Tıxacda ən tez sıradan çıxan maşınlar - Sürücülərin bilmədiyi risklər

Böyük şəhərlərdə avtomobil üçün ən ağır sınaqlardan biri uzun yol deyil, saatlarla davam edən tıxacdır. Xüsusilə Bakı kimi nəqliyyatın pik saatlarda sıxlaşdığı şəhərlərdə avtomobil bir neçə kilometr məsafəni bəzən uzun müddət ərzində qət edir. Sürücü üçün bu, vaxt itkisi olsa da, avtomobil üçün mühərrikin uzun müddət işləməsi, tez-tez dayanıb hərəkət etməsi, sürətlər qutusunun davamlı yüklənməsi və soyutma sisteminin daha gərgin rejimdə çalışması deməkdir. Bəs hansı avtomobillər tıxacdan daha çox zərər görür?

Lent.az-ın əməkdaşının bu mövzuda hazırladığı materialı təqdim edirik:

Ən çox diqqət yetirilməli avtomobillərdən biri robotlaşdırılmış, xüsusilə quru iki muftalı sürətlər qutusu ilə təchiz edilən modellərdir. Belə transmissiyalarda tıxac zamanı avtomobilin santimetr-santimetr irəliləməsi muftaların tez-tez qoşulub-ayrılmasına və ya sürüşmə rejimində işləməsinə səbəb ola bilər. Nəticədə mufta daha çox qızır və köhnəlir. Sürücünün avtomobili qaz pedalı ilə çox yavaş süründürməsi bu yükü daha da artıra bilər. Lakin bütün DCT sistemlərini eyni dərəcədə problemli hesab etmək düzgün deyil: yaş muftalı və daha yeni konstruksiyalarda istiliyin idarə olunması fərqli ola bilər.

Tıxacda çətinlik çəkə bilən ikinci qrup kiçik həcmli turbomühərrikli avtomobillərdir. Müasir 1.0, 1.2, 1.4 və 1.5 litrlik turbo mühərriklərin böyük hissəsi normal şəhər istifadəsi üçün layihələndirilib və tıxac onların avtomatik olaraq xarab olması demək deyil. Ancaq yüksək temperatur, baxımsız soyutma sistemi, köhnəlmiş mühərrik yağı və tez-tez qısa məsafəli səfərlər birlikdə olduqda mühərrik və turbo sisteminin yükü arta bilər. Buna görə istehsalçının göstərdiyi yağ spesifikasiyasına və texniki qulluq intervalına əməl etmək xüsusilə vacibdir.

Dizel avtomobillərində isə başqa problem ortaya çıxır. Müasir dizellərin əksəriyyətində zərərli emissiyaları azaltmaq üçün DPF - dizel hissəcik filtri mövcuddur. Avtomobil daim aşağı sürətlə və qısa məsafələrdə istifadə ediləndə filtrdə yığılan hisin yandırılması üçün lazım olan regenerasiya prosesi tamamlana bilməyə bilər. Bu vəziyyət uzun müddət təkrarlanarsa, DPF dolur, xəbərdarlıq işığı yana və avtomobilin gücü məhdudlaşdırıla bilər. Buna görə əsasən şəhər daxilində və tıxacda avtomobil idarə edən şəxs üçün müasir dizel həmişə ən uyğun seçim olmaya bilər.

Yaşı çox olan avtomobillər tıxacda ayrıca risk qrupudur. Normal sürətdə radiatora təbii hava axını mühərrikin soyudulmasına kömək edir. Tıxacda isə avtomobil dayananda və ya çox aşağı sürətlə hərəkət edəndə soyutma daha çox radiator ventilyatorından asılı olur. Ventilyator, termostat, su nasosu, radiator və ya soyuducu maye sistemi lazımi vəziyyətdə deyilsə, mühərrikin temperaturu təhlükəli həddə yüksələ bilər. Yay aylarında kondisionerin işləməsi də soyutma sisteminin üzərinə əlavə yük qoyur.

Klassik avtomatik transmissiyalı avtomobillər də tıxacdan tam sığortalanmayıb. Dayan-qalx rejimi transmissiya yağının temperaturunu yüksəldə bilər. Xüsusilə yağ uzun müddətdir dəyişdirilməyibsə, transmissiyanın soyutma sistemi çirklidirsə və avtomobil ağır şəraitdə istifadə olunursa, sürətlər qutusunun ömrünə mənfi təsir göstərə bilər. CVT transmissiyalarda da düzgün yağın və vaxtında texniki qulluğun əhəmiyyəti böyükdür.

Bəs tıxac üçün hansı avtomobillər daha əlverişlidir? Şəhər şəraitində tam hibrid avtomobillərin mühüm üstünlüyü var. Dayanma zamanı benzin mühərriki tez-tez sönür, aşağı sürətli hərəkətin müəyyən hissəsini elektrik mühərriki həyata keçirir və regenerativ əyləc sistemi hər dayanmanı adi əyləc sisteminin üzərinə eyni yükü qoymadan idarə etməyə kömək edir. Elektrik avtomobillərində isə boşdayanma zamanı klassik daxiliyanma mühərriki və sürətlər qutusu olmadığı üçün tıxac mexaniki baxımdan daha az problem yaradır. Bununla belə, isti havada kondisionerin uzun müddət işləməsi enerji sərfiyyatını artırır.

Tıxacda avtomobilin ömrünü sürücünün davranışı da ciddi şəkildə dəyişir. Qarşıdakı maşın bir metr irəliləyən kimi qaz verib dərhal əyləci basmaq əvəzinə məsafə saxlayaraq daha sabit hərəkət etmək transmissiya və əyləclərə düşən yükü azalda bilər. Robotlaşdırılmış transmissiyalı avtomobildə isə istehsalçının konkret istifadə qaydalarına əməl etmək lazımdır.

Əslində "tıxacda xarab olan avtomobil" anlayışından daha çox "tıxaca uyğun olmayan istifadə və gecikdirilmiş texniki qulluq" problemindən danışmaq mümkündür. Ancaq avtomobil əsasən Bakı tıxaclarında istifadə ediləcəksə, model seçərkən yalnız yanacaq sərfiyyatı və mühərrikin gücünə deyil, transmissiyanın növünə, soyutma sisteminə, mühərrikin şəhər rejiminə uyğunluğuna və servis xərclərinə də baxmaq lazımdır. Ucuz alınan avtomobilin tıxacda yaratdığı transmissiya, DPF və soyutma sistemi problemi sonradan sürücüyə minlərlə manatlıq xərc çıxara bilər.

Telegramda izləyin