Türkiyədə hakimiyyət bölgüsü dəyişə bilər: Yarı-prezident sistemi nə vəd edir?

Türkiyənin "Ekonomim" qəzeti hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) ölkədə yarı-prezident idarəetmə formasına keçid imkanını müzakirə etdiyini iddia edib.

Məlumata görə, islahatlar çərçivəsində təkmandatlı seçki sisteminə keçid də nəzərdən keçirilir. Bildirilir ki, bu məsələ Türkiyə Demokratiya Fondunun nümayəndələrinin Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanla keçirdiyi son görüşdə gündəmə gətirilib. Rəsmi Ankara xəbəri hələlik şərh etməyib.

Mövzi ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən politoloq Turan Rzayev bildirib ki, Türkiyə 2018-ci ildən prezident idarəetmə sistemi ilə idarə olunur. Lakin son illərdə iqtisadi çətinliklər, türk lirəsinin dəyər itirməsi və inflyasiya hakimiyyətə yönələn tənqidləri artırıb. Bu səbəbdən yarı-prezident modelinə keçid ehtimalı müzakirə mövzusuna çevrilib:

"Yarı-prezident sistemi prezident və parlament idarəetmə modellərinin sintezidir. Prezident xalq tərəfindən seçilir və dövlət başçısı olaraq mühüm səlahiyyətlərə malik olur. Gündəlik hökumət fəaliyyətini isə parlamentin dəstəyi ilə formalaşan baş nazir və Nazirlər Kabineti həyata keçirir. Beləliklə, icra hakimiyyəti prezident və hökumət arasında bölüşdürülür.

Bu model Ərdoğana bir neçə üstünlük verə bilər. İlk növbədə, iqtisadi və sosial problemlərə görə siyasi məsuliyyətin bir hissəsi hökumətin üzərinə keçər. Digər tərəfdən, təkmandatlı seçki sistemi tətbiq olunarsa, AKP və müttəfiqlərinin parlamentdə daha sabit çoxluq əldə etməsi mümkündür. Bu isə prezident, hökumət və parlament arasında koordinasiyanı gücləndirə bilər.

Bundan əlavə, yarı-prezident modeli həm prezident institutunun güclü qalmasına, həm də AKP-nin uzunmüddətli siyasi mövqeyini qorumasına xidmət edən mexanizm kimi qiymətləndirilir".

Telegramda izləyin