Qarabağdakı tarixi irs mübahisəsi: Gəncəsər və Xudavəng məsələsinin tarixi kökləri

"Sentyabrın 11-12-də Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələri Qarabağ və Şərqi Zəngəzura iki günlük səfər həyata keçirib. Prezident Administrasiyasının rəhbəri Hikmət Hacıyevin müşayiəti ilə keçirilən səfərdə 58 ölkəni və 9 beynəlxalq təşkilatı təmsil edən 150-yə yaxın nümayəndə, o cümlədən Avropa İttifaqının Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi Magdalena Grono iştirak edib. Bu, 2020-ci ildən sonra diplomatik korpus nümayəndələrinin işğaldan azad edilmiş ərazilərə təşkil olunan 22-ci səfəri olub.

Səfər zamanı Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan bərpa-quruculuq işləri ilə yanaşı, bölgənin tarixi və dini-mədəni irsi də diqqət mərkəzində olub. Səfərdən sonra Ermənistanın siyasi və ictimai dairələrində, xüsusilə Gəncəsər və Xudavəng monastırları ilə bağlı etirazların yenidən gündəmə gəlməsi isə göstərir ki, məsələ yalnız dini abidələrin vəziyyəti ilə məhdudlaşmır. Burada daha geniş müstəvidə tarixi irsin mənsubiyyəti və onun hansı tarixi kontekstdə təqdim edilməsi məsələsi də müzakirə olunur".

Bunu BiG.AZ-a politoloq Turan Rzayev bildirib.

O, qeyd edib ki, Azərbaycan tərəfi də səsləndirilən iddialara münasibət bildirib. Azərbaycan QHT-ləri, AMEA əməkdaşları və Azərbaycan Alban-Udi xristian dini icması Gəncəsər və Xudavənglə bağlı Ermənistan tərəfindən irəli sürülən iddialara etiraz edib:

"Xüsusilə Alban-Udi xristian dini icmasının mövqeyi diqqət çəkir. Udilər Qafqaz Albaniyasının xristian irsi ilə bağlılığını bu günə qədər qoruyub saxlayan yerli icmalardan biridir. Bu baxımdan Gəncəsər və Xudavəng kimi abidələrə münasibətdə onların mövqeyi yalnız siyasi yanaşma kimi deyil, həmin dini ənənənin müasir daşıyıcılarının mövqeyi kimi də əhəmiyyət daşıyır.

Məsələnin mahiyyətini anlamaq üçün isə mübahisəyə yalnız bugünkü siyasi proseslər prizmasından yanaşmaq kifayət etmir. Gəncəsər və Xudavəng kimi abidələrin tarixini, onların formalaşdığı dini-mədəni mühiti və Qafqaz Albaniyasının regiondakı rolunu nəzərdən keçirmək lazımdır. Bu səbəbdən məsələnin köklərini xristianlığın regiona daxil olduğu və Qafqaz Albaniyasında yayıldığı dövrdən araşdırmaq daha doğru yanaşma olar".

Telegramda izləyin