WhatsApp fırıldaqçılığı: Özünüzü necə qorumalısınız?

WhatsApp vasitəsilə həyata keçirilən sosial mühəndislik və kiberdələduzluq halları istifadəçilər üçün ciddi təhlükə yaradır. Fırıldaqçılar insanların etibarından sui-istifadə edərək pul əldə etməyə, şəxsi məlumatları ələ keçirməyə və hesabları mənimsəməyə çalışırlar. Belə hallardan qorunmaq üçün təhlükəsizlik qaydalarına əməl etmək və şübhəli mesajlara qarşı diqqətli olmaq vacibdir.
Fırıldaqçılar çox vaxt yaxın dostunuzun, ailə üzvünüzün və ya tanıdığınız başqa bir şəxsin adından yazaraq "Təcili pula ehtiyacım var", "Bank kartım bloklanıb" və ya "Bu investisiyaya qoşul, çox qazan" kimi bəhanələr gətirirlər. Belə mesaj aldıqda tələsməyin və dərhal pul göndərməyin. Mesajın tanıdığınız şəxsin hesabından gəlməsi onun həqiqətən həmin şəxs tərəfindən göndərildiyini sübut etmir. Həmin şəxsin WhatsApp hesabı ələ keçirilmiş ola bilər.
Tanışınız sizdən pul istəyirsə, məlumatı başqa rabitə vasitəsilə təsdiqləyin. Onun əvvəlcədən tanıdığınız telefon nömrəsinə zəng edin və ya başqa platforma vasitəsilə əlaqə saxlayın. Zərurət olduqda, yalnız sizin və həmin şəxsin bildiyi məlumatla bağlı sual verə bilərsiniz. Bununla belə, şəxsi məlumatların da ələ keçirilə biləcəyini nəzərə alaraq yalnız bu üsula güvənməyin. Pul köçürmək üçün sizə təzyiq göstərilirsə, tələbi müstəqil şəkildə yoxlamadan heç bir əməliyyat aparmayın.
WhatsApp hesabınızın təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün iki addımlı təsdiqləmə funksiyasını aktivləşdirin. Bunun üçün tətbiqin parametrlərində "Hesab" bölməsinə daxil olaraq müvafiq funksiyanı seçin və PIN yaradın. SMS vasitəsilə gələn qeydiyyat kodunu və iki addımlı təsdiqləmə PIN-ini heç kimlə paylaşmayın. Həmçinin "Qoşulmuş cihazlar" bölməsini mütəmadi yoxlayın və tanımadığınız cihazların bağlantısını kəsin. Profil şəklinizin, son görülmə vaxtınızın və digər şəxsi məlumatlarınızın kimlərə görünəcəyini məxfilik parametrləri vasitəsilə məhdudlaşdırın.
Naməlum keçidlərə də xüsusi diqqət yetirin. "Hədiyyə qazandınız", "Bu videoya baxın" və ya "Hesabınız təhlükədədir" kimi mesajlarda təqdim olunan linklər şəxsi məlumatları və şifrələri oğurlamaq məqsədilə hazırlana bilər. Şübhəli keçidlərə daxil olmayın, tanımadığınız mənbələrdən göndərilən faylları açmayın və heç bir saytda şəxsi məlumatlarınızı yoxlamadan paylaşmayın.
Fırıldaqçılığı müəyyənləşdirməyə kömək edən əsas əlamətlərdən biri təcili qərar verməyə məcbur edilməkdir. "Dərhal pul göndər", "Vaxt yoxdur" və ya "Heç kimə demə" kimi ifadələr psixoloji təzyiq vasitəsi ola bilər. Kriptovalyuta, hədiyyə kartları və ya naməlum şəxslərin hesablarına pul köçürmək tələbləri də ciddi şübhə doğurmalıdır. Həddindən artıq gəlir vəd edən investisiya təkliflərinə ehtiyatla yanaşın. Tanıdığınız şəxsin əvvəlki yazışma üslubundan fərqli mesajlar da şübhə yarada bilər, lakin yazı səhvləri təkbaşına fırıldaqçılığın sübutu deyil.
Fırıldaqçılıqla qarşılaşdıqda həmin hesabı WhatsApp vasitəsilə şikayət edin və bloklayın. Şübhəli mesajları başqalarına göndərməyin, linkləri açmayın və şəxsi məlumatlarınızı paylaşmayın. Əgər bank kartınızın məlumatlarını, şifrələrinizi və ya təsdiqləmə kodlarını paylaşmısınızsa, dərhal bankınızla əlaqə saxlayın, şübhəli əməliyyatlar barədə məlumat verin və zərurət olduqda kartın bloklanmasını istəyin. Hesablarınızın şifrələrini təhlükəsiz cihazdan dəyişin və WhatsApp hesabınızın təhlükəsizlik parametrlərini yoxlayın.
Əgər nəticədə maddi ziyana məruz qalmısınızsa və ya şəxsi məlumatlarınız mənimsənilibsə, polisə müraciət edin. Yazışmaları, telefon nömrələrini, ödəniş qəbzlərini və digər mümkün sübutları silmədən qoruyub saxlayın. Bu məlumatlar araşdırma zamanı əhəmiyyətli ola bilər.
Kiberdələduzluqdan qorunmaq üçün diqqətli olmaq, şəxsi məlumatları qorumaq və rəqəmsal təhlükəsizlik qaydalarına əməl etmək vacibdir. Heç bir mesajı yalnız tanışınızın adından gəldiyinə görə etibarlı hesab etməyin. Pul göndərməzdən və ya hər hansı linkə daxil olmazdan əvvəl məlumatı müstəqil şəkildə yoxlayın.
Unutmayın: Dayan, yoxla, təsdiqlə! Bir neçə dəqiqəlik diqqət sizi maddi itkidən və şəxsi məlumatlarınızın oğurlanmasından qoruya bilər.

Fərid Musayev
Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin eksperti,
Xəzər Universitetinin İT departament rəhbəri

Telegramda izləyin