Azərbaycan-Kamboca əməkdaşlığının humanitar əhəmiyyəti

"Azərbaycan ilə Kamboca arasında münasibətlərin inkişafında humanitar minatəmizləmə sahəsində əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Hər iki ölkənin mina çirklənməsinin ağır nəticələri ilə üzləşməsi bu istiqamətdə qarşılıqlı təcrübə mübadiləsini, texnoloji yeniliklərin tətbiqini və beynəlxalq həmrəyliyin gücləndirilməsini zəruri edir. Bu baxımdan Bakı ilə Pnompen arasında əlaqələr yalnız ikitərəfli münasibətlərin inkişafı deyil, həm də müharibələrin uzunmüddətli humanitar nəticələrinin aradan qaldırılması baxımından mühüm perspektivlər vəd edir".

Bu sözləri BiG.AZ-a açıqlamasında Dövlət İdarəçilik Akademiyasından Ağarəhim Baxışov bildirib. O qeyd edib ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin oktyabrın 12-də Bakıda Kambocanın Baş naziri Hun Manetlə mətbuata birgə bəyanatı zamanı səsləndirdiyi fikirlər bu əməkdaşlığın mahiyyətini aydın şəkildə ifadə edir:

"Dövlət başçısı vurğulayıb ki, Azərbaycan və Kamboca mina çirklənməsinin nəticələrindən əziyyət çəkən ölkələrdir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina təhlükəsinin hələ də ciddi problem olaraq qaldığını diqqətə çatdıran Prezident İlham Əliyev təcrübə, bilik və texnologiya mübadiləsinin, eləcə də təlim tədbirlərinin keçirilməsinin əhəmiyyətini xüsusi qeyd edib.
Bu yanaşma Azərbaycanın postmünaqişə dövründə qarşılaşdığı əsas humanitar və təhlükəsizlik çağırışlarından birinin miqyasını göstərir. Dövlət başçısının bildirdiyinə görə, Ermənistanın işğal dövründə Azərbaycan ərazilərində basdırdığı minaların partlaması nəticəsində ərazilərin azad edilməsindən sonrakı illərdə 400-dən çox insan həlak olub və ya yaralanıb. Bu rəqəm mina probleminin yalnız hərbi əməliyyatların nəticəsi olmadığını, həm də mülki əhalinin təhlükəsizliyinə, sosial-iqtisadi inkişafa və insanların doğma yurdlarına qayıdışına təsir edən uzunmüddətli humanitar böhran olduğunu nümayiş etdirir. Minalarla çirklənmiş ərazilərin təmizlənməsi Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş torpaqlarında genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin əsas şərtlərindən biridir. İnfrastrukturun yenidən qurulması, kənd təsərrüfatı torpaqlarının istifadəyə qaytarılması, yaşayış məntəqələrinin bərpası və keçmiş məcburi köçkünlərin təhlükəsiz qayıdışı birbaşa minatəmizləmə prosesinin sürətindən və səmərəliliyindən asılıdır. Buna görə də bu sahədə əldə olunan hər bir texnoloji nailiyyət, hazırlanmış peşəkar kadr və genişləndirilmiş beynəlxalq tərəfdaşlıq Azərbaycanın milli inkişaf prioritetləri ilə bilavasitə bağlıdır.
Kambocanın təcrübəsi bu baxımdan xüsusi maraq doğurur. Uzun illər ərzində mina və partlamamış hərbi sursatlarla mübarizə aparan ölkə humanitar minatəmizləmə, təhlükəli ərazilərin müəyyənləşdirilməsi, əhalinin maarifləndirilməsi və mütəxəssislərin hazırlanması istiqamətlərində əhəmiyyətli təcrübə toplayıb. Kambocanın mina təhlükəsinin aradan qaldırılması sahəsində formalaşdırdığı institusional mexanizmlər Azərbaycan üçün də faydalı təcrübə mənbəyi ola bilər".

Müsahibimiz əlavə edib ki, mina probleminin miqyası onun həllinə beynəlxalq dəstəyin gücləndirilməsini də zəruri edir:

"Minatəmizləmə böyük maliyyə vəsaiti, müasir avadanlıq, uzunmüddətli planlaşdırma və davamlı kadr hazırlığı tələb edən mürəkkəb prosesdir. Bu səbəbdən Azərbaycan və Kambocanın beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində təcrübələrini bölüşməsi, donorların diqqətini problemin humanitar nəticələrinə yönəltməsi və maliyyə-texniki dəstək mexanizmlərinin genişləndirilməsi istiqamətində əməkdaşlıq etməsi faydalı ola bilər. Belə bir yanaşma mina təhlükəsinin yalnız ayrı-ayrı dövlətlərin daxili problemi deyil, beynəlxalq humanitar təhlükəsizliyin mühüm məsələsi kimi qəbul edilməsinə töhfə verər.
Azərbaycanın bu sahədə beynəlxalq təşəbbüsləri regional əməkdaşlıq imkanları ilə də uzlaşır. Kambocanın Cənub-Şərqi Asiyada mövcud olan minatəmizləmə strukturları və təcrübə mübadiləsi şəbəkələri ilə əlaqələri Azərbaycan üçün əlavə əməkdaşlıq kanalları yarada bilər. Bununla yanaşı, Azərbaycanın öz təcrübəsini beynəlxalq müstəvidə bölüşməsi, minatəmizləmə üzrə ixtisaslaşmış platformaların inkişafına töhfə verməsi və qabaqcıl texnologiyaların tətbiqini təşviq etməsi ölkəmizin bu sahədə mövqelərini gücləndirə bilər.
Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan-Kamboca əməkdaşlığının minatəmizləmə istiqaməti sırf texniki məsələlərlə məhdudlaşmır. Bu əməkdaşlıq insan həyatının qorunması, mülki əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, iqtisadi fəallığın bərpası və müharibənin ağır nəticələrinin aradan qaldırılması kimi ümumbəşəri məqsədlərə xidmət edir. Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində aparılan quruculuq işləri ilə Kambocanın uzunmüddətli minatəmizləmə təcrübəsinin uzlaşdırılması qarşılıqlı faydalı nəticələr əldə etmək üçün əlverişli zəmin yaradır.
Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, mina təhlükəsi Azərbaycan və Kambocanın ortaq problemlərindən biridir. Bu ortaq reallıq iki ölkə arasında dialoqun dərinləşdirilməsi, institusional əlaqələrin möhkəmləndirilməsi və beynəlxalq həmrəyliyin artırılması üçün mühüm əsasdır. Əsas məqsəd isə aydındır: mina təhlükəsinin aradan qaldırılması yolu ilə insan həyatını qorumaq, təhlükəsiz yaşayış mühiti yaratmaq və müharibədən zərər çəkmiş ərazilərin dinc inkişafa qovuşmasını sürətləndirmək.
Beləliklə, Azərbaycan ilə Kamboca arasında humanitar minatəmizləmə sahəsində əməkdaşlıq iki ölkənin ortaq probleminin həllindən daha geniş strateji məna daşıyır. Bu tərəfdaşlıq müharibədən sonrakı bərpa prosesində beynəlxalq təcrübənin, müasir texnologiyaların və institusional imkanların birləşdirilməsinin nə qədər vacib olduğunu nümayiş etdirir. Azərbaycan üçün minatəmizləmə yalnız təhlükəli ərazilərin zərərsizləşdirilməsi deyil, həm də Böyük Qayıdışın sürətləndirilməsi, iqtisadi potensialın reallaşdırılması və işğaldan azad edilmiş torpaqlarda dayanıqlı həyatın bərpası deməkdir. Bu baxımdan, Kambocanın təcrübəsinin öyrənilməsi və qarşılıqlı əməkdaşlığın konkret layihələrlə zənginləşdirilməsi praktiki nəticələr verə bilər".

Aynur Babazadə

Telegramda izləyin