Hədiyyə edilən ev boşanma zamanı ər-arvad arasında bölünə bilər?

Ailə Məcəlləsinin 34-cü maddəsinə əsasən, ər-arvadın nikaha daxil olanadək sahib olduqları əmlak, habelə nikah dövründə hədiyyə, vərəsəlik və digər əvəzsiz əqdlər əsasında əldə etdikləri əmlak onların hər birinin ayrıca mülkiyyəti hesab olunur və bir qayda olaraq, bölünmür.
Lakin Ali Məhkəmə Plenumunun 12 mart 2024-cü il tarixli "Ər-arvadın ümumi əmlakının bölünməsi ilə bağlı mübahisələrdə qanunvericiliyin tətbiqi təcrübəsi haqqında" qərarında əmlakın bağışlanması zamanı onu hədiyyə edən şəxsin niyyətinin də nəzərə alınmalı olduğu vurğulanıb.
Belə ki, əmlakın bağışlanma yolu ilə və ya hədiyyə edilmiş vəsait hesabına əldə olunması barədə ər-arvaddan birinin irəli sürdüyü dəlillərə və təqdim etdiyi sübutlara qiymət verilərkən, əmlakı bağışladığı iddia edilən şəxsin həqiqi iradəsi müəyyən edilməlidir. Yəni əmlakın məhz kimə bağışlandığı - ər-arvaddan birinə, yoxsa bütövlükdə ailəyə hədiyyə edildiyi araşdırılmalıdır. Bu zaman tərəflərin nikahda olduğu müddət və işin digər diqqətəlayiq halları da nəzərə alınmalıdır.
Ali Məhkəmənin mövqeyinə görə, nikah pozulduqdan sonra ər-arvaddan birinin yaxın qohumunun onun maraqlarını müdafiə edərək mübahisəli əmlakın məhz həmin şəxsə bağışlandığını bildirməsi, hətta bununla bağlı geriyə tarixlə yazılı müqavilə tərtib etməsi şübhə doğurduqda, təqdim edilən sübutların mötəbərliyi digər sübutlarla birlikdə qiymətləndirilməlidir.
Bu halda əsas götürülməli olan bağışlama həyata keçirildikdən sonra qohumun verdiyi açıqlama deyil, əmlakın bağışlandığı vaxt onun həqiqi niyyəti və iradə ifadəsidir. Bu məsələ hər bir işin konkret hallarına uyğun olaraq müəyyən edilməlidir.
Məsələn, valideynin nikahdan qısa müddət sonra övladına doğum günü münasibətilə hədiyyə etdiyi əmlakın məhz həmin övlada bağışlanmış əmlak hesab edilməsi daha ağlabatan görünür. Lakin uzun illər birlikdə və mehriban ailə kimi yaşamış, uşaqların dünyaya gəlməsi ilə ailə bağları daha da möhkəmlənmiş, gəlinini və ya kürəkənini də öz övladı kimi qəbul etmiş qayınana və ya qayınatanın mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması məqsədilə etdiyi bağışlama bütövlükdə ailəyə verilmiş hədiyyə kimi qiymətləndirilə bilər.
Birinci halda bağışlanan əmlak ər-arvaddan birinin fərdi mülkiyyəti hesab olunur və bölünmür. İkinci halda isə əmlak ər-arvadın ümumi mülkiyyəti kimi qiymətləndirilə və boşanma zamanı bölünə bilər.
Bundan əlavə, nikah dövründə ər-arvadın ümumi vəsaiti, onlardan birinin şəxsi vəsaiti və ya əməyi hesabına ər-arvaddan birinə məxsus əmlakın dəyərini xeyli artıran əsaslı təmir, yenidənqurma, avadanlıqların dəyişdirilməsi və digər əsaslı işlər həyata keçirilərsə, həmin əmlak onların birgə mülkiyyəti hesab edilə bilər.
Beləliklə, boşanma zamanı hədiyyə edilmiş evin və ya digər əmlakın bölünüb-bölünməməsi yalnız onun kimin adına rəsmiləşdirilməsi ilə deyil, bağışlama zamanı şəxsin həqiqi niyyəti, əmlakın əldə edilmə şəraiti və nikah dövründə ona qoyulan vəsaitin xarakteri ilə də müəyyən edilə bilər.

Rəşad Əliyev-Vəkillər Kollegiyasının üzvü

Telegramda izləyin