Dublin sammiti: Avropanın yeni geosiyasi strategiyası və Azərbaycanın artan beynəlxalq nüfuzu

Avropa Siyasi Birliyinin (ASB) 50-yə yaxın ölkənin liderlərini bir araya gətirən sammiti Avropanın siyasi gündəmində mühüm hadisə kimi diqqət çəkir. İndiki mürəkkəb beynəlxalq münasibətlər şəraitində keçirilən bu toplantı qitənin təhlükəsizlik problemlərinin, iqtisadi əməkdaşlıq perspektivlərinin, enerji təminatının və regional sabitlik məsələlərinin müzakirəsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sammitin gündəliyi göstərir ki, Avropa dövlətləri dəyişən geosiyasi reallıqlar qarşısında ortaq mövqelərin formalaşdırılmasına və əməkdaşlıq mexanizmlərinin gücləndirilməsinə ehtiyac duyurlar.

Bu gün dünya siyasətində müşahidə olunan proseslər Avropanın qarşısında yeni çağırışlar yaradıb. Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Yaxın Şərqdəki gərginlik, böyük dövlətlər arasında geosiyasi rəqabət, enerji bazarlarında dəyişikliklər və iqtisadi təhlükəsizlik məsələləri Avropa ölkələrini daha çevik və koordinasiyalı siyasət yürütməyə sövq edir. Belə bir şəraitdə Avropa Siyasi Birliyinin sammitləri dövlət və hökumət başçıları arasında birbaşa dialoq üçün mühüm platforma rolunu oynayır.

Avropa Siyasi Birliyinin əsas məqsədi Avropa İttifaqına üzv olan və olmayan dövlətləri ortaq problemlərin müzakirəsi ətrafında birləşdirmək, siyasi dialoqu genişləndirmək və qitədə əməkdaşlıq imkanlarını artırmaqdır. Bu platformanın əhəmiyyəti onun geniş coğrafi əhatəsində və müxtəlif siyasi mövqelərə malik ölkələri eyni müzakirə məkanında bir araya gətirməsindədir. Müasir dövrdə heç bir dövlətin təhlükəsizlik, enerji, iqtisadiyyat və nəqliyyat sahələrindəki problemləri digər ölkələrdən təcrid olunmuş şəkildə həll etməsi mümkün deyil.

Sammitin əsas müzakirə istiqamətlərindən biri Avropanın təhlükəsizliyidir. Təhlükəsizlik anlayışı artıq yalnız hərbi müdafiə ilə məhdudlaşmır. Enerji infrastrukturlarının qorunması, kibertəhlükəsizlik, informasiya təhdidlərinə qarşı mübarizə, iqtisadi dayanıqlılıq və strateji nəqliyyat marşrutlarının etibarlılığı da bu anlayışın mühüm tərkib hissəsinə çevrilib. Avropa dövlətləri üçün əsas məsələlərdən biri mövcud risklərə qarşı birgə fəaliyyət mexanizmlərinin formalaşdırılmasıdır.

Enerji təhlükəsizliyi də sammitin mühüm siyasi və iqtisadi istiqamətlərindəndir. Avropa ölkələri enerji mənbələrinin şaxələndirilməsinə, təchizat marşrutlarının təhlükəsizliyinə və uzunmüddətli enerji əməkdaşlığına xüsusi diqqət yetirirlər. Bu baxımdan Azərbaycanın Avropa üçün əhəmiyyəti daha aydın görünür. Ölkəmiz Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropa bazarlarına enerji resurslarının çatdırılmasında iştirak edir və enerji tərəfdaşlığının genişləndirilməsində mühüm mövqeyə malikdir.

Azərbaycanın Avropa ilə münasibətləri yalnız enerji sahəsi ilə məhdudlaşmır. Nəqliyyat və logistika, investisiya, bərpaolunan enerji, regional təhlükəsizlik və siyasi dialoq əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindəndir. Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı Azərbaycanın geostrateji əhəmiyyətini artıran əsas amillərdən biridir. Çin və Mərkəzi Asiyadan Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycana, buradan isə Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropaya uzanan bu marşrut beynəlxalq ticarət əlaqələrinin şaxələndirilməsi baxımından mühüm imkanlar yaradır.

Qlobal nəqliyyat sistemində baş verən dəyişikliklər Azərbaycanın tranzit potensialına marağı artırır. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, dəmir yolu infrastrukturu və digər nəqliyyat layihələri ölkəmizin Şərqlə Qərb arasında mühüm logistika mərkəzinə çevrilməsinə xidmət edir. Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi bu imkanların daha da aktuallaşmasına səbəb olur.

Sammitin Azərbaycan üçün mühüm istiqamətlərindən biri də Cənubi Qafqazda sülh və təhlükəsizlik məsələsidir. Azərbaycan və Ermənistanın Avropa Siyasi Birliyi çərçivəsində təmsil olunması regional problemlərin siyasi dialoq vasitəsilə müzakirəsi üçün imkan yaradır. Regionda davamlı sülhün təmin olunması, kommunikasiyaların açılması və iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi yalnız Cənubi Qafqaz dövlətləri üçün deyil, bütövlükdə Avropa ilə Asiya arasındakı əlaqələr üçün də əhəmiyyətlidir.

Azərbaycanın mövqeyi ondan ibarətdir ki, regionda uzunmüddətli sabitlik dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət, qarşılıqlı etimad və beynəlxalq hüququn prinsipləri əsasında təmin edilməlidir. Sülh gündəliyinin irəliləməsi yeni iqtisadi imkanların yaranmasına, regional nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsinə və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişafına şərait yarada bilər.

Digər mühüm məqam Azərbaycanın 2028-ci ildə Avropa Siyasi Birliyinin sammitinə ev sahibliyi etmək perspektividir. Bu, ölkəmizin beynəlxalq diplomatik platformalarda iştirakının genişlənməsi baxımından əhəmiyyətli hadisədir. Bakının belə mötəbər tədbirə ev sahibliyi etməsi Avropa dövlətləri ilə siyasi dialoqun inkişafı, Azərbaycanın regional və qlobal məsələlərə dair mövqeyinin təqdim olunması, eləcə də yeni əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsi üçün şərait yaradacaq.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın həyata keçirdiyi çoxşaxəli xarici siyasət ölkəmizin müxtəlif beynəlxalq tərəfdaşlarla əlaqələrinin inkişafına yönəlib. Azərbaycanın həm Avropa, həm Türkiyə, həm də Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əməkdaşlığı regional və beynəlxalq münasibətlər sistemində mühüm imkanlar formalaşdırır. Bu siyasətin əsas istiqamətlərindən biri milli maraqların qorunması ilə qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın uzlaşdırılmasıdır.

Dublin sammiti bir daha göstərir ki, müasir dünyada siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq və təhlükəsizlik məsələləri bir-birindən ayrılmazdır. Avropanın gələcək inkişafı enerji təminatından nəqliyyat əlaqələrinə, texnoloji yeniliklərdən regional sabitliyə qədər geniş sahələrdə ortaq yanaşmaların formalaşdırılmasından asılıdır.

Beləliklə, Avropa Siyasi Birliyinin sammiti təkcə liderlərin növbəti görüşü deyil, həm də dəyişən dünya nizamında Avropanın gələcək siyasi və iqtisadi istiqamətlərinin müzakirə olunduğu mühüm platformadır. Azərbaycan üçün isə bu proses Avropa ilə strateji əməkdaşlığın genişləndirilməsi, regional sülhün möhkəmləndirilməsi və beynəlxalq mövqelərin daha da inkişaf etdirilməsi baxımından yeni imkanlar yaradır. Azərbaycanın 2028-ci ildə bu sammitə ev sahibliyi etməsi perspektivi isə ölkəmizin beynəlxalq siyasi dialoqda rolunun davamlı inkişafı üçün əhəmiyyətli mərhələ olacaq.

Sevinc Hüseynova
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin