Alimlər insan həyatında ən yorucu onilliyi müəyyən etdi

Alimlər insan həyatında ən yorucu onilliyi müəyyən etdiAlimlərin fikrincə, insan həyatında ən yorucu onillik 40-50 yaş arasında baş verir. Məhz bu dövrdə bədəndə müəyyən bioloji dəyişikliklər eyni vaxtda baş verir və bu, həyat yükü ilə üst-üstə düşür.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Daily Mail" yazıb.

Bristol Universitetinin anatomiyadan professoru Mişel Spirin sözlərinə görə, bu orta yaş yorğunluğunu "biologiya və yüklənmə arasındakı uyğunsuzluq" termini ilə ən yaxşı təsvir etmək olar.

"Bədənimiz hələ də enerjini tam istehsal edə bilir, amma bunu artıq gənc yaşlardakı şərtlərlə etmir, halbuki enerji tələbləri çox vaxt maksimuma çatır", deyə alim qeyd edir.

Bioloji disbalanslar müvəqqətidir

Yaxşı xəbər odur ki, enerjini tükədən bu bioloji disbalanslar müvəqqətidir. Üstəlik, ekspertin sözlərinə görə, yaş artdıqca bir çox insan ikinci nəfəsini hiss edə bilər.

"20 yaşınızı xatırlasaq, bədən üçün hər şey daha asan görünürdü: gec yatmaq, gec evə gəlmək, nizamsız məşq etmək - və buna baxmayaraq, nisbətən yaxşı formada qalmaq mümkün idi", deyə Spirin izah edir.

Maraqlıdır ki, yaşlanma elmi bu hissin doğru olduğunu göstərir: "20 yaşında bədən bioloji olaraq çox tolerantdır. Əzələlərin bərpası daha sürətli, iltihabi reaksiyalar daha qısamüddətli, hüceyrə səviyyəsində enerji istehsalı isə səmərəli və məhsuldar olur".

O izah edib ki, enerjini təmin edən hüceyrə hissələri - mitoxondriyalar - gənc yaşda daha çox enerji təmin edir, itkilər azdır və iltihabi yan məhsullar daha azdır.

"Daha çox mövcud enerji olduqda, hər şey "ucuz" başa gəlir, ona görə də pis yuxu, gecə saatları və ya intensiv fiziki fəaliyyət daha az təsir göstərir", deyə alim əlavə edib.

40 yaşında başlayan dəyişikliklər

Lakin 40 yaşında kiçik dəyişikliklər bu incə tarazlığı pozmağa başlayır. Əzələ kütləsi təbii olaraq azalır, əgər onu müntəzəm güc məşqləri ilə dəstəkləməsək. Əzələlər azaldıqca gündəlik hərəkətlər də 20 yaşdan daha çox enerji tələb edir.

Mitoxondriyalar hələ də enerji istehsal edir, amma daha az səmərəli işləyir, enerji azalır, tullantılar artır. Bu bərpanı bioloji cəhətdən daha bahalı edir; gec saatlar və stress 20 yaşında problem yaratmırdısa, indi daha çox yorğunluq gətirir.

40 yaşında baş verən digər vacib dəyişiklik - yuxunun pisləşməsidir. 20 yaşda yuxu daha dərin və səmərəlidir, qısa fasilələr belə fiziki və psixoloji bərpa üçün kifayətdir. Yaş artdıqca bu sistemi qoruyan mexanizmlər daha az sabit olur:

"Hormon dəyişiklikləri, xüsusilə qadınlarda premenopauza dövründə estrogen və progesteron səviyyəsinin dalğalanması, yuxu dərinliyini və bədən temperaturunu tənzimləyən beyin sahələrinə birbaşa təsir edir. Bu, dərin, bərpaedici yuxunu qorumağı çətinləşdirir".

Üstəlik, yaş artdıqca stress reaksiyası aktivləşir, gecə korizol səviyyəsi yüksəlmə ehtimalı artır, yuxu səthi və parçalı olur. Nəticədə insanlar eyni müddət yatmalarına baxmayaraq daha az dincəlmiş hiss edirlər.

Zehni yüklənmə də önəmlidir

Ən vacib məqam odur ki, bu kiçik dəyişikliklər beynimizin ən çox yükləndiyi dövrdə baş verir. Tədqiqatlar göstərib ki, orta yaş kognitiv və emosional yüklənmənin maksimum olduğu dövrdür, insanlar rəhbərlik və baxım funksiyalarını üzərinə götürür. Zehni çoxtapşırmalılıq fiziki iş qədər enerjini tükədir və insanlar fiziki iş olmasa da tam yorğunluq hiss edir.

Hər kəsin bu dəyişiklikləri yaşaması fərqli olur. "Eyni yaşda olan iki insanın enerjisi tam fərqli ola bilər, çünki bədənlərinə düşən yük fərqlidir", deyə professor əlavə edib.

60 yaşdan sonra enerji artır

Yaxşı xəbər odur ki, 60 yaşdan sonra enerji səviyyəsi artaraq stabilləşir, fiziki imkanlar azalmasına baxmayaraq. Bu dövrdə stress daha az, iş daha yüngül və yuxu rejimi daha nizamlı olur.

Tədqiqatlar göstərib ki, 60-70 yaş arası insanlar güc məşqləri ilə gücünü bərpa edə, metabolik sağlamlığı yaxşılaşdıra və enerji səviyyəsini bir neçə ay ərzində artıra bilirlər. Doğru özünə qulluq da vacibdir.

"Məqsəd 20 yaşdakı enerji səviyyəsini bərpa etmək deyil, bərpaya önəm verməkdir. Bu, nizamlı yuxu rejimi, güc və çəki məşqləri, stresin idarəsi və kifayət qədər proteinlə tam qidalanma deməkdir", deyə Spirin vurğulayıb.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 876   Tarix: 12 fevral 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Gecələr ayaqlarda qıcolmaların təhlükəli səbəbləri

Gecə yuxu zamanı ayaq əzələlərində qəfil və ağrılı qıcolmalar bir çox insanda müşahidə olunur. xəbər verir ki, bu hal bəzən sadə səbəblərlə bağlı olsa da, tez-tez təkrarlanması müəyyən sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər. Ayaq qıcolmalarına susuz qalmaq, gün ərzində həddindən artıq fiziki yüklənmə

25.10.2026 946
.

Alimlər orqanizmin hansı yaşda gücünü itirməyə başladığını müəyyənləşdirdi

Yaşlanma insanın fiziki qabiliyyətlərinə çoxlarının gözlədiyindən daha erkən təsir göstərməyə başlaya bilər. Alimlər müəyyən ediblər ki, yaş artdıqca fiziki göstəricilərin azalması sürətlənir. Bununla belə, yetkin yaşda idmanla məşğul olmağa başlamaq da fiziki göstəriciləri yaxşılaşdıra bilər. Qaynarinf

19.10.2026 1178
.

Yumurta qan şəkərinə necə təsir edir?

Yumurta balanslaşdırılmış qidalanmanın bir hissəsi ola bilər və diabetli insanlar üçün də uyğun məhsullardan sayılır. Tərkibində karbohidratın az olması səbəbindən yumurta qan şəkərinin səviyyəsinə çox cüzi təsir göstərir və yeməkdən sonra qlükozanın kəskin yüksəlməsinə səbəb olmur. Bir iri yumurtanı

17.10.2026 919
.

AVROPADA QIRMIZI HƏYƏCAN SİQNALI VERİLDİ

"Qısa müddətdə yoluxma halı 10 mini, ölüm sayı isə 5 mini keçib. Virusun təhlükəli olması və sürətlə yayılması səbəbindən Avropada qırmızı həyəcan siqnalı verilib". Bu haqda türk mediasına istinadən bildirib. Konqo Demokratik Respublikasında başlayan və tarixin ikinci ən böyük böhranına çevrilə

02.11.2026 895
.

Hicama haqqında nələri bilirik?

Son zamanlar çox eşitdiyimiz, "hicama", "hacamat" kimi tanınan küpə terapiya müalicə üsulu barədə nələri bilirik?. Apimed təbii üsullar mərkəzində yüksək ixtisaslı (Türkiyədə kurs keçmiş) xanım personal tərəfindən xanımlara və bəylərə Hicama (hacamat) proseduru tətbiq edilir. Prosedu

29.10.2026 3426
.

Valideynlərin rotavirus narahatlığı: Uşaqlar əsasən harada və necə yoluxurlar?

Son günlər uşaqlar arasında rotavirus infeksiyası ilə bağlı narahatlıqlar artır. xəbər verir ki, bu barədə sosial şəbəkədə müzakirələr aparılıb. Valideynlər övladlarında qusma, ishal və yüksək hərarətlə müşayiət olunan bu virus xüsusilə azyaşlı uşaqlar üçün ciddi təhlükə yaradacağından narahatlıqların

01.11.2026 923
.

Ən faydalı və ən zərərli balıq növləri

Balıq sağlam qidalanma rasionuna daxil edilməsi ən çox tövsiyə olunan məhsullardan biridir. Çünki onun tərkibində yüksək keyfiyyətli zülal, vitaminlər, minerallar və omeqa-3 yağ turşuları var. Bununla belə, bütün balıq növlərinin qida dəyəri eyni deyil. Bəzi növlər əhəmiyyətli miqdarda çirkləndiric

29.10.2026 1053
.

Hər gün üzüm yesək, nə olar?

Üzüm həm dadı, həm də zəngin qida tərkibi ilə seçilən meyvələrdəndir. -ın məlumatına görə, tərkibində vitaminlər, minerallar, lif və antioksidantlar olan bu meyvənin müntəzəm, ölçülü miqdarda istehlakı sağlam qidalanmaya töhfə verə bilər. Üzümün əsas üstünlüklərindən biri antioksidantlarla zəngin olmasıdır

01.11.2026 790
.

Dərinizdə bu əlamətlər varsa, diqqətli olun

Havaların soyuması və rütubətin azalması dəridə quruluq, qabıqlanma və qaşınmaya səbəb ola bilər. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, dermatologiya üzrə mütəxəssis, professor Sevilay Oğuz Kılıç payızda dəri sağlamlığını qorumaq üçün tövsiyələrini bölüşüb. Mütəxəssis bildirib ki, dərinin gərginləşməsi

17.10.2026 911
.