Bəhruz Quliyev: "Tramp, Si Cinpin və Putinin mümkün üçtərəfli dialoqu yeni Yalta razılaşması cəhdinə çevrilə bilərmi?"

Bəhruz Quliyev: "Tramp, Si Cinpin və Putinin mümkün üçtərəfli dialoqu yeni Yalta razılaşması cəhdinə çevrilə bilərmi?""Tarixdə elə məqamlar olub ki, dünyanın taleyi milyonlarla insanın iştirak etdiyi proseslərdən daha çox, bir neçə böyük dövlət rəhbərinin əyləşdiyi masa arxasında həll edilib. İkinci Dünya müharibəsinin son mərhələsində Çörçill, Ruzvelt və Stalin Yalta konfransında müharibədən sonrakı dünya nizamının əsas konturlarını müəyyənləşdirirdilər. Əslində, həmin görüşlər təkcə müharibənin yekunlarını deyil, onilliklər boyu davam edən geosiyasi qarşıdurmanın da əsaslarını formalaşdırdı.

Bu gün isə beynəlxalq münasibətlər sistemində yenidən böyük güclərin maraqlarının toqquşduğu, dünya nizamının dəyişdiyi və yeni güc mərkəzlərinin meydana çıxdığı bir mərhələdəyik. Belə bir şəraitdə Donald Tramp, Si Cinpin və Vladimir Putinin mümkün üçtərəfli dialoqu ilə bağlı sualın meydana çıxması təsadüfi deyil. Görəsən, XXI əsrin yeni Yaltası formalaşa bilərmi?
Bəhruz Quliyev: "Tramp, Si Cinpin və Putinin mümkün üçtərəfli dialoqu yeni Yalta razılaşması cəhdinə çevrilə bilərmi?"İlk növbədə qeyd etmək lazımdır ki, bu ehtimal artıq reallığa çevrilməkdədir. Donald Tramp, Si Cinpin və Vladimir Putinin 19 noyabr 2026-cı ildə Çinin Şençjen şəhərində APEC sammiti çərçivəsində üçtərəfli görüşü nəzərdə tutulub. Bu görüşün özü beynəlxalq siyasətdə ciddi rezonans doğurur.

Hesab edirəm ki, burada məsələyə bir qədər fərqli yanaşmaq lazımdır. Bəli, dünyanın üç aparıcı gücünün liderlərinin bir masa arxasında əyləşməsi yeni geosiyasi reallıqların müzakirəsi baxımından mühüm hadisədir. Lakin bu, mütləq şəkildə dünyanın xəritəsinin yenidən bölüşdürülməsi demək deyil." Bu fikirləri Səs qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev deyib.

Ekspert qeyd edib ki, burada hər üç liderin öz strateji məqsədləri var. Tramp ABŞ-ın qlobal liderliyini qorumaq, nüvə təhlükəsizliyi və beynəlxalq münaqişələrdə Vaşinqtonun mövqelərini möhkəmləndirmək istəyir. Si Cinpin Çinin iqtisadi və siyasi nüfuzunu genişləndirməyə, ABŞ-la münasibətlərdə öz şərtlərini diktə etməyə çalışır. Putin isə Rusiyanın beynəlxalq təcriddən çıxmasına, Ukrayna müharibəsi ətrafında Moskvanın maraqlarının nəzərə alınmasına və postsovet məkanında təsir imkanlarının qorunmasına çalışır.

Bu maraqların müəyyən məqamlarda üst-üstə düşməsi mümkündür. Ancaq onların arasında ciddi ziddiyyətlər də mövcuddur. Elə buna görə də Şençjen görüşünü avtomatik olaraq yeni Yalta konfransı adlandırmaq düzgün olmaz.

Bununla belə, ən ciddi təhlükə başqa məqamdır. Böyük dövlətlərin öz aralarında razılaşaraq digər ölkələrin taleyini onların iştirakı olmadan müzakirə etməsi ehtimalı Ukrayna, Tayvan, Avropa və digər regionlar üçün kifayət qədər həssas məsələdir.

"Düşünürəm ki, Azərbaycan da bu proseslərə xüsusi diqqətlə yanaşmalıdır. Çünki Cənubi Qafqaz böyük güclərin geosiyasi maraqlarının kəsişdiyi məkanlardan biridir. Bizim üçün əsas məsələ hansısa güc mərkəzinin təsir dairəsinə daxil olmaq deyil, dövlət suverenliyimizi, milli maraqlarımızı və müstəqil xarici siyasət kursumuzu qorumaqdır.

Mənim qənaətim budur ki, XXI əsrdə dünyanın taleyini üç liderin qapalı danışıqlar masasında müəyyənləşdirmək əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha çətindir. Çünki artıq beynəlxalq münasibətlər sistemində təkcə üç güc mərkəzi yoxdur. Türkiyə, Avropa İttifaqı, Hindistan və digər regional aktorlar da qlobal proseslərə ciddi təsir göstərirlər.

Ona görə də əsas sual dünyanın Tramp, Si Cinpin və Putin arasında bölünüb-bölünməyəcəyi deyil, yeni dünya nizamının hansı prinsiplər üzərində qurulacağıdır. Azərbaycan isə bu yeni nizamda öz taleyini özü müəyyən edən, müstəqil qərar verən dövlət kimi çıxış edir."-deyə, B.Quliyev əlavə edib.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 205   Tarix: 19 noyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Prezident Vyetnam Xəbər Agentliyinə müsahibə verib

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Vyetnam Xəbər Agentliyinə (VNA) müsahibə verib. "Qafqazinfo" müsahibəni təqdim edir. - Hörmətli cənab Prezident, ikitərəfli əməkdaşlığın tarixində yeni mərhələnin başlanması ilə əlamətdar olacaq Vyetnama qarşıdakı rəsmi səfəriniz ərəfəsində Siz Azərbayca

14:59 189
.

Sərnişinlər avtobus sürücülərindən narazıdır: AYNA hansı addımı atmalıdır?

Paytaxtın Xətai rayonu ərazisində, 8 Noyabr prospekti (keçmiş Fəhlə prospekti) boyunca şəhər mərkəzinə doğru hərəkət edən sərnişinlərin vəziyyəti, sözün əsl mənasında, acınacaqlıdır. Vətəndaşlar demək olar ki, hər səhər işə gedərkən nəqliyyat problemi ilə üzləşir, günə əsəb və stress içində başlayırlar

14:58 204
.

Birqütblü dünyaya qarşı üç hegemonluq modeli: Duqin nə təklif edir?

Rusiyalı ictimai xadim, Kremlin əsas ideoloqlarından biri hesab olunan Aleksandr Duqinin sosial şəbəkə hesabında paylaşdığı xəritə müzakirələrə səbəb olub. Xəritədə ABŞ, Rusiya və Çin qlobal nizamın əsas aktorları kimi təqdim edilir və hər birinə müəyyən coğrafi məkan ayrılır. Duqin bu xəritə vasitəsil

11:32 247
.

Çin "Şijian-24" eksperimental kosmik aparatını orbitə göndərdi

Çin "Şijian-24" eksperimental kosmik aparatını CZ-2D daşıyıcı raketi vasitəsilə orbitə göndərib. xəbər verir ki, bu barədə "Sinxua" xəbər agentliyi məlumat yayıb. Peyki daşıyan raket noyabrın 19-da Moskva vaxtı ilə saat 01:51-də Çinin şimalında yerləşən Şansi əyalətindəki Tayyua

10:57 257
.

COP31-in ən diqqətçəkən iştirakçısı - Rəqəmsal köməkçi fəaliyyətə başladı

Antalyada keçirilən COP31-də iştirakçıların minlərlə sənəd və məlumatı daha asan əldə edə bilməsi üçün süni intellekt dəstəkli "AskUNFCC" adlı rəqəmsal köməkçinin təkmilləşdirilmiş versiyası istifadəyə verilib. Bunu Türkiyə mediasına istinadən bildirib. BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Katibliy

14:13 184
.

Elçin Babayev vəzifəsindən azad olundu

Elçin Səfəralı oğlu Babayev Bakı Dövlət Universitetinin rektoru vəzifəsindən azad edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, Prezident İlham Əliyev bu barədə Sərəncam imzalayıb. Qeyd edək ki, E.Babayev 2019-cu il martın 11-də Bakı Dövlət Universitetinin rektoru vəzifəsinə təyin edilmişdi. 2024-c

10:15 300
.

Sabah pensiyalar tam ödəniləcək

Noyabrın 20-də respublika üzrə pensiyaların tam ödənilərək yekunlaşdırılması nəzərdə tutulub. xəbər verir ki, bununla bağlı Dövlət Sosial Müdafiə Fondu (DSMF) məlumat yayıb. Bildirilib ki, həmin gün güzəştli şərtlərlə pensiya hüququna malik şəxslərin də pensiyaları ödəniləcək

11:59 272
.

"Leyla Əliyevanın səfəri bu əlaqələrin möhkəmləndirilməsində mühüm addım olub" - Prezident

"Humanitar əməkdaşlıq xalqlarımızı və dövlətlərimizi birləşdirən möhkəm körpü rolunu oynayır. Onilliklər ərzində bu əlaqələr təhsil təşəbbüsləri, xeyriyyə layihələri və müntəzəm mədəni mübadilə vasitəsilə davamlı olaraq möhkəmləndirilib". "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu sözləri Azərbayca

15:11 193
.

2027-ci ildə səyahət üçün dünyanın ən sakit 10 şəhər - Hamısı Avropadadır

2027-ci ildə səyahət etmək üçün dünyanın ən sakit şəhərlərinin reytinqi hazırlanıb. Siyahının ilk onluğunda yalnız Avropa şəhərləri yer alıb. İlk üçlükdə Venesiya, Lissabon və Amsterdam qərarlaşıb. BİG.AZ xəbər verir ki, bu barədə "Euronews" nəşri məlumat yayıb. Reytinq səyahət sığortası üzr

18.11.2026 451
.