Atəşkəsə baxmayaraq qlobal böhran təhlükəsi qalır - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

ABŞ-İran arasında əldə olunan müvəqqəti atəşkəs qlobal bazarlarda ilk baxışdan rahatlama effekti yaradıb. Xüsusilə enerji bazarında kəskin reaksiya müşahidə olunub - "Brent" markalı neftin qiyməti bir neçə saat ərzində təxminən 13% ucuzlaşaraq 95 dollar ətrafına enib. Bununla belə, aparıcı beynəlxalq nəşrlər, o cümlədən Financial Times və The Wall Street Journal xəbərdarlıq edir ki, bu ucuzlaşma qlobal iqtisadi risklərin aradan qalxması demək deyil. Əksinə, ekspertlərin fikrincə, atəşkəs yalnız müvəqqəti fasilədir və enerji bazarındakı qeyri-sabitlik, inflyasiya təzyiqləri və geosiyasi risklər hələ də qalmaqdadır.

Analitiklər qeyd edir ki, Hörmüz boğazı kimi strateji marşrutların təhlükəsizliyi tam bərpa olunmayıb və bu, dünya üzrə neft təchizatına təsir edən əsas amil olaraq qalır. Hətta qiymətlər 90-95 dollar səviyyəsinə düşsə də, bu göstərici müharibədən əvvəlki dövrlə müqayisədə hələ də yüksəkdir və qlobal iqtisadiyyat üçün əlavə inflyasiya yükü yaradır. Məhz bu səbəbdən beynəlxalq maliyyə dairələri hesab edir ki, hazırkı "sakitlik" bazarlarda yalnız qısa müddətli optimizm yaradıb və istənilən anda yenidən gərginlik fonunda həm neft qiymətlərində, həm də qlobal iqtisadi göstəricilərdə kəskin dalğalanmalar baş verə bilər.
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, atəşkəs razılaşmasından sonra neftin qiymətinin kəskin düşməsi bazarın risklərin azaldığını düşünməsi ilə bağlıdır. Amma bu daha çox qısamüddətli reaksiyadır, çünki vəziyyət hələ tam sabit deyil. Hörmüz boğazı tam və təhlükəsiz şəkildə əvvəlki kimi işləmədiyi üçün bazarda narahatlıq qalır və bu da qiymətlərin yenidən qalxmasına səbəb ola bilər.
Onun sözlərinə görə, hazırda neft bazarı çox həssasdır: "Kiçik bir gərginlik xəbəri qiyməti yenidən yüksəldə, müsbət xəbərlər isə aşağı sala bilər. Ona görə də yaxın dövrdə qiymətlərin sabit qalmasından çox, dalğalanması daha real görünür. Əgər vəziyyət tam sakitləşməzsə, neftin qiyməti yenidən arta bilər, amma risklər azalsa, müəyyən qədər aşağı səviyyədə sabitləşə bilər.

Qlobal böhran riskinin tam aradan qalxması üçün sadəcə atəşkəs kifayət deyil. Bölgədə uzunmüddətli siyasi razılaşma olmalı, Hörmüz boğazında daşınma tam təhlükəsiz və fasiləsiz bərpa edilməli, enerji infrastrukturu normal işləməlidir. Eyni zamanda böyük dövlətlər arasında gərginliyin azalması vacibdir. Bu şərtlər yerinə yetirilmədiyi müddətdə bazarda qeyri-müəyyənlik - böhran gözləntisi qalacaq".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin