Boy fərqinin genetik şifrəsi: Kişilər niyə qadınlardan daha uzun olur?

Boy fərqinin genetik şifrəsi: Kişilər niyə qadınlardan daha uzun olur?Alimlər uzun müddətdir kişilərdə boy artımını təmin edən genetik mexanizmi tapmaqda çətinlik çəkirdilər. Lakin yeni tədqiqatlar göstərib ki, həm X, həm də Y xromosomlarında yerləşən "SHOX" adlı gen kişilərdə qadınlara nisbətən daha aktiv şəkildə ifadə olunur. Bu kəşf, "nəyə görə kişilər adətən qadınlardan daha uzundur?" sualına cavab ola bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, kişilər orta hesabla qadınlardan təxminən 13 santimetr uzun olur. Bu fərqin əsas səbəbləri arasında cinsiyyət hormonları və böyümə genləri göstərilsə də, alimlər uzun illər boyu bu fərqin genetik əsasını tam izah edə bilmirdilər.

"Journal of Human Genetics" jurnalında dərc olunan iki yeni tədqiqatda diqqət "SHOX" geninə yönəldilib. Bu gen əvvəllər hər iki cinsdə mövcud olduğuna görə boy fərqinin səbəbi kimi qəbul edilmirdi, lakin nəticələr bu yanaşmanı dəyişib.

Unudulmuş gen: kişilərdə niyə daha aktivdir?

Aparılan ilk araşdırmada məlum olub ki, "SHOX" geni kişilərin toxumalarında qadınlara nisbətən daha yüksək səviyyədə aktivdir. Bu da o deməkdir ki, gen yalnız kişilərə xas olmasa da, kişilərdə daha çox işləyir və boy fərqinin əsas genetik səbəbi ola bilər.

Bu nəticəni dəstəkləmək üçün alimlər 928 605 nəfərin boy və genom məlumatlarını analiz ediblər. Məlum olub ki, əlavə Y xromosomu olan şəxslər orta hesabla 3,1 santimetr daha uzun olur. "SHOX" geni bu xromosomlarda skeletin böyüməsi ilə əlaqəli yeganə gen olduğuna görə, boy artımı onun fəaliyyəti ilə izah olunur.

Tədqiqat həm də göstərib ki, "SHOX" genindəki pozuntular boyun qısalmasına səbəb olur — bu hal kişilərdə orta hesabla 18,6 sm, qadınlarda isə 8,9 sm qısalma ilə nəticələnir. Bu fərq genin kişilərdə daha güclü təsirə malik olduğunu sübut edir.

Alimlər yekunda qeyd ediblər ki, bu gen cinsiyyətlər arasında boy fərqinin formalaşmasında mühüm rol oynayır, lakin yeganə amil deyil. Cinsiyyət xromosomlarında hələ tanınmamış digər genlərin də bu prosesdə iştirak edə biləcəyi ehtimal olunur.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 934   Tarix: 04 noyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Hepatit B və C tam müalicə olunur? - Mütəxəssis danışdı

Virus hepatitləri qaraciyərin iltihabına səbəb olan və geniş yayılmış infeksion xəstəliklər sırasındadır. Xəstəliyin bəzi növləri kəskin formada keçsə də, hepatit B və C uzun müddət heç bir əlamət vermədən inkişaf edərək xroniki xarakter ala, qaraciyərin ciddi zədələnməsinə səbəb ola bilər. Bununla yanaşı

01.11.2026 777
.

Sosial şəbəkələrdən uzun müddət istifadə depressiyaya səbəb ola bilər

Sosial şəbəkələrdə gündəlik keçirilən vaxt böyüklər arasında depressiya barədə məlumat verilməsi ilə əlaqəli əsas amillərdən biri kimi müəyyən edilib. Bu əlaqə ABŞ-da 11 il ərzində aparılan sorğularda müşahidə olunub. Qaynarinfo xəbər verir ki, araşdırma Şimal-Qərb Universiteti və Sinsinnati Universitetini

02.11.2026 871
.

Alimlər orqanizmin hansı yaşda gücünü itirməyə başladığını müəyyənləşdirdi

Yaşlanma insanın fiziki qabiliyyətlərinə çoxlarının gözlədiyindən daha erkən təsir göstərməyə başlaya bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, yaş artdıqca fiziki göstəricilərin azalması sürətlənir. Bununla belə, yetkin yaşda idmanla məşğul olmağa başlamaq da fiziki göstəriciləri yaxşılaşdıra bilər. Qaynarinf

19.10.2026 1178
.

Hepatitlə bağlı diqqətçəkən statistika: Ötən illə müqayisədə azalma var

2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda viruslu hepatit diaqnozu ilə 62 nəfər qeydiyyata alınıb. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 109 nəfər olub. Bu barədə Trend-in sorğusuna cavab olaraq, Dövlət Statistika Komitəsindən məlumat verilib. Qeyd edilib ki, hesabat dövründə hepatit A diaqnoz

24.10.2026 820
.

İnfarkt və insult riskinin ən yüksək olduğu saatlar

Günün müəyyən saatlarında infarkt və insult keçirmə ehtimalı daha yüksək olur. Xüsusilə səhər saat 06:00-dan 09:00-dək ürək-damar ağırlaşmaları riski kəskin artır. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Harvard Tibb Məktəbinin həkim-qastroenteroloqu Trişa Paşriça "The Washington Post" nəşrin

12.11.2026 501
.

70 yaşdan sonra D vitamini qəbulunda təhlükəli səhv - Dozanı aşmayın

Yaşlılıq dövründə D vitamini sümük və əzələ sisteminin, eləcə də immunitetin sağlamlığı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Buna görə də çatışmazlıq aşkarlandıqda bu vitaminin qida əlavələri şəklində qəbulu tövsiyə oluna bilər. Lakin yüksək dozalı preparatların müntəzəm və həkim məsləhəti olmadan qəbulu sağlamlığ

23.10.2026 1079
.

Gündə cəmi 4 saat yuxu ilə necə yaşamaq olar?

Adətən, böyük əksəriyyət üçün gündə yeddi-doqquz saatlıq yuxu norma sayılsa da, bəzi insanlar cəmi dörd-beş saatlıq yuxu ilə kifayətlənərək özlərini tamamilə enerjili və sağlam hiss edirlər. Elm adamları bu nadir vəziyyətin arxasında duran genetik səbəbləri araşdırmağa davam edirlər. "Qafqazinfo"nu

03.11.2026 899
.

Protein niyə lazımdır?

Mütəxəssis bildirir ki, günorta saatlarında yaranan halsızlıq və enerji azalmasının əsas səbəblərindən biri düzgün qidalanmamaqdır. Axşam.az xəbər verir ki, zülal və ya lif baxımından kasad olan nahar yeməkləri günün ikinci yarısında yorğunluq, diqqət dağınıqlığı və beyin dağınıqlılığı daha da artırır

01.11.2026 718
.

Axşam yeməyindən sonra yemək yeyirsiniz? - Bu xəbəri mütləq oxuyun

Gec saatlarda yemək qaraciyər xəstəlikləri riskini 30 faizədək artıra bilər. xəbər verir ki, təxminən 200 min nəfərin məlumatlarının təhlil edildiyi araşdırma gec saatlarda qidalanmaqla qaraciyər yağlanması və sirroz arasında əlaqə olduğunu üzə çıxarıb. ABŞ-nin Oreqon Sağlamlıq və Elm Universitetini

25.10.2026 903
.