Süni intellekt dünya iqtisadiyyatını dəyişir: ənənəvi iqtisadi qaydalar sual altındadır

Süni intellektin sürətli inkişafı təkcə texnologiya sektorunu deyil, dünya iqtisadiyyatının işləmə prinsiplərini də dəyişə bilər.

Dünya liderlərinin yay tətilindən sonra iqtisadi sammitlərə qayıtdığı bir vaxtda süni intellektin qlobal maliyyə sisteminə təsiri əsas gündəm mövzularından birinə çevrilib.

BiG.AZ Financial Times-a istinadən xəbər verir ki, İngiltərə Bankının rəhbəri Endryu Beyli G20 maliyyə nazirlərinə xəbərdarlıq edib ki, süni intellekt maliyyə sabitliyi üçün iki əsas təhlükə yarada bilər. Bunlardan biri aktivlərin qiymətlərinin həddindən artıq şişməsi və nəticədə maliyyə köpüyünün formalaşması, digəri isə süni intellektdən istifadə ilə əlaqədar sistemli kibertəhlükələrin artmasıdır.

"Süni intellekt bazarları əvvəlkindən daha qeyri-müəyyən edə bilər"

Prinston Universitetinin iqtisadçısı Markus Brunnermeier isə süni intellektin iqtisadiyyata təsirini izah etmək üçün "asimmetrik anlayış" anlayışından istifadə edir.

Buradakı əsas problem ondan ibarətdir ki, süni intellekt bəzi hallarda insanlardan daha yaxşı proqnozlar verə bilər, lakin insanlar onun konkret qərara necə gəldiyini və hansı motivlə hərəkət etdiyini tam başa düşməyə bilər.

Bu vəziyyət maliyyə bazarlarında qiymətlərin formalaşması ilə bağlı ənənəvi yanaşmaları zəiflədə bilər. Əgər investorlar süni intellekt sistemlərinin qərarlarını tam izah edə bilmirlərsə, bazarın gələcək istiqamətini müəyyənləşdirmək də çətinləşəcək.

Məqalədə vurğulanır ki, belə bir şəraitdə mərkəzi banklar iqtisadiyyata təsir göstərmək üçün yalnız faiz dərəcələrinə və bazar mexanizmlərinə güvənmək əvəzinə daha birbaşa siyasət alətlərindən istifadə etməli ola bilərlər.

Süni intellekt iqtisadi planlaşdırmanı geri qaytara bilərmi?

Financial Times yazısında daha maraqlı ehtimallardan biri də süni intellektin mərkəzləşdirilmiş iqtisadi planlaşdırmaya marağı yenidən artıra biləcəyidir.

Əgər süni intellekt böyük həcmdə məlumatı analiz etmək, istehsal və tələbatı proqnozlaşdırmaq və resursların bölüşdürülməsi ilə bağlı daha effektiv qərarlar vermək imkanına malik olarsa, dövlətlərin iqtisadiyyata daha çox müdaxilə etməsi üçün texnoloji imkanlar genişlənə bilər.

Bu isə vaxtilə səmərəsiz hesab edilən bəzi mərkəzləşdirilmiş iqtisadi idarəetmə modellərinin yeni texnologiyalar fonunda yenidən müzakirəyə çıxarılmasına səbəb ola bilər.

İqtisadiyyat qarşısında yeni dövr

Məqalənin əsas mesajı ondan ibarətdir ki, süni intellektin yaratdığı dəyişikliklər yalnız əmək bazarı və şirkətlərin məhsuldarlığı ilə məhdudlaşmır. Texnologiyanın inkişafı maliyyə bazarlarının fəaliyyəti, dövlətlərin iqtisadi siyasəti və hətta iqtisadi nəzəriyyələrin özünün yenidən nəzərdən keçirilməsini tələb edə bilər.

Bundan əlavə, iqlim dəyişikliklərinin yaratdığı iqtisadi və infrastruktur təzyiqləri də nəzərə alındıqda, dünya iqtisadiyyatının qarşısında eyni vaxtda bir neçə böyük transformasiya dayanır.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin