqət yetirməlidir. Uşağa kiçik yaşlarından münaqişələri zorakılıq yolu ilə deyil, dialoq və qarşılıqlı anlaşma əsasında həll etməyin vacibliyi aşılanmalıdır.

Eyni zamanda məktəb rəhbərliyi və müəllimlərin üzərinə də mühüm vəzifələr düşür. Təhsil müəssisələrində zorakılıq hallarına qarşı sıfır tolerantlıq prinsipi tətbiq edilməli, hər bir müraciət diqqətlə araşdırılmalı, zərərçəkən şagirdin təhlükəsizliyi təmin olunmalıdır. Məktəb psixoloqlarının fəaliyyəti gücləndirilməli, şagirdlərlə mütəmadi maarifləndirici söhbətlər aparılmalı, bullinq və aqressiv davranışların nəticələri izah edilməlidir.

Unutmaq olmaz ki, zorakılıq edən uşaq da vaxtında psixoloji və pedaqoji dəstəyə ehtiyac duya bilər. Məqsəd yalnız cəzalandırmaq deyil, həm də yanlış davranışın səbəblərini müəyyənləşdirmək, uşağın davranışında müsbət dəyişiklik yaratmaq və gələcəkdə belə halların təkrarlanmasının qarşısını almaqdır.
Dövlət qurumları, təhsil müəssisələri, valideynlər və bütövlükdə cəmiyyət bu məsələdə birgə məsuliyyət daşıyırlar. Məktəb uşağın qorxu ilə deyil, güvən və təhlükəsizlik hissi ilə getdiyi yer olmalıdır. Hər bir şagird bilməlidir ki, onun ləyaqəti, hüquqları və təhlükəsizliyi qorunur.

Dövlət qurumları, təhsil müəssisələri, valideynlər və bütövlükdə cəmiyyət bu məsələdə birgə məsuliyyət daşıyırlar. Məktəb uşağın qorxu ilə deyil, güvən və təhlükəsizlik hissi ilə getdiyi yer olmalıdır. Hər bir şagird bilməlidir ki, onun ləyaqəti, hüquqları və təhlükəsizliyi qorunur.

Nəticə etibarilə, məktəblilər arasında zorakılıq probleminə adi yeniyetmə mübahisəsi kimi yanaşmaq olmaz. Bu, uşaqların fiziki təhlükəsizliyi, psixoloji sağlamlığı və gələcək sosial münasibətləri ilə birbaşa bağlı məsələdir. Sağlam cəmiyyət yetişdirmək istəyiriksə, ilk növbədə məktəblərdə hörmət, mərhəmət, məsuliyyət və zorakılığa qarşı barışmaz münasibət formalaşdırmalıyıq. Çünki məktəbdə zorakılığa göz yummaq gələcəkdə daha böyük sosial problemlərə şərait yaratmaq deməkdir.

Psixoloq-Leyla Alışova

Telegramda izləyin