Yeni pandemiya qapıda - Ölkələr bunu etməsə...

Yeni pandemiya qapıda - Ölkələr bunu etməsə...ÜST yenidən dünyanı xəbərdar etdi; həkimlər də hazır olmağa çağırır
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) baş direktoru Tedros Adhanom Qebreyesus dünyanı yeni pandemiyanın istənilən an baş verə biləcəyi ilə bağlı xəbərdar edib. Musavat.com xəbər verir ki, o, ölkələri pandemiyaların qarşısının alınması üçün beynəlxalq saziş üzərində işləri sürətləndirməyə çağırıb.

"COVID-19 artıq çoxlarına uzaq bir xatirə kimi görünür. Amma növbəti pandemiya gözləməyəcək. Bu, 20 il sonra da baş verə bilər, sabah da", - deyə ÜST rəhbəri təşkilatın üzv ölkələrinin səfirləri qarşısında çıxışı zamanı bildirib. Qebreyesusun bu açıqlaması dünya ictimaiyyətində ciddi narahatlıq yaradıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, qlobal səhiyyə sistemləri mümkün pandemiyaya qarşı daha hazırlıqlı olmalıdır. Bəs ölkələr arasında beynəlxalq saziş konkret nəyi nəzərdə tutur? Yay aylarında yeni pandemiya mümkünmü?

Qeyd edək ki, ÜST pandemiyalara hazırlıq və cavab tədbirləri üzrə beynəlxalq sazişin yekunlaşdırılması üçün işləri davam etdirir. Təşkilatın baş direktoru Tedros Adhanom Qebreyesus bildirib ki, 2025-ci ilin may ayına qədər razılaşmanın əldə olunacağına inanır. Bununla belə, bəzi ekspertlər danışıqların ləng getdiyini və razılaşmanın vaxtında yekunlaşmasının qeyri-mümkün ola biləcəyini qeyd edirlər. Eyni zamanda, ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın rəhbərliyi ilə ABŞ ÜST-dən çıxmaq qərarı alıb və bu qərar 22 yanvar 2026-cı ildə qüvvəyə minəcək. Bu addım beynəlxalq səhiyyə əməkdaşlığına və pandemiya sazişinin həyata keçirilməsinə mənfi təsir göstərə bilər. Hazırda müzakirə olunan pandemiya sazişi (Pandemic Accord) bir sıra məqsədləri var. Bunları məlumatların tez və şəffaf paylaşılması, vaksin və dərmanların ədalətli bölüşdürülməsi, milli səhiyyə sistemlərinin möhkəmləndirilməsi, sərhədlərarası əməkdaşlıq və erkən xəbərdarlıq sistemlərinin qurulması, qlobal elmi araşdırmalara sərmayələrin artırılmasıdır. Bu sazişin məqsədi gələcək pandemiyalarda dünyanın COVID-19 zamanı yaşadığı çaşqınlığı və qeyri-bərabərliyi aradan qaldırmaqdır.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yay aylarında havanın isti və quru olması bəzi virusların yayılma tempini zəiflədib, digərlərinin isə artmasına səbəb ola bilər. Havadan keçən viruslar (məsələn, qrip və COVID-19) yayda azalsa da, enteroviruslar, bəzi zoonozlar və iqlim dəyişiklikləri ilə əlaqəli mikroblar artma potensialına malikdir. Sərhədlərin açıq olması və beynəlxalq səyahətlərin artması yeni virusların sürətli yayılmasına şərait yarada bilər. Həkimlərin və virusoloqların ehtimallarına görə yeni pandemiyaya səbəb ola biləcək bir neçə virus var. "X xəstəliyi" (Disease X) - ÜST bu termini hələ aşkarlanmayacaq, lakin yüksək pandemik potensiala malik viruslar üçün istifadə edir. H5N1 quş qripi - son zamanlar məməlilərə keçməsi ilə bağlı narahatedici siqnallar var. Nipah virusu - ölüm səviyyəsi yüksəkdir, insanlara keçmə ehtimalı artır. Koronavirus ailəsindən yeni variantlar: SARS-CoV-2-nin mutasiyaları hələ də təhlükə törədir.

Johns Hopkins Universitetinin Beynəlxalq Səhiyyə Departamentinin tədqiqatçısı Pranab Çatterci bildirib ki, "X xəstəliyi"nin (Disease X) baş verməsi ehtimalı daha realdır və dünya bu cür naməlum patogenlərə hazır olmalıdır. Stenford Universitetinin professoru Dr. Jay Bhattacharya isə ABŞ-ın pandemiyaya hazırlıq səviyyəsini tənqid edərək, gələcəkdə daha effektiv tədbirlərin görülməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Bir sözlə, yeni pandemiyanın baş vermə ehtimalı realdır. Yay aylarında da gözlənilməz hallara hazır olmaq lazımdır. Beynəlxalq əməkdaşlıq və hazırlıq planları sadəcə ehtimal üçün deyil, qətiyyətlə reallaşdırılmalı olan tədbirlərdir.

Adil Qeybulla istefa verdi Pravda.az

Tibb elmləri doktoru, professor Adil Qeybulla hesab edir ki, qrip növbəti pandemiya ola bilər: "Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına görə, insan sağlamlığını təhdid edən 10 amildən biri bizi qarşıda gözləyən qrip virusu və onun pandemiyasıdır. Qrip hər il yeni bir ştamla peyda olur. Amma nə vaxtsa dəhşətli bir pandemiyanın olması proqnozdaşdırılır, misal üçün, ispan qripi şəklində. Ona görə də bu koronovirus pandemiyasının olması əslində proqnozlaşdırılan idi. Bütün bunların hamısı sonda həddən artıq insan artımına gəlib çıxır. İnsanlar artdıqca faunanı, floranı məhv edir. Heyvanlarda olan viruslar insanlara transfer edir və nəticədə də bu vəziyyət yaranmış olur. Bu, sanki təbiətin öz-özünü tənzimləməsidir.

Hətta laboratoriyada olub və oradan yayılması versiyası belə istənilən halda gəlib buna çıxır. Hesab edirəm ki, yaşadığımız planetdəki yerimizə, mövqeyimizə, münasibətlər sisteminə - hər şeyə yenidən baxmalıyıq. Bir tərəfdən qlobal iqlim dəyişikliyi, yer kürəsində istilik tənzimləyən mexanizmlərin pozulması, digər tərəfdən kütləvi insan artımı və onların fəaliyyəti nəticəsində bir az da bu prosesə təkan verilməsi yer kürəsini faciələrə doğru aparıb. Biz bunu dərk etməliyik".


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 1325   Tarix: 05 aprel 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

COVID-dən sonra dadbilmənin niyə bərpa olunmadığı AÇIQLANDI

Bəzi insanlarda COVID-19 infeksiyasından bir ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, dadbilmə qabiliyyətinin niyə tam bərpa olunmadığına dair yeni məlumatlar əldə edilib. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, alimlər uzunmüddətli dadbilmə pozğunluğu yaşayan şəxslərin dad reseptorlarını araşdırıblar

24.10.2026 755
.

Yuxu iflici zamanı beyində nələr baş verir?

"Gecə saatlarında qəfil oyanma, yad birinin varlığını hiss etmə, qorxulu görüntülər görmə və hərəkət edə bilməmə yuxu iflicinin əsas əlamətləridir". xəbər verir ki, bunu neyrobioloq Baland Cəlal "The Guardian" nəşrinə müsahibəsində deyib. Alimin sözlərinə görə, yuxu iflici zaman

14.11.2026 427
.

100 yaşına qədər yaşamaq istəyənlər üçün 7 faydalı QİDA

Uzunömürlü olmaq istəyənlər gündəlik qidalanmalarına xüsusi diqqət yetirməlidirlər. Mütəxəssislər bəzi qidaların ürək-damar sisteminin, beynin və həzm orqanlarının sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynadığını bildirirlər. xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, həkim Darşan Şah 100 yaşına qədə

27.10.2026 1111
.

Həkimlər niyə çaya şəkər əlavə etməməyi məsləhət görürlər?

Çaya əlavə edilən şəkər gün ərzində qəbul etdiyimiz kalori miqdarını artırır. Xüsusilə bir neçə fincan şirin çay içənlər fərqinə varmadan xeyli şəkər qəbul edə bilərlər. xəbər verir ki, şəkərli içkilərin həddindən artıq istifadəsi artıq çəki və diş çürüməsi riskini artırır. Buna görə çayı şəkərsiz içmə

18.10.2026 959
.

Məşhur ədviyyatın qaraciyəri qocalmadan qoruya biləcəyi məlum olub

Zərdəçalın tərkibində olan kurkumin maddəsi qaraciyəri yaşla bağlı dəyişikliklərdən, iltihabdan və zədələnmədən qoruya bilər. xəbər verir ki, bu qənaətə "Food & Function" elmi jurnalında dərc olunan araşdırmanın müəllifləri gəliblər. Tədqiqatçılar bağırsaq, onun mikroflorası və qaraciyə

06.11.2026 700
.

İnfarkt və insult riskinin ən yüksək olduğu saatlar

Günün müəyyən saatlarında infarkt və insult keçirmə ehtimalı daha yüksək olur. Xüsusilə səhər saat 06:00-dan 09:00-dək ürək-damar ağırlaşmaları riski kəskin artır. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə Harvard Tibb Məktəbinin həkim-qastroenteroloqu Trişa Paşriça "The Washington Post" nəşrin

12.11.2026 506
.

Valideynlərin rotavirus narahatlığı: Uşaqlar əsasən harada və necə yoluxurlar?

Son günlər uşaqlar arasında rotavirus infeksiyası ilə bağlı narahatlıqlar artır. xəbər verir ki, bu barədə sosial şəbəkədə müzakirələr aparılıb. Valideynlər övladlarında qusma, ishal və yüksək hərarətlə müşayiət olunan bu virus xüsusilə azyaşlı uşaqlar üçün ciddi təhlükə yaradacağından narahatlıqların

01.11.2026 927
.

Çox öskürənlər bunu oxusun

Uzun müddət davam edən öskürək bir çox insanın qarşılaşdığı problemlərdən biridir. Bəzən adi soyuqdəymədən sonra yaranan öskürək həftələrlə davam edə bilər. Lakin öskürəyin səbəbi hər zaman tənəffüs yolu infeksiyası olmur. BİG.AZ axşam.az-a istinadən bildirir ki, mütəxəssislərin fikrincə, keçməyən öskürəyi

08.11.2026 573
.

Üzü yumaq üçün ən yaxşı vaxt - Dermatoloqdan tövsiyə

Üz dərisinə qulluq zamanı yalnız istifadə olunan vasitələr deyil, onların tətbiq edildiyi vaxt da əhəmiyyət daşıyır. Dermatoloq Con Kibbi üzün yuyulması üçün səhər və axşam saatlarının əksər insanlar üçün uyğun olduğunu bildirib. Qaynarinfo xəbər verir ki, Kolorado Universitetinin Tibb Məktəbinin dermatologiy

27.10.2026 1054
.