İmtahan balları artırılarsa kim qazanacaq, kim uduzacaq?

"İmtahan ballarının artırılması məsələsi həm təhsil ekspertləri, həm valideynlər, həm də şagirdlər arasında hər zaman geniş müzakirələrə səbəb olan, kifayət qədər həssas və çoxşaxəli bir mövzudur. Bu addımın nə dərəcədə doğru olub-olmamasına qəti şəkildə "bəli" və ya "xeyr" cavabı vermək mümkün deyil. Çünki hər iki mövqenin əsaslandırılmış arqumentləri mövcuddur".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Şəmsi Qoca bildirib.

O, qeyd edib ki, məsələnin müsbət tərəflərinə nəzər saldıqda ilk növbədə keyfiyyət və rəqabət amili ön plana çıxır. Keçid və ya maksimal balların artırılması şagird və abituriyentlərin dərslərə daha məsuliyyətlə yanaşmasına stimul verə bilər. Daha yüksək nəticə əldə etmək istəyən gənclər daha çox çalışmalı, biliklərini daha da dərinləşdirməlidirlər. Balların artırılması rəqabəti gücləndirir, rəqabət isə inkişafın mühüm amillərindən biridir:

"Universitetlərə yalnız həqiqətən bilikli, öyrənməyə həvəsli və yüksək intellektual potensiala malik gənclərin qəbul olunması ali təhsil müəssisələrinin ümumi keyfiyyətinin və nüfuzunun yüksəlməsinə də müsbət təsir göstərə bilər. Bundan əlavə, müasir əmək bazarı artıq sadəcə diplom sahibi olan deyil, peşəkar bilik və bacarıqlara malik mütəxəssislərə ehtiyac duyur. Bu baxımdan imtahan meyarlarının sərtləşdirilməsi ilkin seçim mərhələsində daha hazırlıqlı kadrların seçilməsinə xidmət edə bilər.

Digər tərəfdən, bu qərarın yarada biləcəyi psixoloji gərginlik və sosial bərabərsizlik risklərini də nəzərdən qaçırmaq olmaz. Balların artırılması ilə bağlı xəbərlər belə, bir çox şagird üçün əlavə təzyiq yaradır. İmtahan həyəcanı, uğursuzluq qorxusu və ailənin gözləntiləri bəzi gənclərdə stress, emosional tükənmə və psixoloji problemlərə səbəb ola bilər. Təhsil yalnız yüksək bal uğrunda rəqabət meydanına çevrildikdə, öyrənməyin mahiyyəti və elmə maraq arxa plana keçə bilər.

Bununla yanaşı, regionlar arasında mövcud olan təhsil imkanları fərqi də ciddi amildir. Paytaxt və iri şəhərlərlə müqayisədə ucqar rayon və kənd məktəblərində təhsil resursları, müəllim potensialı və repetitor xidmətlərinə çıxış eyni səviyyədə deyil. Belə şəraitdə balların hamı üçün eyni dərəcədə artırılması istedadlı, lakin məhdud imkanlara malik şagirdlərin ali təhsil almaq şansını azalda və sosial bərabərsizliyi daha da dərinləşdirə bilər.

Eyni zamanda, məktəb proqramı ilə qəbul imtahanlarının tələbləri arasında fərq artdıqca valideynlərin repetitor hazırlığına ayırdığı vəsait, şagirdlərin isə məktəbdənkənar hazırlığa sərf etdiyi vaxt da artır. Bu isə təhsilin əlçatanlığı prinsipinə mənfi təsir göstərərək maddi imkanı yüksək olan ailələr üçün üstünlük yarada bilər.

Nəticə etibarilə, imtahan ballarının artırılması yalnız o halda uğurlu və səmərəli addım hesab oluna bilər ki, bu dəyişiklik mərhələli şəkildə həyata keçirilsin. Eyni zamanda, qəbul tələbləri sərtləşdirilməzdən əvvəl orta məktəblərdə tədrisin keyfiyyəti yüksəldilməli, dərsliklərin məzmunu və dili təkmilləşdirilməli, bütün şagirdlər üçün bərabər təhsil imkanları yaradılmalıdır. Təhsil islahatlarının əsas məqsədi şagirdləri çətin vəziyyətə salmaq deyil, onların bilik və bacarıqlarını inkişaf etdirərək daha yüksək nəticələrə çatmasına şərait yaratmaq olmalıdır".

Telegramda izləyin