Süni intellekt peşələri əvəz edəcək, yoxsa onları dəyişdirəcək?

Süni intellektin inkişafı artıq bəzi peşə sahiblərini qorxudur. Gələcəkdə bir sıra peşələri əvəz edə biləcəyi düşünülür. Bu, nə dərəcədə doğru yanaşmadır?

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən İnformasiya resursları üzrə mühəndis-tətqiqatçı, Bəhruz Əliyev bildirib ki, tarixə nəzər saldıqda görürük ki, oxşar qorxular hər böyük texnoloji dəyişiklik zamanı yaşanıb. Sənaye inqilabı, avtomatlaşdırma, kompüterlərin geniş yayılması - bütün bu mərhələlərdə insanların müəyyən peşələrin yox olacağı ilə bağlı narahatlıqları olub. Həqiqətən də, bəzi peşələr zamanla aradan çıxıb. Məsələn, telefon operatorları və makinaçılar kimi peşələr artıq əvvəlki formada mövcud deyil. Lakin eyni zamanda əvvəllər heç olmayan çoxsaylı yeni peşələr də yaranıb:

"Süni intellektlə bağlı əsas fərq ondadır ki, bu dəfə texnoloji dəyişiklik daha çox fiziki əməyə deyil, zehni əməyə təsir göstərir. Yazı, tərcümə, analiz, dizayn, proqramlaşdırma kimi sahələr süni intellektin təsir etdiyi əsas istiqamətlər sırasındadır. Bu isə onu göstərir ki, keçmişdə baş verən proseslər bu dəfə tam olaraq eyni şəkildə təkrarlanmaya bilər.

Reallıqda isə ən çox rast gəlinən proses peşələrin tamamilə əvəzlənməsi deyil, transformasiyasıdır. Çünki hər bir peşə onlarla fərqli tapşırıqdan ibarətdir və süni intellekt, adətən, həmin tapşırıqların yalnız müəyyən hissəsini avtomatlaşdırır.

Məsələn, tərcüməçilər maşın tərcümələrini redaktə edən və mətnin məzmununu, üslubunu və kontekstini qiymətləndirən mütəxəssislərə çevrilə bilərlər. Hüquqşünaslar isə sənədlərin axtarışı və ilkin təhlilini süni intellektə həvalə etməklə daha çox vaxtlarını strategiyanın hazırlanmasına və mürəkkəb hüquqi məsələlərə ayıra bilərlər. Yəni "peşə yox olur" demək əvəzinə, çox vaxt "peşənin məzmunu dəyişir" demək daha doğru yanaşmadır.

Bununla belə, bəzi sahələrdə iş yerlərinin sayının azalması real riskdir. Xüsusilə təkrarlanan və standart tapşırıqlara əsaslanan işlər - müştəri dəstəyi, sadə mətnlərin hazırlanması, məlumatların daxil edilməsi kimi istiqamətlər süni intellekt tərəfindən daha asan avtomatlaşdırıla bilər.

Burada əsas problem texnologiyanın özü deyil, dəyişikliklərin sürətidir. İnsanların yeni bacarıqlar qazanmağa və yenidən ixtisaslaşmağa vaxtı çatacaqmı? Əsl sual, məncə, məhz budur.

Ona görə də ən ağlabatan yanaşma nə panikaya düşmək, nə də bu dəyişiklikləri görməzdən gəlməkdir. Daha doğru yol uyğunlaşmaqdır. Süni intellekt alətlərindən istifadə etməyi öyrənmək, eyni zamanda insanlara xas olan və texnologiyanın tam əvəz edə bilmədiyi bacarıqları - tənqidi düşüncə, ünsiyyət, məsuliyyət daşımaq, yaradıcılıq və kontekstual mühakimə qabiliyyətini inkişaf etdirmək lazımdır.

Çox güman ki, gələcəkdə süni intellektin insanları birbaşa əvəz etməsindən daha çox, süni intellektdən istifadə edən mütəxəssislərin bu texnologiyadan istifadə etməyən mütəxəssisləri əvəz etməsi prosesi ilə qarşılaşacağıq".

Telegramda izləyin