Əshabı-Kəhf hadisəsinə fərqli baxış: Möcüzələr gələcəyin texnologiyasıdırmı?

"Əshabı-Kəhf (Mağara yoldaşları) həm islam, həm də xristian mənbələrində yer alan, əsrlər boyu insanların düşüncəsinə təsir göstərən ən məşhur rəvayətlərdən biridir. Bu hadisəni kimisi tarixi fakt, kimisi isə dərin mənəvi məna daşıyan bir rəvayət kimi qəbul edir".

Bunu İKT üzrə mütəxəssis Bəhruz Əliyev öz sosial media səhifəsində paylaşıb.

O, qeyd edib ki, rəvayətə görə, Allaha iman gətirmiş bir qrup gənc zalım hökmdarın zülmündən qaçaraq bir mağaraya sığınır. Onlar Allahdan mərhəmət və nicat diləyirlər. Allah onları dərin yuxuya qərq edir və Qurani-Kərimdə bildirildiyi kimi, təxminən 309 il həmin mağarada yatırlar. Oyandıqları zaman isə cəmiyyət tamamilə dəyişmiş, qorxduqları zülm dövrü artıq geridə qalmış olur.

Xristian mənbələrində bu hadisənin Roma imperatoru Dekinin (Decius) hakimiyyəti dövründə baş verdiyi, gənclərin isə II Feodosinin (Theodosius II) dövründə oyandıqları qeyd olunur.

İslam alimləri arasında Əshabı-Kəhfin hansı dövrdə yaşadığı ilə bağlı qəti fikir yoxdur. Klassik təfsir alimlərinin əksəriyyəti bu mövzuda ehtiyatlı mövqe tutaraq dəqiq tarix göstərməyiblər. Ümumi qənaət ondan ibarətdir ki, hadisə İsa peyğəmbərdən sonra, Məhəmməd peyğəmbərdən isə əvvəl baş verib.

Bu hadisənin baş verdiyi məkanla bağlı da müxtəlif versiyalar mövcuddur. Əshabı-Kəhfə aid edilən mağaralar Azərbaycanın Culfa rayonunda, İordaniyanın paytaxtı Ammanda, Türkiyənin Efes (İzmir), Tarsus (Mersin) və Afşin (Kahramanmaraş) bölgələrində, həmçinin Suriya və Yəməndə göstərilir.

İslam düşüncəsində isə hadisənin dəqiq tarixi və ya coğrafi məkanı əsas məsələ hesab olunmur. Burada diqqət mərkəzində Allahın qüdrəti, iman uğrunda mübarizə aparan gənclərin səbir və fədakarlığı, eləcə də ölümdən sonra dirilmənin mümkünlüyü dayanır.

Bu hadisəni araşdırarkən məndə fərqli düşüncələr formalaşdı. Tarixdə möcüzə kimi qəbul edilən hadisələrlə gələcəyin elmi-texnoloji inkişafı arasında müəyyən paralellər aparmağa başladım.

Mənə elə gəlir ki, möcüzələr səbəbsiz baş vermir. Ola bilsin ki, onların arxasında hələ insanın kəşf etmədiyi qanunauyğunluqlar dayanır. Ölünün dirilməsi, bir göz qırpımında taxtın gətirilməsi, sağalmaz xəstələrin şəfa tapması və ya dənizin iki yerə ayrılması kimi hadisələr inanc baxımından möcüzə hesab olunur. Bəlkə də gələcəkdə elm bu hadisələrin mahiyyətini müəyyən qədər izah edə biləcək.

Bu baxımdan Əshabı-Kəhf hadisəsi mənə kriotexnologiyanı xatırladır. Kriotexnologiya insanın və ya bioloji toxumaların çox aşağı temperaturda dondurularaq gələcəkdə yenidən həyata qaytarılması imkanlarını araşdıran elmi istiqamətdir. Hazırda bu texnologiya insanın gələcəkdə yenidən həyata qaytarılmasının mümkün olduğunu sübut etmir və bu, əsasən nəzəri yanaşma olaraq qalır. Lakin elmin inkişaf sürəti göstərir ki, bu sahədə yeni imkanlar yarana bilər.

Bəlkə də gələcəkdə texnologiya elə bir səviyyəyə çatacaq ki, bu gün müalicəsi mümkün olmayan xəstəliklər sağaldıqdan sonra insanın həyatını davam etdirməsi üçün yeni üsullar ortaya çıxacaq. Bu, mənə Əshabı-Kəhf hadisəsinin düşündürdüyü ehtimallardan biri kimi görünür.

Mənim üçün möcüzələr insanlığın elmi inkişafla çata biləcəyi üfüqün son nöqtəsini xatırladır. Bu səbəbdən hesab edirəm ki, elm və texnologiyanın inkişaf yolu hələ uzun və kəşflərlə doludur. Əsas məsələ isə odur ki, bütün bu yeniliklər insanlığın rifahına və xeyrinə xidmət etsin.

Əshabı-Kəhfi ziyarət edərkən məhz bu düşüncələr beynimdə formalaşdı və onları oxucularla bölüşmək istədim. İnsan ömrü qısa ola bilər, amma bəşəriyyətin inkişaf yolu uzundur. Ola bilsin ki, gələcək nəsillər bu gün bizə mümkünsüz görünən yenilikləri adi həyatın bir hissəsi kimi qəbul edəcəklər. Bu isə elmin və insan təfəkkürünün sonsuz inkişaf potensialından xəbər verir.

Telegramda izləyin