Tehranın cavab zərbələri Yaxın Şərqdə yeni təhlükəsizlik ittifaqı yarada bilər

"İran və ABŞ arasında hərbi toqquşmalar yenidən başlayıb. Belə ki, əvvəlcə ABŞ İran ərazisində İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) hədəflərinə zərbələr endirib. İran ordusu isə cavab olaraq ABŞ-ın İordaniyadakı hərbi obyektini hədəfə alıb. Vaşinqton buna cavab olaraq Hörmüz boğazı yaxınlığındakı İran hədəflərinə zərbələr endirib".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında politoloq Turan Rzayev bildirib.

O, qeyd edib ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp öz sosial şəbəkə hesabında yazıb ki, zərbələr güclü olub və İranın hazırda minalanmamış boğaza dəniz minaları yerləşdirmək cəhdinə, eləcə də İordaniyadakı ABŞ bazasına səkkiz raket atmasına cavab olaraq həyata keçirilib:

"İran ilə ABŞ arasında hərbi qarşıdurmanın yenidən alovlanması Yaxın Şərqdə onsuz da mürəkkəb olan təhlükəsizlik mənzərəsini daha da gərginləşdirir.

Əslində, tərəflər arasında gərginliyin artması gözlənilən idi. Lakin İranın ABŞ-ın son zərbələrinə cavabı Tehran üçün ciddi risklər yarada bilər. Məsələn, İran bu dəfə İordaniyadakı ABŞ hərbi obyektini hədəf seçib. İstisna deyil ki, yaxın günlərdə Körfəz ölkələri də yenidən hədəfə çevrilsin.

İranın ABŞ-la birbaşa hərbi qarşıdurma imkanları məhduddur. Daha doğrusu, Tehran ABŞ-ın birbaşa öz ərazisini hədəfə almasına adekvat cavab verməkdə çətinlik çəkdiyi üçün zərbələrə cavab olaraq regiondakı ABŞ hərbi bazalarını hədəf alır. Burada mühüm bir paradoks ortaya çıxır. İran ABŞ-ın regiondakı hərbi mövcudluğunu zəiflətmək və Vaşinqtonun müttəfiqlərinə təzyiq göstərmək istəyərkən, əksinə, həmin dövlətlərin ABŞ ətrafında daha sıx birləşməsinə səbəb ola bilər.

Yəni Tehranın regional təzyiq siyasəti Vaşinqtonun uzun müddətdir arzuladığı təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasına müəyyən mənada zəmin yarada bilər. Daha dəqiq desək, İordaniya başda olmaqla, İranın zərbələrinə məruz qalan və ya ərazisində ABŞ hərbi obyektləri yerləşən bir sıra ərəb dövlətlərinin gələcəkdə "Məkkə Sazişi"nə qoşulması mümkündür.

Məlum olduğu kimi, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı və Türkiyə bir müddət əvvəl hər hansı təcavüz aktlarına qarşı kollektiv çəkindirmənin gücləndirilməsinə yönəlmiş "Birgə müdafiə haqqında Məkkə Sazişi"ni imzalayıblar. Bu proses hansı ad altında həyata keçirilməsindən asılı olmayaraq, mahiyyət etibarilə Yaxın Şərqdə NATO tipli təhlükəsizlik mexanizminin formalaşmasına doğru gedən proses kimi qiymətləndirilə bilər.

Əslində, Vaşinqtonun əsas strateji maraqlarından biri də regionda təhlükəsizlik yükünün yalnız ABŞ-ın üzərində qalmaması, müttəfiqlərinin vahid təhlükəsizlik sistemi daxilində daha sıx koordinasiya olunmasıdır. Bunun üçün isə ortaq təhlükə anlayışının formalaşması vacibdir.

İranın regional dövlətlərə və onların ərazisində yerləşən ABŞ obyektlərinə zərbələri belə bir ortaq təhlükə anlayışının yaranmasını sürətləndirə bilər. Bu baxımdan Tehran ABŞ-ın regional hərbi mövcudluğunu zəiflətməyə çalışsa da, atdığı addımların əks nəticə doğuraraq Vaşinqtonun müttəfiqləri arasında daha sıx təhlükəsizlik əməkdaşlığının formalaşmasına xidmət etməsi mümkündür".

Telegramda izləyin