Təmayüllü tədris modeli universitetə qəbul nəticələrini dəyişəcəkmi? - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Bakı məktəblərində tətbiqinə başlanılan yeni təmayüllü ixtisaslaşmış tədris modeli təhsil sahəsində mühüm yeniliklərdən biri hesab olunur. Modelin əsas məqsədi şagirdlərin seçdikləri ixtisas istiqamətlərinə uyğun fənləri daha dərindən mənimsəməsini təmin etmək, onları ali təhsil müəssisələrinə qəbul prosesinə məktəb daxilində daha sistemli şəkildə hazırlamaqdır. Yeni yanaşmanın əlavə hazırlıq kurslarına ehtiyacı azaldacağı və qəbul nəticələrinə müsbət təsir göstərə biləcəyi bildirilir.

Bəs bu model həqiqətən də universitetlərə qəbul göstəricilərini yüksəldəcəkmi? Təmayül üzrə dərinləşdirilmiş tədris şagirdlərin imtahan nəticələrinə necə təsir edəcək, yoxsa uğur yenə də fərdi hazırlıqdan asılı olacaq?
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Şəmsi Qoca BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, Bakı məktəblərində təmayülləşmə modelinin artıq "geniş yayıldığını" iddia etmək tezdir. Onun sözlərinə görə, bu, hələ ilk addımlarını atan, təcrübədən keçirilən və tətbiqi yenicə nəzərdə tutulan bir yanaşmadır: "Daxil edilən hər bir təhsil novasiyasının real nəticəsini görmək üçün zamana, müşahidələrə və sistemli təhlillərə ehtiyac var. Üstəlik, təhsil tariximizdə belə təcrübələr artıq yaşanıb. Xatırlayırsınızsa, bir neçə il bundan əvvəl də X və XI siniflərdə təmayül siniflərinin yaradılması prosesinə başlanılmışdı. İlk vaxtlar həmin siniflərə yalnız təmayül fənlərindən qiymətləri "4" və "5" olan, həqiqətən oxumaq həvəsi olan şagirdlər seçilirdi və proses çox ümidverici görünürdü. Lakin sonradan qəbul meyarlarının zəiflədilməsi, hətta təmayül fənnindən "2" alan şagirdlərin də bu siniflərə doldurulması həmin gözəl təşəbbüsü mahiyyətcə sıradan çıxardı və etibardan saldı.

Məhz bu acı təcrübə fonunda yeni modelə də müəyyən şübhə və ehtiyatla yanaşmaq tamamilə təbii və əsaslıdır. Yeni tətbiq olunacaq modelin universitetə qəbul nəticələrinə real təsirini dəyərləndirərkən iki ehtimalı nəzərə almaq lazımdır:

• Məqsədyönlü diqqət və vaxta qənaət: Təmayül modeli şagirdə 10-12 fənn arasında parçalanmadan, yalnız seçdiyi ixtisas qrupuna uyğun ana fənlərə fokuslanmaq imkanı verir. Potensialın tək nöqtəyə yönəldilməsi bilik dərinliyini artıra bilər.

• Psixoloji rahatlıq: Şagird gələcək peşəsi üçün vacib saymadığı yükdən azad olduqda, təhsilə olan daxili həvəsi və məsuliyyəti artırır.

Əgər bu yeni model də keçmişdəki səhvləri təkrar edəcəksə - yəni zamanla seçim meyarları şəffaflığını itirəcəksə, sırf kəmiyyət göstəricisi və ya formal bir hesabat xatirinə təmayül siniflərinə səviyyəsindən asılı olmayaraq hər kəs qəbul olunacaqsa - nəticə yenə gözləniləndən uzaq olacaq. Təmayül adlanıb daxilində eyni bərabərsizliyi saxlayan sinif heç bir keyfiyyət dəyişikliyi gətirə bilməz.

İxtisaslaşmış tədris modeli ideya olaraq qəbul nəticələrinə müsbət təkan vermək potensialına malikdir. Lakin bu modelin uğuru yalnız kağız üzərindəki layihədən deyil, idarəçilərin keçmiş səhvlərdən dərs çıxarıb-çıxarmamasından, prinsiplərə nə dərəcədə sadiq qalmasından asılı olacaq. Modelin real bəhrəsini və ya növbəti məyusluq olub-olmayacağını yalnız zaman və ilk məzunların göstəriciləri aydınlaşdıracaq".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin