50+ yaşında tələbə adı qazananların karyera imkanları nə qədər realdır?

50+ yaşında tələbə adı qazananların karyera imkanları nə qədər realdır?Bu il ali təhsil müəssisələrinə qəbul nəticələrində diqqət çəkən məqamlardan biri 50 və daha yuxarı yaşlı insanların tələbə adını qazanması oldu. İlk baxışda bu hal bir çoxlarına təəccüblü görünə bilər: karyera baxımından bu yaş həqiqətənmi gecdir, yoxsa sadəcə insanların arzularının ürəklərində qalmaması üçün atılmış addımdır?

Təhsil eksperti Kamran Əsədov BiG.AZ-a bildirib ki, əmək bazarında reallıq sərtdir. 50 yaşdan sonra yeni karyera qurmaq imkanları məhduddur. Dövlət Statistika Komitəsinin son məlumatına görə, 2024-cü ildə məşğulluqda olanların 6 faizi ali təhsili 40 yaşdan sonra başa vurmuş şəxslərdir və onların əksəriyyəti artıq mövcud sahədə işləyənlərdir. Yəni yeni diplom daha çox status və şəxsi ambisiya xarakteri daşıyır, iqtisadi baxımdan əlavə imkanlar yaratmır. Müsbət tərəfi ondan ibarətdir ki, bu yaşda universitetə daxil olan insanlar həm övladlarına, həm də cəmiyyətə nümunə göstərirlər. Onların "öyrənmək üçün heç vaxt gec deyil" mesajı sosial baxımdan böyük dəyər daşıyır:

"Əslində məsələ daha dərin və çoxşaxəlidir. Təhsil sistemində uzun illər formalaşmış yanlış stereotiplər göstərir ki, universitet sadəcə gənclərin yolu kimi təqdim olunur. Halbuki, "Təhsil haqqında" Qanunda təhsil alanın yaşı ilə bağlı heç bir məhdudiyyət yoxdur və orada açıq şəkildə "təhsil hər bir vətəndaşın ömür boyu hüququdur" müddəası təsbit olunub. Yəni dövlətin qanuni öhdəliyi vətəndaşlara istənilən yaşda təhsil almaq imkanı yaratmaqdır. Amma praktiki planda vəziyyət fərqlidir: Elm və Təhsil Nazirliyi bu istiqamətdə nə maarifləndirmə aparır, nə də yaşlıların təhsilinə yönəlik xüsusi mexanizmlər qurur.

Statistika göstərir ki, hər il qəbul olunan tələbələr arasında 50+ yaşlıların sayı çox azdır, yüzdə bir faizdən də aşağı təşkil edir. Onların böyük qismi müəllimlik, hüquq, psixologiya və sosial sahələr kimi ixtisaslara üz tutur. Çünki bu ixtisaslar həm şəxsi maraqlarını təmin etməyə imkan verir, həm də nisbətən sosial mövqeyə uyğunlaşma şansı saxlayır. Amma əmək bazarında reallıq sərtdir. 50 yaşdan sonra yeni karyera qurmaq imkanları məhduddur. Dövlət Statistika Komitəsinin son məlumatına görə, 2024-cü ildə məşğulluqda olanların 6 faizi ali təhsili 40 yaşdan sonra başa vurmuş şəxslərdir və onların əksəriyyəti artıq mövcud sahədə işləyənlərdir. Yəni yeni diplom daha çox status və şəxsi ambisiya xarakteri daşıyır, iqtisadi baxımdan əlavə imkanlar yaratmır.

Müsbət tərəfi ondan ibarətdir ki, bu yaşda universitetə daxil olan insanlar həm övladlarına, həm də cəmiyyətə nümunə göstərirlər. Onların "öyrənmək üçün heç vaxt gec deyil" mesajı sosial baxımdan böyük dəyər daşıyır. Avropa İttifaqı ölkələrində ömürboyu təhsil siyasəti bu fəlsəfə üzərində qurulub. Məsələn, Almaniyada universitet tələbələrinin təxminən 8 faizi 30 yaşdan, 2 faizi isə 50 yaşdan yuxarıdır. ABŞ-da "non-traditional students" kateqoriyası 40, 50, hətta 60 yaşlı insanları da əhatə edir və onların sayı ümumi tələbə kütləsinin 15 faizinə qədər yüksəlir. Bu ölkələrdə universitetlər xüsusi proqramlar, çevik tədris formatları və kredit sistemləri ilə yaşlı insanların təhsilini dəstəkləyir. Azərbaycanda isə nəinki belə proqramlar yoxdur, hətta Elm və Təhsil Nazirliyi bu reallığı ictimaiyyətə təqdim etmir, gənclərlə yanaşı yaşlıların da təhsilə cəlb olunması üçün sistemli siyasət aparmır.

Mənfi tərəf ondan ibarətdir ki, bu addım çox vaxt şəxsi məmnuniyyət səviyyəsində qalır. Dövlət bu prosesi stimullaşdırmır, yaşlı tələbələrə sosial güzəştlər, təqaüdlər və ya təhsil kreditləri ilə dəstək verilmir. Təhsil Tələbə Krediti Fondu formal olaraq hər kəsə açıq olsa da, 50+ yaşlıların bu imkanlardan istifadə etməsi faktiki olaraq qeyri-mümkündür. Ən əsası isə, Nazirliyin planı yoxdur: nə qədər yaşlı insan təhsil alır, onların hansı sahələrdə oxuması daha məqsədəuyğundur, məzun olduqdan sonra hansı nəticələri əldə edirlər – bütün bu suallar cavabsız qalır. Halbuki dövlət bu prosesi izləməli, nəticələri ictimaiyyətə açıqlamalı və ömürboyu təhsili real siyasətə çevirməlidir.

Elm və Təhsil Nazirliyi bu məsələdə də özünü formal hesabatlarla məhdudlaşdırır. Onlar yalnız statistik rəqəmləri açıqlayır, amma dərin təhlil aparmır. Qrant layihələri adı ilə müxtəlif proqramlar elan olunur, amma nəticəyə yönəlik təsir mexanizmi yoxdur. Təhsil siyasətinə ayrılan resursların böyük qismi hədər gedir, çünki prioritet və strategiya yoxdur. Nazirlik yaşlı insanların təhsilinə dair heç bir maarifləndirmə işi aparmır, proqnoz hazırlamır, yol xəritəsi təqdim etmir. Bu səbəbdən də cəmiyyətin böyük bir hissəsində təhsilə maraq azalır. İnsanlar anlayır ki, dövlətin məqsədi real nəticə yox, rəqəmlərlə hesabat verməkdir.

Dəyişməli olan odur ki, ömürboyu təhsil siyasəti konkret proqramlarla təmin edilsin. Universitetlərdə axşam bölmələri, qısamüddətli diplom proqramları, çevik kredit sistemi məhz yaşlı auditoriyanı hədəfləməlidir. Təqaüd mexanizmləri yaşlı tələbələr üçün də nəzərdə tutulmalı, dövlət onların əlavə təhsil xərclərini qismən kompensasiya etməlidir. Ən əsası isə Elm və Təhsil Nazirliyi bu istiqamətdə ictimaiyyətə açıq planlar və proqnozlar təqdim etməlidir. Əks halda, indiki kimi təsadüfi hallarda 50 yaşlı insanların tələbə olması yalnız fərdi hekayə olaraq qalacaq, ölkə səviyyəsində isə heç bir dəyişiklik yaratmayacaq. Təəssüf ki, Nazirliyin fəaliyyəti hazırda məhz bu vəziyyəti – təhsilin ictimai nüfuzunu məhv etməyi və insanların marağını azaltmağı stimullaşdırır. Qrantların göyə sovrulması, nəticəsiz layihələr, formal hesabatlar sistemin əsas problemidir. Təhsil sahəsində ümidlər hələ də insanların şəxsi iradəsinə söykənir, dövlətin siyasətinə yox".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 966   Tarix: 26 avqust 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Şimşək çaxıb, leysan yağıb

Ölkə ərazisində hökm sürən faktiki hava açıqlanıb. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, saat 21.00-a olan məlumata əsasən Şəki, Daşkəsən, Gədəbəy, Göy-göl, Quba, Ləzə, Qusar, Oğuz, Kişçay (Şəki), Balakən, Sarıbaş(Qax), Sahdağ, Zaqatala

17.09.2021 1179
.

Səməd Seyidovun rəhbəri olduğu Mərkəz bağlandı

Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr komitəsinin sədri, Avropa Şurası Parlament Assambleyasındakı nümayəndə heyətinin rəhbəri Səməd Seyidovun başçısı olduğu Siyasi Psixologiya Mərkəzi (SPM) fəaliyyətini dayandırıb. Mərkəzin fəaliyyətini dayandırmasına səbəb maliyyə problemini

18.09.2021 865
.

Nazirdən məktəblərdə şagird sıxlığı ilə bağlı AÇIQLAMA - VİDEO

Təhsil naziri Emin Əmrullayev bəzi məktəblərdə sıxlığın yaranmasına aydınlıq gətirib. Nazir Baku TV-yə eksklüziv müsahibəsində bildirib ki, Azərbaycanda valideynə övladı üçün həm məktəb, həm də müəllim seçmək hüququ verilib:. "Valideyn elektron qeydiyyatdan keçdikdən sonra bütün sinifləri sistemd

18.09.2021 1643
.

Ronaldo qoyunlara görə 14 milyonluq evindən köçdü - FOTO

Dünya futbolunun ulduzu Kriştiano Ronaldo 6 milyon funt-sterlinq (təxminən 14 milyon AZN) dəyərindəki malikanəsindən köçmək məcburiyyətində qalıb. xəbər verir ki, buna səbəb futbolçunun həyat yoldaşı Corcino Rodriqez və 4 övladı ilə birlikdə yaşadığı villanın ətrafında qoyun sürüsünün olmasıdır. Ronald

18.09.2021 1949
.

Azərbaycanda koronavirusa yoluxanların SAYI AÇIQLANDI: 29 nəfər ÖLDÜ - FOTO

Son sutkada Azərbaycan Respublikasında koronavirus (COVID-19) infeksiyasına 2 042 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb, 3 224 nəfər müalicə olunaraq sağalıb. Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan verilən məlumata görə, COVID-19 üçün götürülən analiz nümunələri müsbət çıxmış 29 nəfər vəfat edib. İndiyədə

18.09.2021 2874
.

Lətafət 14 yaşlı qızından danışdı: "Atası ilə görüşmək istəmir" - VİDEO

ARB TV-nin "YouTube" layihəsi olan "Özümüz danışaq" verilişinin növbəti qonağı aparıcı Lətafət Ələkbərova olub. Tanınmış aparıcı tək övlad böyütməyin çətin olduğunu deyib:. "Qızım artıq məni başa düşür. Çox yaxşı dost olmuşuq. Musiqini çox sevir. Vokal dərsi alır. Qızımın 1

18.09.2021 3133
.

Köçəryan Moskvaya gedə bilməyəcək - QADAĞAN EDİLDİ

Məhkəmə Ermənistanın keçmiş prezidenti, "Hayastan" blokunun rəhbəri Robert Köçəryanı ölkədən çıxmasını qadağan edib. APA-nın məlumatına görə, bu barədə "Hayastan" blokunun mətbuat xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, təxminən bir həftə əvvəl Rusiyanın hakim "Vahid Rusiya"

17.09.2021 999
.

Vəfat edən atasından yazdı: "Yarım qaldı hər şey"

Bir neçə gün öncə atası vəfat edən müğənni Koray Avcı sosial şəbəkə paylaşımı ilə gündəmə gəlib. Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, atasının fotosunu paylaşan sənətçi hisslərini belə ifadə edib:. "Mənə belə baxdığının heç fərqində olmamışam. Heç oturub içki də içmədik səninlə. Aşiq olduğumu d

17.09.2021 1693
.

İsveçdə Azərbaycan vətəndaşı itkin düşüb

İsveçin Arvika şəhərində azərbaycanlı itkin düşüb. "Report"un Avropa bürosunun məlumatına görə, Azərbaycan vətəndaşı, 39 yaşlı İltimas Mirzəyevdən sentyabrın 15-dən etibarən xəbər almaq mümkün olmayıb. O, evdən çıxdıqdan bir qədər sonra əlaqə kəsilib. Hazırda polis azərbaycanlının axtarışın

18.09.2021 443
.