Azərbaycanda oynaq xəstəlikləri: Hansı yaş qrupları risk altındadır?

Azərbaycanda oynaq xəstəlikləri: Hansı yaş qrupları risk altındadır?Müasir həyat tərzi, stres və azalan fiziki aktivlik bir sıra sağlamlıq problemlərinin, xüsusilə də oynaq xəstəliklərinin artmasına səbəb olur.

Oxu.Az xəbər verir ki, mütəxəssislər bu halların həm genetik, həm də həyat tərzi ilə bağlı səbəblərdən irəli gəldiyini bildirirlər. Xəstəliklər təkcə yaşlıları deyil, gənc və orta yaşlı insanları da əhatə edir.

Mütəxəssislərin apardıqları araşdırmalara görə, son vaxtlar oynaq xəstəliklərinə gənclər arasında daha çox rast gəlinir.

Müəyyən olunub ki, revmatoid artrit (RA) xəstəliyinin qlobal yükü 1980-ci ildən 2021-ci ilə qədər əhəmiyyətli dərəcədə artıb. 2021-ci ildə Böyük Britaniya və Meksikadakı yerli inzibati vahidlər ən yüksək sayda xəstəlik halları və əlilliyə uyğunlaşdırılmış ömür illəri (DALY) göstəricilərinə malik olublar.

1990-2021-ci illər arasında RA-nın yaşa görə standartlaşdırılmış insident göstəriciləri 13.2% artıb. Xüsusilə Qərbi Avropa və Şimali Amerikada bu xəstəliyin daha yüksək yayılma səviyyəsi müşahidə olunub. Böyük Britaniya və Meksika isə yaşa uyğunlaşdırılmış insident və DALY göstəriciləri baxımından liderlik edib.

RA halları, əsasən, 55 yaşdan yuxarı şəxslər arasında daha çox qeydə alınsa da, 2015-ci ildən sonra bu tendensiya dəyişərək daha gənc yaş qruplarına, xüsusilə yüksək sosial-demoqrafik indeksə malik bölgələrə doğru yönəlib. Bu baxımdan yüksək sosial-demoqrafik göstəricilərə malik ölkələr arasında Yaponiyada DALY dərəcələrinin azaldığı, Böyük Britaniyada isə artdığı müşahidə olunur.

Revmatoid artritə görə yaşa uyğunlaşdırılmış ölüm nisbəti 1980-2021-ci illər ərzində 32.7% azalsa da, eyni dövrdə DALY göstəricilərində iki dəfə artım qeydə alınıb. Ən yüksək göstəricilər isə 55 yaşdan yuxarı insanlarda müşahidə olunur.

Bəs Azərbaycanda vəziyyət necədir? Oynaq xəstəlikləri, əsasən, hansı yaş qruplarında özünü daha çox büruzə verir?

Səhiyyə Nazirliyinin Elmi-Tədqiqat Travmatologiya və Ortopediya İnstitutunun həkimi, travmatoloq-ortoped Valid Novruzov Oxu.Az-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanda oynaq xəstəliklərindən, xüsusilə revmatoid artrit, osteoartrit və spondiloartritlər geniş yayılıb:

"Bu xəstəliklər, əsasən, gənc və orta yaşlı insanlarda müşahidə olunur və funksional məhdudiyyətlərə səbəb ola bilər. Rəsmi statistika və klinik müşahidələrə əsasən, revmatoid artrit ölkədə ən çox rast gəlinən autoimmun oynaq xəstəliyidir. 50 yaşdan yuxarı şəxslər arasında isə daha çox osteoartrit - yəni degenerativ (yaşla bağlı) oynaq xəstəlikləri qeydə alınır".

Azərbaycanda oynaq xəstəliklərinin, əsasən, 30-50 yaş arası və 50 yaşdan yuxarı şəxslərdə daha çox müşahidə olunduğunu diqqətə çatdıran həkim vurğulayıb ki, bunlardan ən çox revmatoid artrit və autoimmun xarakterli oynaq xəstəlikləri qeydə alınır:

"Bu xəstəliklərə kişilərlə müqayisədə qadınlarda iki-üç dəfə daha çox rast gəlinir. 50 yaşdan yuxarı yaş qrupunda isə əsasən, osteoartritə - yəni oynaqlarda yaşla bağlı qığırdaq deformasiyasına daha tez-tez rast gəlinir. Diz, bud-çanaq, bel və boyun nahiyələrində ağrılar və hərəkət məhdudiyyətləri ön plandadır".

V.Novruzovun fikrincə, xəstəliyin daha çox yayılmasına səbəb hər yaş qrupu üçün fərqli ola bilir:

"30-50 yaş aralığında hormonal dəyişikliklər, xüsusilə qadınlarda doğuşdan sonra və klimaks dövründə immun sisteminin zəifləməsi revmatoid artritin inkişaf riskini artırır. Bundan əlavə, xroniki stres, düzgün olmayan qidalanma və infeksiyalar da immun sistemini pozaraq autoimmun xəstəliklərin yaranmasına səbəb ola bilər.

50 yaşdan sonra isə qığırdaqların təbii şəkildə aşınması, sümük sıxlığının azalması (osteoporoz), fiziki aktivliyin azalması, artıq çəki və əzələ zəifliyi kimi amillər oynaqlara düşən yüklənməni artırır və nəticədə osteoartrit inkişaf edir".

Sonda həkim vurğulayıb ki, sağlam oynaqlar sağlam həyat deməkdir:

"Kiçik ağrılar bəzən böyük problemlərin xəbərçisidir. Vaxtında müayinə olunmaq gecikmiş müalicədən daha təsirlidir".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 1021   Tarix: 22 iyun 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Ən faydalı və ən zərərli balıq növləri

Balıq sağlam qidalanma rasionuna daxil edilməsi ən çox tövsiyə olunan məhsullardan biridir. Çünki onun tərkibində yüksək keyfiyyətli zülal, vitaminlər, minerallar və omeqa-3 yağ turşuları var. Bununla belə, bütün balıq növlərinin qida dəyəri eyni deyil. Bəzi növlər əhəmiyyətli miqdarda çirkləndiric

29.10.2026 1053
.

Həkimlər niyə çaya şəkər əlavə etməməyi məsləhət görürlər?

Çaya əlavə edilən şəkər gün ərzində qəbul etdiyimiz kalori miqdarını artırır. Xüsusilə bir neçə fincan şirin çay içənlər fərqinə varmadan xeyli şəkər qəbul edə bilərlər. Ölkə.az yerli mətbuata istinadən xəbər verir ki, şəkərli içkilərin həddindən artıq istifadəsi artıq çəki və diş çürüməsi riskini artırır

20.10.2026 1076
.

İmmuniteti gücləndirməyin ən asan yolu - Həkim bu meyvəni xüsusi tövsiyə etdi

İmmuniteti gücləndirmək üçün mövsümi meyvə və giləmeyvələrdən istifadə etmək tövsiyə olunur. Bu barədə tibb elmləri doktoru, immunoloq Vladislav Jemçuqov " "ya açıqlamasında danışıb. Həkimin sözlərinə görə, immunitetin möhkəmləndirilməsinə qışda deyil, yay aylarından başlamaq daha məqsədəuyğundur

08.11.2026 521
.

Qışda dəriyə qulluq zamanı edilən əsas səhvlər

İstilik mövsümündə mənzillərdə havanın quruması dərinin daha sürətlə nəm itirməsinə səbəb olur. Bu dövrdə isti su ilə yuyunmaq, skrablardan həddindən artıq istifadə etmək və dərini tez-tez təmizləmək isə qoruyucu baryeri zəiflədərək quruluğu daha da artıra bilər. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barəd

28.10.2026 1036
.

Kamran Musayev: Qafqazda ilk dəfə ürək transplantasiyasının Azərbaycanda həyata keçirilməsi tarixi uğurdur

Qafqazda ilk dəfə ürək transplantasiyasının Azərbaycanda həyata keçirilməsi tarixi uğurdur. "Report" xəbər verir ki, bunu Ürək və Damar Cərrahiyyəsi Cəmiyyətinin fəxri sədri Kamran Musayev Azərbaycanda və Cənubi Qafqazda ilk donor ürək transplantasiyasının həyata keçirilməsinin birinci ildönüm

31.10.2026 784
.

100 yaşına qədər yaşamaq istəyənlər üçün 7 faydalı QİDA

Uzunömürlü olmaq istəyənlər gündəlik qidalanmalarına xüsusi diqqət yetirməlidirlər. Mütəxəssislər bəzi qidaların ürək-damar sisteminin, beynin və həzm orqanlarının sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynadığını bildirirlər. xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, həkim Darşan Şah 100 yaşına qədə

27.10.2026 1106
.

Xərçəngə qarşı mübarizədə böyük ümid: Yeni peyvənd hazırlandı

"Merck" və "Moderna" şirkətlərinin birgə hazırladığı eksperimental peyvənd dəri xərçənginin təkrarlanması və ya ölüm riskini 42 faiz azaldıb. xəbər verir ki, "İntismeran autogene" adlanan peyvənd "Keytruda" dərmanı ilə birlikdə tətbiq olunub. Araşdırmanın nəticələrin

24.10.2026 891
.

Gecələr ayaqlarda qıcolmaların təhlükəli səbəbləri

Gecə yuxu zamanı ayaq əzələlərində qəfil və ağrılı qıcolmalar bir çox insanda müşahidə olunur. xəbər verir ki, bu hal bəzən sadə səbəblərlə bağlı olsa da, tez-tez təkrarlanması müəyyən sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər. Ayaq qıcolmalarına susuz qalmaq, gün ərzində həddindən artıq fiziki yüklənmə

25.10.2026 946
.

Protein niyə lazımdır?

Mütəxəssis bildirir ki, günorta saatlarında yaranan halsızlıq və enerji azalmasının əsas səbəblərindən biri düzgün qidalanmamaqdır. Axşam.az xəbər verir ki, zülal və ya lif baxımından kasad olan nahar yeməkləri günün ikinci yarısında yorğunluq, diqqət dağınıqlığı və beyin dağınıqlılığı daha da artırır

01.11.2026 718
.