İpoteka, yoxsa kirayə? Ev almaq istəyənlər bunu hesablamalıdır

Mənzil bazarında vətəndaşların qarşısında duran ən aktual maliyyə suallarından biri budur: aylıq gəlirin bir hissəsini illərlə kirayəyə ödəmək daha doğrudur, yoxsa həmin vəsaiti ipotekaya yönəldərək mənzil sahibi olmaq?

İlk baxışda cavab sadə görünür: kirayə ödəyən şəxs sonda ev sahibi olmur, ipoteka ödəyən isə müəyyən müddətdən sonra daşınmaz əmlaka sahib olur.

Lakin 2026-cı ilin bazar şərtlərində bu yanaşma artıq təkbaşına kifayət etmir.

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən əmlak məsələləri üzrə ekspert Fərid Cəfərli bildirib ki, vətəndaşın qarşısında yalnız aylıq ödəniş məsələsi dayanmır. İlkin ödəniş, kredit faizi, sığorta, təmir xərcləri, mənzilin bazar qiyməti, kirayə haqqının dinamikası, gəlirin sabitliyi və həmin əmlakın gələcəkdə nə qədər likvid olacağı da nəzərə alınmalıdır:

"Kirayə insana çeviklik verir. İpoteka isə mülkiyyət yaratmaq imkanı verir.

Əgər insanın sabit gəliri, kifayət qədər ilkin ödənişi və uzunmüddətli yaşayış planı varsa, ipoteka daha məntiqli seçim ola bilər.

Amma gəlir qeyri-sabitdirsə, ilkin ödəniş üçün bütün yığım xərclənəcəksə və aylıq kredit ödənişi ailə büdcəsini ciddi şəkildə sıxacaqsa, kirayədə qalmaq daha sağlam maliyyə qərarı ola bilər.

İpoteka ödənişinin hamısı sizin kapitalınız deyil.

Ödənişin müəyyən hissəsi əsas borcu azaldır, digər hissəsi isə kredit faizinə gedir. Buna görə də "hər ay ödədiyim pul evə yatır" yanaşması tam doğru deyil.

Burada başqa mühüm məqam da var: ipoteka götürərkən yalnız bu günkü gəlirə deyil, gələcək maliyyə vəziyyətinə də baxmaq lazımdır.

Ən böyük risk mənzilin qiymətinin düşməsi deyil. Əsas risk ailənin gəlirinin kredit ödənişini qarşılaya bilməməsidir.

İpoteka uzunmüddətli maliyyə öhdəliyidir. İş yerini itirmək, gəlirin azalması, ailə xərclərinin artması və ya gözlənilməz böyük xərc kredit ödənişini problemə çevirə bilər.

Azərbaycan İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun məlumatına görə, aylıq ipoteka ödənişi borcalanın məcmu aylıq gəlirinin 70 faizini keçməməlidir.

Amma vətəndaş bunu "70 faizə qədər kredit götürmək mənim üçün rahatdır" kimi başa düşməməlidir. Bu, maksimum həddir və maliyyə rahatlığının göstəricisi deyil.

Əslində sağlam maliyyə qərarı üçün kredit ödənişindən sonra ailənin gündəlik xərclərini, kommunal ödənişləri, nəqliyyat və ərzaq xərclərini, digər borcları, həmçinin gözlənilməz vəziyyətlər üçün ehtiyat vəsaiti qarşılamaq imkanının qalması vacibdir.

Ona görə də "kirayə pulu ilə öz evimi alım" qərarı emosional deyil, hesablanmış qərar olmalıdır.

Burada əsas sual "kirayə ödəyirəmsə, niyə ipoteka ödəməyim?" deyil.

Əsas sual budur: mən bu ipotekanı uzun illər ərzində maliyyə sabitliyimi pozmadan ödəyə biləcəyəmmi?

Əgər cavab müsbətdirsə, ipoteka uzunmüddətli perspektivdə mülkiyyət yaratmaq üçün əlverişli seçim ola bilər. Əks halda, daha münasib qiymətli mənzil tapmaq, ilkin ödəniş üçün yığım formalaşdırmaq və gəlir sabitliyini artırmaq daha doğru strategiya ola bilər".

Telegramda izləyin