20 min tamştatlı müəllim yeri ayrılacaq: Təhsil sistemində nə dəyişəcək? - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Azərbaycanda müəllimlərin sertifikatlaşdırılması sistemi növbəti mərhələyə keçir. Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev bildirib ki, islahatlar çərçivəsində mərhələli şəkildə 20 min tamştatlı müəllim vəzifəsi yaradılacaq və bu statusu qazanan müəllimlər bir daha sertifikatlaşdırma prosesinə cəlb olunmayacaqlar. Yeni yanaşmanın müəllimlərin peşə fəaliyyətinə, əməkhaqqına və ümumilikdə təhsil sisteminə necə təsir edəcəyi isə artıq müzakirə mövzusuna çevrilib.

Bəs tamştatlı müəllim statusu hansı meyarlar əsasında müəyyənləşdiriləcək? Bu dəyişiklik müəllimlərin iş şəraitinə və motivasiyasına necə təsir göstərəcək?
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Şəmsi Qoca BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycan təhsil sistemində sertifikasiya prosesi və müəllimlərin işə qəbulu hər zaman ən çox müzakirə edilən, cəmiyyətin həssas yanaşdığı mövzulardandır. Onun sözlərinə görə, Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayevin sözügedən qərarı və ya bu istiqamətdəki yanaşmaları həm idarəetmə, həm də sosial-psixoloji baxımdan fərqli şəkildə dəyərləndirilə bilər: "Bu qərarın həm müsbət (stabiliteti qoruyan), həm də tənqidi (keyfiyyət nəzarətini zəiflədən) tərəfləri var. Gəlin məsələyə hər iki prizmadan obyektiv nəzər salaq:

Qərarın müsbət tərəfləri

Sertifikasiya prosesi yaşlı və ya uzun illər sistemdə çalışan müəllimlər arasında ciddi psixoloji gərginlik və işini itirmək qorxusu yaradır. Müəyyən bir qrup müəllimin (məsələn, uzun illər təcrübəsi olan, pensiya yaşına az qalmış və ya müəyyən xidmətləri olan kateqoriyanın) bu prosesdən kənarda tutulması və onlara tam ştat yer ayrılması təhsil işçilərinə sosial təminat və daxili rahatlıq verir.

İmtahanlar çox vaxt nəzəri bilikləri ölçür, lakin müəllimlik həm də metodika və illərin gətirdiyi pedaqoji təcrübədir. Bu qərar illərini bu sahəyə vermiş müəllimlərin təcrübəsinə bir növ hörmət əlaməti kimi qəbul edilə bilər.

20 min tam ştat yerin ayrılması sistemdəki dərs saatlarının bölüşdürülməsini stabilləşdirir və kadr axınını tənzimləməyə kömək edir.

2. Qərarın zəif və tənqidi tərəfləri

"Bərabərlik" və Ədalət Prinsipinin Pozulması: Təhsil islahatlarının əsas məqsədi hamı üçün vahid və şəffaf qiymətləndirmə meyarları yaratmaqdır. Bir qrup müəllim sertifikasiyadan keçib maaş artımı və ya iş hüququ qazanarkən, digər bir qrupun imtahansız bu imtiyazları (və ya ştatı) alması müəllimlər arasında daxili narazılıq və "qeyri-bərabərlik" hissi yarada bilər.

Keyfiyyət Nəzarətinin Zəifləməsi: Sertifikasiyanın əsas fəlsəfəsi müəllimlərin müasir kurikulum və ixtisas biliklərinin yenilənməsini yoxlamaqdır. Böyük bir qrupun (20 min nəfərin) bu yoxlamadan kənarda qalması, həmin siniflərdə tədrisin keyfiyyətinin necə ölçüləcəyi sualını doğurur.

Müasirləşmə Sürətinin Azalması: İmtahan qorxusu və ya stimulu müəllimləri öz üzərində işləməyə, yeni texnologiyaları və metodları öyrənməyə məcbur edir. Bu stimulu yığışdırdıqda, həmin qrupda peşəkar inkişaf meyli zəifləyə bilər.

Bir sözlə, bu qərarı "tam müsbət" və ya "tam mənfi" adlandırmaq birtərəfli olardı.

Bu, dövlətin təhsildə keyfiyyət islahatları apararkən eyni zamanda sosial balansı qorumaq və kütləvi işsizlik və ya narazılıq riskini idarə etmək üçün atdığı taktik bir addımdır (kompromisdir).

Əgər bu 20 min müəllim imtahana cəlb olunmayacaqsa, lakin onların keyfiyyətini artırmaq üçün alternativ daxili monitorinqlər və ya praktiki treninqlər keçiriləcəksə, addım uğurlu sayıla bilər. Əks halda, bu, sadəcə problemlərin həllini zamana yaymaq mənasına gələcək".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin