Si Cinpin ABŞ-a gedir - Trampla görüşdə hansı məsələlər müzakirə olunacaq?

Çin Prezidenti Si Cinpin ABŞ-a dövlət səfərinə hazırlaşır. Sentyabrın 23-dən 25-dək davam edəcək səfər çərçivəsində Si Cinpin ABŞ Prezidenti Donald Trampla görüşəcək. Vaşinqtonda keçiriləcək danışıqlarda iki ölkə arasında münasibətlərin gələcəyi, ticarət və texnologiya sahəsində fikir ayrılıqları, eləcə də beynəlxalq gündəmin mühüm məsələlərinin müzakirə olunacağı gözlənilir.

Bu səfər Si Cinpinin 2015-ci ildən sonra Vaşinqtona ilk dövlət səfəri olacaq.
Mövzu ilə bağlı politoloq, Resurs Analitik İnformasiya Mərkəzi İctimai Birliyinin sədri Rasim Quliyev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, Çin Xalq Respublikasının lideri Si Çinpinin ABŞ səfəri əvvəlcədən planlaşdırıldığı üçün müzakirə olunacaq əsas məsələlər sözsüz ki, əvvəlcədən nəzərdə tutulub. Əslində bu səfər ABŞ prezidentinin bu ilin mayında Çinə rəsmi səfəri çərçivəsində razilaşdırılmışdı ki, bu da Pekində müzakirə olunun məsələlərin müəyyən vaxtdan və proseslərdən sonra danışıqların davamı kimi yeni baxış bucağından müzakirə olunması cəhdidir. Və qeyd etməliyəm ki, rəsmi Vaşinqton Si Çinpini səbrsizliklə gözləyir. Çünki Rusiya-Ukrayna və ABŞ-İsrail --İran müharibəsi fonunda və iqtisadi zəmində yeni yaranmış situasiyaya uyğun olaraq Supergücə çevrilməkdə olan Çinlə-ABŞ arasında həm texnoloji, həm iqtisadi sahələrdə çox ciddi rəqabət mövcuddur. Eyni zamanda İranla müharibə fonunda Çinin oynadığı rol ABŞ-ni sözün həqiqi mənasında narahat etmişdir ki, bütün bunları danışıqlar yolu ilə diplomatik vasitələrlə həll etməyə çalışırlar. Çin tərəfi isə Tailand probleminin həllini də hər fürsətdə belə diplomatik vasitələrlə yoluna qoymağa çalışır.

ABŞ-ın Venesuelada, İran ətrafında-fars körfəzi regionunda yaratdığı vəziyyət təkcə Çinə deyil dünya iqtisadiyyatında çox ciddi gərginlik yaratmışdır. Əslində rəsmi Vaşinqton rəsmi Pekinə təzyiqlər vasitəsilə bu məsələlərdə Çindən daha çox güzəşt əldə etməyə çalışsa da reallıq ondan ibarətdir ki, Pekinin gücünü hiss edərək onunla hesablaşmaq və müzakirə masasına oturmaq zorunda olduğunu etiraf etmək məcburiyyətindədir. Hər halda bu səfərlə birdən-birə kardinal dəyisikliklərin baş verəcəyi inandırıcı deyil.

Eyni zamanda qeyd etmək yerinə düşər ki, dünya düzəninin və dizaynının yenidən formalaşdığı proseslərin getdiyi bir zamanda Türkiyənin həm Türk dünyasında, həm müsəlman dünyasında, həm NATO-da oynadığı rol da bu danışıqlara və proseslərin diplomatik vasitələrlə müzakirəsinə öz təsirini göstərməmiş deyil. Çünki strateji planda dünya yeni formatlarda yeni güclə hesablaşmaq zorunda qalacağını açıq şəkildə görür.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin