Süni intellekt təhlükədir, yoxsa imkan? - İnsan nə vaxt düşünməyi dayandırır?

"Süni intellektin insanın təfəkkürünü zəiflədəcəyi ilə bağlı narahatlıqları müəyyən qədər başa düşmək mümkündür. Çünki həqiqətən də insanlar bəzi hallarda düşünmək və araşdırmaq əvəzinə hazır cavabdan istifadə etməyə üstünlük verməyə başlayırlar. Burada əsas məsələ isə süni intellektin özü deyil, ondan istifadə vərdişidir".

Bunu BiG.AZ- a açıqlamasında İKT üzrə mütəxəssis Elvin Həsənov bildirib.

O, qeyd edib ki, gündəlik həyatda da bunun nümunələrini görmək mümkündür. İnsanlar getdikcə daha çox hazır cavablara öyrəşirlər. Axtarmaq, analiz etmək və müxtəlif məlumatları müqayisə etmək əvəzinə birbaşa nəticəni əldə etməyə üstünlük verirlər. Bu yanaşma uzun müddət davam etdikdə düşünmə və analiz etmə vərdişlərinə müəyyən təsir göstərə bilər:

"Lakin əvvəlki dövrlərə nəzər salsaq, tarix boyu yeni texnologiyaların ortaya çıxması ilə bağlı oxşar müzakirələrin aparıldığını görərik. Kalkulyator yaradıldıqda insanların hesablama qabiliyyətini itirəcəyi deyilirdi. İnternetin geniş yayılması zamanı isə yaddaşın zəifləyəcəyi ilə bağlı narahatlıqlar səsləndirilirdi. Buna baxmayaraq, nəticədə bu texnologiyalar insanın imkanlarını məhdudlaşdırmadı, əksinə, bir çox sahələrdə onun imkanlarını genişləndirdi.

Süni intellektə də müəyyən mənada eyni yanaşmaq olar. Daha sadə ifadə etsək, AI-ni kalkulyator kimi təsəvvür etmək mümkündür. Əgər insan hesablamanın məntiqini bilirsə, kalkulyator onun işini sadəcə sürətləndirir. Əgər həmin məntiqi bilmirsə, o zaman insan yalnız düymələrə basan istifadəçiyə çevrilir. Süni intellektdən istifadə zamanı da oxşar vəziyyət yaranır. İnsan mövzunu anlayır, analiz edə bilir və AI-dan aldığı məlumatı qiymətləndirirsə, bu texnologiya onun işini asanlaşdıran və sürətləndirən vasitəyə çevrilir. Əks halda isə insan hazır cavabdan asılı vəziyyətə düşə bilər.

Bu səbəbdən süni intellektin qadağan edilməsi məsələsi də effektiv həll yolu hesab edilə bilməz. Texniki baxımdan belə texnologiyaların tamamilə qadağan olunması nə realdır, nə də uzunmüddətli perspektivdə effektiv görünür. Süni intellekt artıq qlobal texnologiyaya çevrilib və müxtəlif platformalarda geniş istifadə olunur. Qadağalar tətbiq edilsə belə, insanların alternativ vasitələrə çıxış imkanları qalacaq.

Burada əsas diqqət qadağaya deyil, maarifləndirməyə yönəldilməlidir. İnsanlara süni intellektdən necə düzgün istifadə etməyin yolları öyrədilməlidir. İstifadəçilər hansı hallarda AI-dan dəstək almağın faydalı olduğunu, hansı hallarda isə öz düşüncə və analiz qabiliyyətlərini ön plana çəkməli olduqlarını bilməlidirlər.

Xüsusilə təhsil prosesində bu məsələ daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Şagird və tələbələrin süni intellektdən hazır cavab əldə etmək üçün deyil, mövzunu daha yaxşı anlamaq, araşdırmaq və öz fikirlərini inkişaf etdirmək üçün istifadə etmələri vacibdir.

Əslində, problem süni intellektin insanın yerinə düşünməsində deyil, insanın düşünməkdən imtina etməsində yarana bilər. Texnologiyanın özü nə yaxşı, nə də pisdir. Onun insanın inkişafına, yoxsa əksinə, düşünmə vərdişlərinin zəifləməsinə təsir göstərməsi əsasən istifadə formasından asılıdır.

Bu baxımdan məqsəd süni intellektdən uzaq durmaq deyil, ondan şüurlu və məsuliyyətli şəkildə istifadə etməyi öyrənməkdir. İnsan öz düşünmə qabiliyyətini qoruduğu və AI-nin verdiyi məlumatı yoxlamağı, müqayisə etməyi və analiz etməyi bacardığı halda, süni intellekt təfəkkürü zəiflədən deyil, əksinə, insanın imkanlarını genişləndirən mühüm texnologiyaya çevrilə bilər".

Telegramda izləyin