Təhsil ocağına hörmətsizlik - elmə, müəllimə və ali ictimai dəyərlərə hörmətsizlikdir

Cəmiyyətin inkişaf səviyyəsini yalnız iqtisadi göstəricilərlə, tikilən binalarla və əldə olunan maddi nailiyyətlərlə ölçmək olmaz. Bir cəmiyyətin həqiqi inkişafı onun elmə, təhsilə, müəllimə, qanuna və insan ləyaqətinə münasibətində özünü göstərir. Bu dəyərlərin qorunduğu cəmiyyət gələcəyə inamla addımlayır. Onların nüfuzdan salındığı mühitdə isə sosial münasibətlərin sağlamlığı və ictimai məsuliyyət hissi təhlükə altına düşür.
Təhsil ocağı məhz bu ali ictimai dəyərlərin qovuşduğu məkandır. Burada insanın yalnız intellektual bilikləri deyil, davranış mədəniyyəti, məsuliyyət hissi və başqalarının hüquqlarına hörmət anlayışı da formalaşır. Məktəb və digər təhsil müəssisələri bu baxımdan adi inzibati binalardan fərqlənir. Onların cəmiyyət üçün əhəmiyyəti divarlarının ölçüsü və ya yerləşdiyi ərazi ilə deyil, yetişdirdiyi insanların gələcəyə verdiyi töhfə ilə müəyyən olunur.
Belə bir məkanın təhqirə, təzyiqə və ya hücuma məruz qalması ciddi mənəvi suallar doğurur. Təhsil ocağına hörmətsizlik edən şəxs əslində biliyin və maarifçiliyin cəmiyyətdəki rolunu nə dərəcədə dərk etdiyini nümayiş etdirir. Məktəbin fəaliyyətinə qəsdən mane olmaq, müəllimləri alçaltmaq və ya şagirdləri qorxu altında saxlamaq heç bir halda normal ictimai davranış hesab edilə bilməz. Belə hərəkətlərə münasibət emosional reaksiyalarla məhdudlaşmamalı, onların hüquqi və sosial nəticələri də ciddi şəkildə qiymətləndirilməlidir.
Müəllimə hörmət məsələsi də burada xüsusi yer tutur. Müəllim yalnız dərs deyən şəxs deyil; o, cəmiyyətin intellektual və mədəni potensialının formalaşmasına xidmət edən peşə sahibidir. Müəllimin nüfuzunun qorunması onun bütün qərarlarının mübahisəsiz qəbul edilməsi demək deyil. Əksinə, müəllimin fəaliyyəti ilə bağlı suallar, şikayətlər və əsaslandırılmış tənqidlər ola bilər. Ancaq tənqidlə təhqir, etirazla təhdid, hüquqi müraciətlə özbaşınalıq arasında aydın sərhəd mövcuddur. Bu sərhədi qorumaq hüquqi dövlətin və sağlam ictimai münasibətlərin vacib şərtidir.
Təhsil ocağına hörmət eyni zamanda qanuna hörmət deməkdir. Təhsil müəssisələrinin fəaliyyəti müəyyən hüquqi normalarla tənzimlənir və heç bir şəxs özünü həmin normalardan üstün tuta bilməz. Narazılıqların həlli üçün müvafiq qurumlara müraciət etmək, faktları təqdim etmək, araşdırma tələb etmək və hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə etmək mümkündür. Lakin zorakılıq, təhdid və özbaşına müdaxilə hüquqi mübarizənin əvəzi deyil. Əksinə, bu cür davranışlar problemin həllini çətinləşdirə və yeni zərərlərə səbəb ola bilər.
Məsələnin başqa bir mühüm tərəfi ictimai məsuliyyətdir. Təhsil ocağında baş verən hadisələrə münasibət formalaşdırarkən nə laqeydlik, nə də sübutsuz ittiham doğru yoldur. Hər bir hadisə obyektiv araşdırılmalı, tərəflərin mövqeləri dinlənilməli və hüquqi qiymət müəyyən edilmiş faktlara əsaslanmalıdır. Məqsəd yalnız kimisə qınamaq deyil, pozuntuların qarşısını almaq, zərər çəkənlərin hüquqlarını qorumaq və belə hadisələrin təkrarlanmaması üçün zəruri tədbirlər görmək olmalıdır.
Cəmiyyətin ziyalıları, müəllimləri, valideynləri və ictimaiyyət nümayəndələri bu məsələdə ortaq mövqe nümayiş etdirməlidirlər: təhsil mühiti təhlükəsiz olmalı, müəllimin peşəkar nüfuzu qorunmalı, şagirdlərin hüquqları təmin edilməli və bütün mübahisələr qanuni yollarla həll olunmalıdır. Bu mövqe hər hansı şəxsin və ya qurumun kor-koranə müdafiəsi deyil, ümumi ictimai mənafeyin müdafiəsidir.
Təhsil ocağına hörmət etmək keçmişin maarifçilik ənənələrinə sədaqət, bu günün hüquqi və mənəvi məsuliyyətinə bağlılıq, gələcək nəsillər qarşısında isə vicdan borcudur. Məktəbə göstərilən münasibət əslində cəmiyyətin özünə göstərdiyi münasibətin göstəricisidir. Əgər biz savadlı, mədəni, ədalətli və məsuliyyətli gələcək istəyiriksə, həmin gələcəyin təməlini təşkil edən təhsil müəssisələrinə xüsusi qayğı ilə yanaşmalıyıq.
Məktəbə hörmət yalnız bir şüar deyil, gündəlik davranışda, müəllimə münasibətdə, şagirdin hüquqlarının qorunmasında və qanuna əməl olunmasında öz təsdiqini tapmalıdır. Çünki elmə hörmət olmayan yerdə tərəqqidən, təhsilin nüfuzu qorunmayan yerdə isə sağlam gələcəkdən danışmaq çətindir. Təhsil ocağını qorumaq cəmiyyətin ağlını, vicdanını və sabahını qorumaqdır.

Araz Rəhimov

Telegramda izləyin