Ağıl dişlərinin zəka ilə əlaqəsi - Onlar nə üçün lazımdır?

Ağıl dişlərinin zəka ilə əlaqəsi - Onlar nə üçün lazımdır?Bu gün gənclər arasında ən çox edilən stomatoloji əməliyyatlardan biri ağıl dişlərinin çıxarılmasıdır. Halbuki bu dişlər bir vaxtlar insanın sağ qalması üçün vacib rol oynayıb.

Lent.az bu barədə xarici mediaya istinadla xəbər verir.

Ağıl dişləri əvvəllər nə üçün lazım idi?
Mütəxəssislərin, o cümlədən Forbes nəşrinin məlumatına görə, bu dişlərin funksiyasını anlamaq üçün qədim Homo nümayəndələrinin həyatına baxmaq lazımdır. Milyon illər əvvəl yaşayan insanlar çox sərt və lifli qidalarla qidalanırdı, köklər, toxumlar və çətin çeynənən bitkilər onların əsas qida mənbələrindən idi.

Ağıl dişləri çeynəmə səthini artıraraq bu qidaların daha effektiv üyüdülməsinə kömək edirdi. Başqa sözlə, onlar aclıq dövrlərində ehtiyat mexanizmi rolunu oynayırdı.

Beynin böyüməsi çənəyə necə təsir etdi?
İnsan təkamülündə mühüm dəyişikliklərdən biri Homo sapiens növündə beynin böyüməsi ilə baş verdi. Beyin böyüdükcə kəllə quruluşu dəyişdi, üz hissəsi isə daha kiçildi. Bunun nəticəsində çənə qısaldı, lakin dişlərin sayı dəyişmədi, yenə də 32 diş qaldı. Bu uyğunsuzluq səbəbindən ağıl dişləri üçün yer çatışmazlığı yarandı. Nəticədə bu dişlər çox vaxt əyri çıxır, tam çıxmır və ya ümumiyyətlə diş ətinin altında qalır.

Müasir dövrdə niyə artıq lazım deyil?
Zaman keçdikcə insanların qidalanma tərzi də dəyişdi. Qidalar bişirilməyə və emal olunmağa başladı, daha yumşaq və asan çeynənən oldu. Bu isə güclü çənəyə və iri dişlərə olan ehtiyacı azaltdı. Beləliklə, ağıl dişləri tədricən funksional əhəmiyyətini itirdi.

Bəs niyə hələ də mövcuddur?
Ağıl dişlərinin hələ də yoxa çıxmamasının bir neçə səbəbi var:

Onlar gec, adətən yetkin yaşda çıxır və bu zaman insan artıq nəsil artırmağa başlamış olur. Bu xüsusiyyət nəsil davamına ciddi təsir etmədiyi üçün təkamül onu aradan qaldırmağa tələsmir. Dişlərin inkişafı bir çox genlə bağlıdır və bu sistemdə dəyişikliklər digər vacib funksiyalara da təsir edə bilər.

Maraqlıdır ki, bəzi insanlarda ümumiyyətlə ağıl dişləri çıxmır və bu hal getdikcə daha çox yayılmağa başlayır.

Niyə ağıl dişi adlanır?
Bu dişlər adətən 18-25 yaş arasında çıxır. Keçmişdə bu yaş insanın yetkinləşdiyi və həyat təcrübəsi qazandığı dövr hesab olunurdu. Buna görə də onlar "ağıl dişi" adlandırılıb.

Gələcəkdə yox olacaqmı?
Ağıl dişləri təkamülün gecikmiş nəticəsi hesab olunur. İnsan həyat tərzi çox sürətlə dəyişdiyi üçün biologiya buna tam uyğunlaşa bilməyib. Bu səbəbdən, hazırda bu problemi təkamül yox, daha çox tibb həll edir, yəni lazım gəldikdə ağıl dişləri cərrahi yolla çıxarılır. Mütəxəssislər hesab edir ki, gələcəkdə bu dişlərin daha da nadir hala gəlməsi mümkündür, lakin bu proses çox yavaş gedir.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 667   Tarix: 26 aprel 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Həkimlər niyə çaya şəkər əlavə etməməyi məsləhət görürlər?

Çaya əlavə edilən şəkər gün ərzində qəbul etdiyimiz kalori miqdarını artırır. Xüsusilə bir neçə fincan şirin çay içənlər fərqinə varmadan xeyli şəkər qəbul edə bilərlər. Ölkə.az yerli mətbuata istinadən xəbər verir ki, şəkərli içkilərin həddindən artıq istifadəsi artıq çəki və diş çürüməsi riskini artırır

20.10.2026 1076
.

Toyuq ətini əvəz edir - Tərkibində 25 % zülal var

Ən çox zülal ehtiva edən çərəzin adı bəlli olub. BİG.AZ qafqazinfo-ya istinadən xəbər verir ki, dietoloq Anita Mirçandani zülal tərkibinə görə lider olan çərəzi açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, zülalla ən zəngin məhsul yerfındığıdır (araxis). O bildirib ki, botaniki baxımdan yerfındığı çərəzlərə deyil

15.11.2026 404
.

Üzü yumaq üçün ən yaxşı vaxt - Dermatoloqdan tövsiyə

Üz dərisinə qulluq zamanı yalnız istifadə olunan vasitələr deyil, onların tətbiq edildiyi vaxt da əhəmiyyət daşıyır. Dermatoloq Con Kibbi üzün yuyulması üçün səhər və axşam saatlarının əksər insanlar üçün uyğun olduğunu bildirib. Qaynarinfo xəbər verir ki, Kolorado Universitetinin Tibb Məktəbinin dermatologiy

27.10.2026 1049
.

Gündə 4 qoz yemək orqanizmdə hansı dəyişikliklər yaradır?

Qoz faydalı yağlar, bitki mənşəli zülal, lif, vitamin və minerallarla zəngin çərəzlərdən biridir. Onun müntəzəm istehlakı ürək-damar sisteminin fəaliyyətini dəstəkləyə və gündəlik qidalanmanın keyfiyyətini yaxşılaşdıra bilər. Ölkə.az BB.LV saytına istinadən xəbər verir ki, gündə təxminən 4 bütöv qo

11.11.2026 654
.

Sosial şəbəkələrdən uzun müddət istifadə depressiyaya səbəb ola bilər

Sosial şəbəkələrdə gündəlik keçirilən vaxt böyüklər arasında depressiya barədə məlumat verilməsi ilə əlaqəli əsas amillərdən biri kimi müəyyən edilib. Bu əlaqə ABŞ-da 11 il ərzində aparılan sorğularda müşahidə olunub. Qaynarinfo xəbər verir ki, araşdırma Şimal-Qərb Universiteti və Sinsinnati Universitetini

02.11.2026 871
.

Həkimlər niyə çaya şəkər əlavə etməməyi məsləhət görürlər?

Çaya əlavə edilən şəkər gün ərzində qəbul etdiyimiz kalori miqdarını artırır. Xüsusilə bir neçə fincan şirin çay içənlər fərqinə varmadan xeyli şəkər qəbul edə bilərlər. xəbər verir ki, şəkərli içkilərin həddindən artıq istifadəsi artıq çəki və diş çürüməsi riskini artırır. Buna görə çayı şəkərsiz içmə

18.10.2026 956
.

Ən faydalı və ən zərərli balıq növləri

Balıq sağlam qidalanma rasionuna daxil edilməsi ən çox tövsiyə olunan məhsullardan biridir. Çünki onun tərkibində yüksək keyfiyyətli zülal, vitaminlər, minerallar və omeqa-3 yağ turşuları var. Bununla belə, bütün balıq növlərinin qida dəyəri eyni deyil. Bəzi növlər əhəmiyyətli miqdarda çirkləndiric

29.10.2026 1053
.

Payızda "xoşbəxtlik hormonu": Gündə bir ovuc qoz əhval-ruhiyyəni yaxşılaşdıra bilər

Qoz yalnız ürək və beyin sağlamlığı üçün deyil, əhval-ruhiyyənin yaxşılaşmasına da müsbət təsir göstərə bilər. Yeni araşdırmaya əsasən, hər gün bir ovuc qoz yemək əhval pozuntularının azalması ilə əlaqəli ola bilər. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Hazipatika" nəşri yazıb. İspaniyalı alimləri

04.11.2026 771
.

Qrip, soyuqdəymə, yoxsa COVID-19? - ÜST yeni variantın əlamətlərini açıqladı

Koronavirusun yeni PJ.2.1 variantının simptomları adi soyuqdəymə və ya qripin əlamətlərinə bənzəyə bilər. "RİA Novosti"yə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) məlumat yayıb. "COVID-19, qrip və digər respirator infeksiyaların simptomları üst-üstə düşə bilər"

08.11.2026 664
.