İqlim dəyişikliyi dünyada xəstəliklərin yayılmasını artırır

İqlim dəyişikliyi artıq təhlükəli xəstəliklərin yayılmasına təsir göstərir. Bir araşdırma fırtına və isti havanın denqe qızdırması üçün şərait yaratdığını göstərib.

İqlim dəyişikliyinin yaratdığı ekstremal hava hadisələri yoluxucu xəstəliklərin yayılmasını əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, bu, denqe qızdırmasının dünya miqyasında yayılması ilə bağlı yeni bir tədqiqatın nəticələri ilə təsdiqlənir.
Alimlər bu xəstəliyin qeyri-adi bölgələrdə, xüsusən də ABŞ-da müşahidə olunduğunu

qeyd ediblər. Onların nəticələri göstərir ki, denge artıq yalnız "tropik xəstəlik" deyil - isti iqlim və tez-tez yağan yağışlar onu ötürən ağcaqanadlar üçün əlverişli şərait yaradır.

Bu əlaqəni yoxlamaq üçün araşdırmaçılar 2023-cü ildə Perunun şimal-qərbində, adətən quraqlıq bölgəsində baş verən siklonun nəticələrini təhlil ediblər. Güclü yağışlar və daşqınlardan sonra orada adi haldan təxminən on dəfə yüksək olan kəskin denqe epidemiyası qeydə alınıb.

Alimlər hesablayırlar ki, ən çox zərər çəkmiş ərazilərdə yoluxma hallarının təxminən 60 faizi birbaşa həddindən artıq yağıntı və yüksək temperaturla əlaqəli olub. Bu, təxminən 22.000 əlavə yoluxma halı deməkdir ki, əgər belə hava şəraiti baş verməsəydi, bu halların qarşısı alına bilərdi.

Bu təsir su və istiliyin kombinasiyasından qaynaqlanır. Güclü yağışlar ağcaqanadların çoxaldığı yerlərdə çoxsaylı durğun su hövzələri yaradır. Eyni zamanda, yüksək temperatur onların həyat dövrünü və fəaliyyətini sürətləndirir və virusun sürətlə yayılmasına kömək edir.

Eyni zamanda, araşdıraçılar siklonun təsir etdiyi soyuq ərazilərdə də oxşar halların artmadığını qeyd ediblər. Bu, yağıntının özünün kifayət etmədiyini göstərir; istilik əsas rol oynayır.

İqlimoloqlar həmçinin oxşar hava şəraitinin ehtimalının necə dəyişdiyini təhlil ediblər. Onların məlumatlarına görə, Perunun şimal-qərbində həddindən artıq yağıntı hadisələri hazırda sənayeləşmədən əvvəlki dövrə nisbətən təxminən 31 faiz daha tez-tez baş verir. Temperaturun yüksəlməsini nəzərə alsaq, denge epidemiyasına səbəb olan şəraitin riski demək olar ki, üç dəfə artıb.

Araşdırmanın müəllifləri qeyd edirlər ki, bu, iqlim dəyişikliyinin insan sağlamlığına artıq mövcud təsirini nümayiş etdirir. Eyni zamanda, onlar riskləri azaltmağın potensial yollarını, o cümlədən epidemiyalar başlamazdan əvvəl riskli ərazilərdə ağcaqanadlara qarşı mübarizəni, peyvəndləri və fırtınaların təsirini azaldan infrastruktura investisiyaları qeyd edirlər.

"İqlim dəyişikliyi səbəbindən ekstremal hava hadisələri daha tez-tez baş verdiyindən, ağcaqanadların yaydığı epidemiyaların qarşısını almaq üçün strateji düşünməli və qətiyyətli hərəkət etməliyik", - araşdırmanın aparıcı müəllifi Mellori Harris bildirib.

Telegramda izləyin