ZƏFƏRİN ZİRVƏSİ ŞUŞA: AZƏRBAYCANIN TARİXİ QƏLƏBƏSİ VƏ YENİ İNKİŞAF MƏRHƏLƏSİ

Azərbaycan tarixinin elə səhifələri var ki, onların əhəmiyyəti zaman keçdikcə daha aydın görünür, milli yaddaşda tutduğu mövqe isə daha da möhkəmlənir. 8 Noyabr - Zəfər Günü və Şuşa şəhəri günü xalqımızın tarixində məhz belə müstəsna əhəmiyyətə malik hadisələrdəndir. Bu tarixlər Azərbaycanın yalnız hərbi qələbəsini deyil, həm də dövlətçilik iradəsinin, milli birliyin, tarixi yaddaşın və suverenlik uğrunda mübarizəsinin nəticəsini ifadə edir. 2020-ci il noyabrın 8-də Şuşanın işğaldan azad olunması ilə Azərbaycan xalqı onilliklər ərzində arzusunda olduğu tarixi günə qovuşdu. Bu hadisə ölkəmizin müasir tarixində yeni siyasi, hərbi və mənəvi mərhələnin başlanğıcı oldu.

Zəfərin tarixi və siyasi mahiyyətini düzgün qiymətləndirmək üçün Azərbaycanın keçdiyi mürəkkəb yolu nəzərdən keçirmək vacibdir. Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımızın işğal edilməsi, yüz minlərlə soydaşımızın doğma yurdlarından didərgin salınması, şəhər və kəndlərimizin dağıdılması xalqımızın taleyində ağır izlər buraxmışdı. Uzun illər davam edən danışıqlar prosesi işğal faktının aradan qaldırılmasına gətirib çıxarmadı. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və işğal olunmuş ərazilərdən qoşunların çıxarılması ilə bağlı müddəalar əksini tapsa da, bu qərarların icrası təmin edilmədi. Belə şəraitdə Azərbaycan özünün siyasi, iqtisadi və hərbi potensialını gücləndirməklə milli təhlükəsizliyinin və ərazi bütövlüyünün təmin olunması istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirdi.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən ordu quruculuğu, müdafiə sənayesinin inkişafı, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi və iqtisadi imkanların artırılması Azərbaycanın gələcək qələbəsi üçün mühüm zəmin yaratdı. Dövlətin bütün sahələrdə güclənməsi, milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət və xalqın öz dövlətinə inamı 2020-ci ildə baş verən tarixi hadisələrin əsas amillərindən oldu.

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının milli iradəsinin və ordumuzun döyüş qüdrətinin nümayişinə çevrildi. 44 gün davam edən müharibə zamanı Azərbaycan Ordusu beynəlxalq hüquqla tanınmış ərazilərimizin işğaldan azad edilməsi istiqamətində mühüm uğurlar əldə etdi. Döyüş meydanında qazanılan qələbələr təkcə hərbi taktika və texnologiyanın deyil, həm də əsgər və zabitlərimizin yüksək vətənpərvərliyinin, peşəkarlığının və fədakarlığının nəticəsi idi.

Bu tarixi mübarizənin zirvəsi isə Şuşanın azad edilməsi oldu. Qarabağın tacı hesab edilən Şuşa həm strateji mövqeyinə, həm də Azərbaycan xalqının milli-mədəni həyatında tutduğu yerə görə xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Dağlıq relyefi, mürəkkəb coğrafi şəraiti və hərbi baxımdan çətin mövqeyi şəhərin azad edilməsini xüsusi əməliyyat məharəti tələb edən vəzifəyə çevirirdi. Azərbaycan hərbçilərinin qəhrəmanlığı, yüksək döyüş hazırlığı və misilsiz fədakarlığı nəticəsində Şuşa noyabrın 8-də işğaldan azad edildi.

Şuşanın azad olunması Vətən müharibəsinin gedişində həlledici dönüş nöqtələrindən biri oldu. Lakin bu hadisənin əhəmiyyəti yalnız hərbi nəticələrlə məhdudlaşmırdı. Şuşa Azərbaycan mədəniyyətinin, ədəbiyyatının, musiqisinin və milli mənəviyyatının beşiklərindən biridir. Molla Pənah Vaqifin, Xurşidbanu Natəvanın, Üzeyir Hacıbəylinin, Bülbülün və digər görkəmli şəxsiyyətlərin adı ilə bağlı olan bu şəhər xalqımızın tarixi yaddaşında xüsusi yer tutur. Şuşanın işğaldan azad edilməsi, eyni zamanda, milli-mənəvi irsimizin öz tarixi sahibinə qovuşması demək idi.

Prezident İlham Əliyevin 2020-ci il noyabrın 8-də xalqa müraciəti Azərbaycanın müasir tarixinin ən yaddaqalan hadisələrindən biri kimi yadda qaldı. Şuşanın azad edilməsi xəbərini eşidən milyonlarla azərbaycanlının yaşadığı sevinc və qürur hissi xalqımızın milli birliyinin bariz ifadəsinə çevrildi. Bu qələbə göstərdi ki, xalqın iradəsi, dövlətin siyasi qətiyyəti və ordunun gücü vahid məqsəd ətrafında birləşdikdə ən mürəkkəb tarixi vəzifələri belə həyata keçirmək mümkündür.

Şuşanın azad edilməsi münasibətilə 8 noyabrın Zəfər Günü elan olunması həmin hadisənin dövlətçilik tariximizdəki yerini müəyyənləşdirdi. 2023-cü il iyulun 31-də imzalanmış sərəncamla 8 noyabrın Şuşa şəhəri günü kimi də təsis edilməsi bu tarixin milli yaddaşımızdakı əhəmiyyətini daha da artırdı. Beləliklə, Zəfər Günü ilə Şuşa şəhəri günü bir-birini tamamlayan, Azərbaycanın tarixi keçmişini və müasir dövlətçilik reallığını özündə birləşdirən əlamətdar tarixlərə çevrildi.

Zəfərin əhəmiyyəti sonrakı illərdə baş verən proseslərlə daha geniş məzmun qazandı. 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanat müharibənin dayandırılmasına və regionda yeni reallıqların formalaşmasına şərait yaratdı. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycanın bütün ərazisində suverenliyinin bərpası dövlətçilik tariximizdə növbəti mühüm mərhələ oldu. Bununla da Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi məsələsində yeni vəziyyət yarandı.

Bu gün Zəfərin davamı işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq və bərpa işlərində özünü göstərir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yolların, körpülərin, yaşayış məntəqələrinin, məktəblərin, xəstəxanaların və digər sosial obyektlərin inşası dövlətin uzunmüddətli inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətidir. Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində keçmiş məcburi köçkünlərin mərhələli şəkildə doğma yurdlarına qayıtması tarixi qələbənin humanitar və sosial nəticələrinin reallaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Şuşanın bərpası bu prosesin ən mühüm istiqamətlərindən biridir. Şəhərin tarixi memarlıq simasının qorunması, dağıdılmış abidələrin bərpası, yeni yaşayış və sosial infrastrukturun yaradılması onun gələcək inkişafının əsasını təşkil edir. Şuşa artıq yalnız Azərbaycanın azad edilmiş şəhəri deyil, həm də ölkəmizin mədəniyyət siyasətinin, beynəlxalq humanitar əlaqələrinin və milli irsinin dünyaya təqdim olunduğu mühüm məkandır. Burada keçirilən beynəlxalq tədbirlər, festivallar və mədəniyyət layihələri şəhərin tarixi missiyasının yenidən canlandırılmasına xidmət edir.

Bununla yanaşı, Şuşanın inkişafı təkcə fiziki infrastrukturun qurulması ilə məhdudlaşmamalıdır. Şəhərin tarixi-mədəni mühitinin qorunması, turizm imkanlarının genişləndirilməsi, yaradıcı sənayelərin inkişafı, təhsil və elmi fəaliyyət üçün yeni şəraitin formalaşdırılması da strateji əhəmiyyət daşıyır. Şuşa həm keçmişin yadigarı, həm də Azərbaycanın gələcək inkişaf modelinin mühüm simvollarından biri kimi çıxış edir.

Zəfər Günü və Şuşa şəhəri gününün digər mühüm əhəmiyyəti milli yaddaşın qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsidir. Gənc nəslin Vətən müharibəsinin tarixi, şəhidlərimizin qəhrəmanlığı, qazilərimizin fədakarlığı və xalqımızın keçdiyi mübarizə yolu haqqında dolğun məlumatlandırılması dövlətçilik düşüncəsinin möhkəmləndirilməsi baxımından vacibdir. Zəfər yalnız keçmişdə qazanılmış qələbə kimi deyil, həm də gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyət yaradan tarixi miras kimi dəyərləndirilməlidir.

Şəhid ailələrinə və müharibə veteranlarına dövlət qayğısının davam etdirilməsi, qazilərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, onların cəmiyyətə inteqrasiyası da bu tarixi mirasa hörmətin mühüm göstəricisidir. Çünki Azərbaycanın bugünkü uğurları uğrunda canından keçənlərin xatirəsi yalnız anım mərasimlərində deyil, gündəlik ictimai münasibətlərdə və dövlət siyasətində də yaşadılmalıdır.

Bütün bunlar göstərir ki, Zəfər Günü və Şuşa şəhəri günü yalnız bayram xarakterli tarixlər deyil. Bu günlər Azərbaycanın keçmişi, bu günü və gələcəyi arasında mənəvi və siyasi bağlılığı ifadə edir. Zəfər xalqımızın öz tarixi torpaqlarına qayıdış iradəsinin, Şuşa isə milli kimliyimizin və mədəni yaddaşımızın rəmzidir.
Bu gün qarşıda duran əsas vəzifə qazanılmış tarixi nailiyyətləri möhkəmləndirmək, azad edilmiş ərazilərdə dayanıqlı həyat qurmaq, Böyük Qayıdış prosesini uğurla davam etdirmək və Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərini daha da gücləndirməkdir. Zəfərin əbədi yaşaması üçün onun nəticələri güclü iqtisadiyyat, sosial rifah, inkişaf etmiş infrastruktur, milli birlik və möhkəm dövlətçiliklə tamamlanmalıdır.

8 Noyabr Azərbaycan xalqının yaddaşında qürur, iradə və tarixi ədalətin bərpası günü kimi yaşayacaq. Şuşa isə bu Zəfərin zirvəsi, milli ruhumuzun və mədəniyyətimizin əbədi ünvanı olaraq qalacaq. Bu iki əlamətdar tarix bizə bir daha xatırladır ki, dövlətin gücü yalnız əldə etdiyi qələbələrlə deyil, həmin qələbələri davamlı inkişaf və firavan gələcəyə çevirmək bacarığı ilə ölçülür.

Məlahət İbrahimqızı-Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin