Diabet bir gündə yaranmır: Xəstəliyə aparan əsas vərdişlər

"Fast-food qidaları təkbaşına xəstəliklərin səbəbi kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Bu qidalar xəstəlik riskini artıran amillərdən yalnız biridir. Xüsusilə 2-ci tip diabet və digər metabolik xəstəliklərin yaranması, əsasən, uzun müddət ərzində bir neçə risk faktorunun üst-üstə düşməsi ilə əlaqəlidir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında Sağlam qida təbliğatçısı, Gənclərin Töhfəsi İctimai Birliyinin sədri Asim Vəliyev bildirib.

O, qeyd edib ki, qidalar vasitəsilə həddindən artıq enerji qəbulu, fiziki aktivliyin az olması, artıq çəki, yuxu rejiminin pozulması, xroniki stress, siqaret istifadəsi, bəzi dərmanlar, genetik meyillilik və yaş kimi amillər xəstəliklərin yaranma riskini artıra bilər. Yəni bu kimi vərdişlərin uzun müddət davam etməsi orqanizmdə müxtəlif metabolik problemlərin formalaşmasına zəmin yaradır:

"Fast-food qidalarının mütəmadi istehlakı da bu prosesdə mühüm rol oynaya bilər. Belə məhsulların bir çoxu yüksək dərəcədə emal olunmuş qidalar qrupuna daxildir və yüksək kalorili ola bilər. Onların tərkibində duz, doymuş yağlar, bəzi məhsullarda trans yağlar və əlavə şəkər miqdarı yüksək ola bilər. Şəkərli içkilərin və böyük porsiyaların da bu qidalarla birlikdə mütəmadi qəbul edilməsi sağlamlıq üçün əlavə risk yaradır.

Fast-food məhsullarında dad və teksturanı yaxşılaşdırmaq məqsədilə müxtəlif qida əlavələrindən, o cümlədən monosodium qlutamatdan istifadə edilə bilər. Lakin konkret bir qida əlavəsini insanlarda birbaşa "asılılıq yaradan" amil kimi təqdim etmək düzgün deyil. Burada əsas məsələ yüksək kalorili və yüksək dərəcədə emal olunmuş qidaların mütəmadi və həddindən artıq istehlakının formalaşdırdığı qidalanma vərdişləridir.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da qeyri-infeksion xəstəliklərin riskini azaltmaq məqsədilə sağlam qidalanmaya, xüsusilə sərbəst şəkərlərin, doymuş yağların və trans yağların qəbulunun məhdudlaşdırılmasına diqqət yetirilməsini tövsiyə edir.

Fast-food qidalarının mütəmadi və yüksək miqdarda qəbul edilməsi 2-ci tip diabet riskinin artmasına da təsir göstərə bilər. Lakin burada söhbət bir anda yaranan problemdən getmir. Xəstəlik riski zamanla formalaşır və müxtəlif amillərin bir-birini tamamlaması nəticəsində artır.

Məsələn, həftədə bir dəfə kiçik porsiyada fast-food qəbul edən, ümumi qida rasionu balanslı olan və fiziki aktiv həyat tərzi keçirən insanla hər gün böyük porsiyalarda fast-food və şəkərli içkilər qəbul edən, gecə saatlarında qidalanan və az hərəkət edən şəxsin risk səviyyəsi eyni deyil.

Bu baxımdan hər bir insan öz qidalanma və həyat tərzi vərdişlərini nəzərdən keçirməlidir. Gündəlik qidalanmaya, fiziki aktivliyə, yuxu rejiminə və digər həyat tərzi amillərinə qısa nəzər salmaq belə sağlamlıq üçün potensial risklərin qiymətləndirilməsində müəyyən təsəvvür yarada bilər.

Əsas məsələ fast-food qidalarını tamamilə "qadağan olunmalı məhsul" kimi təqdim etmək deyil, onların qəbul tezliyinə və porsiya ölçüsünə diqqət yetirmək, ümumi qida rasionunu balanslaşdırmaq və sağlam həyat tərzini qorumaqdır".

Telegramda izləyin