Günəşin ürəyindəki ritm dəyişdi: Qlobal rabitə şəbəkələri təhlükə altındadır?

Günəş ilk baxışda sakit və sabit parlayan bir kürə kimi görünsə də, alimlər onun daxilində baş verən proseslərin getdikcə daha qeyri-adi xarakter aldığını bildirir. Helioseysmologiya adlanan xüsusi metod sayəsində 40 ilə yaxın müddətdə toplanan məlumatlar Günəşin daxili quruluşunda əvvəllər müşahidə olunmamış dəyişiklikləri ortaya çıxarıb.

Qaynarinfo-nun məlumatına görə, Birmingem Günəş Titrəyişləri Şəbəkəsi (BiSON) tərəfindən 1987-ci ildən bəri aparılan müşahidələr göstərir ki, ulduzun "ritmik döyüntüləri" ilə səthdə müşahidə edilən aktivlik arasında əlaqə zəifləməyə başlayıb. Normalda 11 illik dövrlərlə dəyişən Günəş fəaliyyəti 25-ci dövrün pik mərhələsini geridə qoysa da, yeni araşdırma daha dərin bir uyğunsuzluğa işarə edir. 23-cü dövrdən bəri ilk dəfə olaraq, daxili titrəyişlər ilə səthdəki günəş ləkələri və aktivlik arasında əlaqə qismən qopub. 24-cü dövrün zəif keçməsi və 25-ci dövrdə də səth aktivliyinin aşağı olması, bu dəyişimin davam etdiyini göstərir.

Daxildə güclü, səthdə zəif aktivlik

Araşdırmalara görə, Günəşin daxilindən gələn sismik siqnallar ulduzun içində güclü maqnit proseslərinin davam etdiyini göstərir. Lakin bu enerji səthə əvvəlki kimi çıxmır və fotosfer qatının daha yaxınında "toplanmış" kimi görünür.

Tədqiqatın rəhbəri professor Bill Çaplin bildirir ki, Günəşin daxili dinamikası aktiv qalmasına baxmayaraq, səthdə müşahidə edilən zəiflik bu enerjinin fərqli şəkildə davranmağa başladığını göstərir. Bu isə ulduzun uzunmüddətli davranış modelində dəyişiklik ehtimalını gündəmə gətirir.

Yale Universitetindən professor Sarbani Basu da bu nəticələri dəstəkləyərək, daxili titrəyişlər və səth aktivliyi arasındakı bu yeni uyğunsuzluğun sadəcə zəifləmə ilə izah edilə bilməyəcəyini vurğulayır.

Yer üçün potensial risklər

Bu dəyişikliklərin Yerə təsiri isə diqqət mərkəzindədir. Günəşdəki maqnit prosesləri gücləndikdə və ya qeyri-sabitləşdikdə, geomaqnit fırtınalar yarana bilər. Bu fırtınalar isə peyklərə, qlobal rabitə sistemlərinə və elektrik şəbəkələrinə ciddi təsir göstərə bilər.

Alimlər bildirir ki, gələcəkdə kosmik hava proqnozlarının daha dəqiq olması üçün Günəşin daxili qatlarında baş verən bu dəyişikliklərin daha yaxşı anlaşılması vacibdir.

2030-cu ildə gözlənilən yeni dövr

Hazırda tədqiqatçılar bu dəyişimin müvəqqəti olub-olmadığını araşdırır. BiSON teleskop şəbəkəsi vasitəsilə 25-ci dövrün qalan mərhələsi və 2030-cu ildə başlaması gözlənilən 26-cı dövr yaxından izlənilir.

Elmi ictimaiyyətin əsas sualı isə dəyişən bu "ritmin" müvəqqəti dalğalanma, yoxsa Günəşin uzunmüddətli yeni davranış rejiminin başlanğıcı olub-olmamasıdır.

Telegramda izləyin