Postsovet ölkələri təhlükəsizlik siyasətini dəyişir: regionda yeni hərbi ittifaqlar formalaşır - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMA

Son illər regionda baş verən geosiyasi dəyişikliklər keçmiş sovetlər birliyi ölkələrinin təhlükəsizlik siyasətini ciddi şəkildə yenidən formalaşdırmasına səbəb olub. Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsindən sonra bir çox ölkələr müdafiə imkanlarını gücləndirməyə, Qərb və NATO ilə münasibətlərini genişləndirməyə üstünlük verir. Polşada ABŞ hərbçilərinin yerləşdirilməsi, Ermənistanın Fransa ilə hərbi əməkdaşlığı artırması, Moldova ilə Rumıniya arasında inteqrasiyanın sürətlənməsi və digər proseslər postsovet məkanında yeni təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşdığını göstərir.

Belə bir şəraitdə Azərbaycanın da müdafiə və təhlükəsizlik strategiyası yenidən müzakirə mövzusuna çevrilib. Xüsusilə Azərbaycan ilə qardaş ölkə Türkiyə arasında son illərdə hərbi sahədə əməkdaşlığın daha da genişlənməsi diqqət çəkir. Birgə hərbi təlimlər, müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq və strateji müttəfiqlik fonunda Türkiyənin Azərbaycanda hərbi bazalarının yaradılması məsələsi də zaman-zaman gündəmə gəlir. Regional təhlükəsizlik risklərinin artdığı bir dövrdə bu cür əməkdaşlığın Azərbaycanın müdafiə imkanlarına və bölgədəki siyasi balanslara necə təsir göstərə biləcəyi müzakirə olunan əsas mövzulardan biridir.
Mövzu ilə bağlı politoloq Aytən Qurbanova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, ilk növbədə onu qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan öz milli təhlükəsizliyinin təmin olunması ilə bağlı hər zaman öz potensialını, silahlı qüvvələrinin gücünə əmin olub və bu istiqamətdə addımlar atıb. Düşünürəm ki, ikinci Qarabağ müharibəsi hər kəs üçün kifayət qədər önəmli bir nümunədir ki, 30 ilə yaxındır davam eliyən işğal dövründə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün sülh yolu ilə, yəni danışıqlar yolu ilə təmin olunması istiqamətində heç bir real addım atılmadığı müşahidə edildiyi məqamda məhz Azərbaycan öz silahlı qüvvələrinin gücü hesabına qlobal sistemin ən önəmli aktorlarının təsir və təzyiq mexanizmlərinə qarşı mübarizə aparıb və ərazi bütövlüyünü və 23 saatlıq anti-terror tədbirləri nəticəsində suverenliyini tam bərpa edib. Biz BMT-nin 4 qətnaməsini tək başına icra edən bir dövlət olaraq bundan sonrakı mərhələdə də regionda baş verəcək istənilən proseslərə münasibətdə hər zaman öz mövqeyimizi, qətiyyətli yanaşmalarımızı öz gücümüz hesabına təmin etməyi davam etdirəcəyik. Onun sözlərinə görə, digər tərəfdən Türkiyə olan münasibətlərimiz hər zaman bizim hərbi potensialımızın inkişaf etdirilməsi və ordu quruculuğu ilə bağlı yanaşmalarımıza müsbət təsir edən əsas məqamlardan biridir: "Xüsusi ilə Şuşa bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə müttəfiqlik münasibətlərinin bir çox istiqamətlərdə əhatə edən önəmli hüquqi baza rolunda çıxış edir və bundan sonrakı mərhələdə də Azərbaycan öz ordusunu Türkiyə modeli və paralel olaraq Türkiyənin NATO-nun üzvü olduğunu nəzərə alsaq, NATO modeli formatında yenidən formalaşdırmağa və gücümüzün tam əhatəli şəkildə təmin olunmasına yönəlmiş təlimlərin həyata keçirilməsinə davam edəcək. Amma Azərbaycanın xarici siyasət konsepsiyasına nəzər yetirsək balanslı xarici siyasət istiqamətlərinə uyğun olaraq heç bir halda heç bir hərbi-siyasi bloklaşmada bir mövqe nümayiş etdirmir. Azərbaycan nə KTMT, nədə NATO-nun üzvü deyil.

Bundan sonrakı mərhələdə də hər hansısa bir formada bu istiqamətdə bir niyyətin nümayiş etdirilməsi gözlənilən deyil. Çünki bizim xarici siyasətimizin əsas baza prinsipi bütün dövlətlərlə, hərbi siyasi bloklarla və bütün qütblərlə paralel şəkildə münasibətlərin davam etdirilməsi və milli maraqların təmin olunması istiqamətində həyata keçirmək formalaşdırır. Düşünürəm ki, regionda hər hansısa bir formada Rusiya təhdidinə, yada ola biləcək yeni təhlükəsizliklə bağlı olan təhdidlərə münasibətdə digər dövlətlərin necə suveren xarici siyasət formalaşdırmaq və əlaqələrini genişləndirmək hüququ varsa Azərbaycanında hər zaman əlaqələrini genişləndirmək və digər dövlətlərlə bu istiqamətdə yeni imkanları dəyərləndirmək hüququ hər zaman qorunur və Türkiyə ilə bu istiqamətdə olan münasibətlərimizdə yeni yol xəritəsi əsasında hər zaman inkişaf etdirilir. Şuşa bəyannaməsi təkrar olaraq qeyd edirəm bunun üçün baza prinsipi olaraq çıxış edən əsas hüquqi sənədlərdən biridir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin