Vahid forma məktəblərdə bərabərliyi və intizamı gücləndirəcək

Vahid forma məktəblərdə bərabərliyi və intizamı gücləndirəcək"Müasir təhsil sistemində məktəbin funksiyası yalnız şagirdlərə bilik verməklə məhdudlaşmır. Məktəb eyni zamanda sosial münasibətlərin formalaşdığı, uşaqların dünyagörüşünün inkişaf etdiyi, davranış mədəniyyətinin və vətəndaş məsuliyyətinin təməlinin qoyulduğu mühüm ictimai institutdur. Bu baxımdan məktəblilərin vahid məktəb formasında, müəllimlərin isə müəyyən edilmiş vahid geyim standartlarına uyğun geyinməsi məsələsi sadəcə xarici görünüşlə bağlı deyil, təhsil mühitinin təşkili, sosial bərabərlik və məktəb intizamı ilə əlaqəli daha geniş bir mövzudur".

Bu sözləri BiG.AZ-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Müşviq Cəfərov bildirib. O qeyd edib ki, məsələyə analitik yanaşdıqda aydın olur ki, vahid geyim siyasətinin əhəmiyyəti onun necə tətbiq edilməsindən, hansı məqsədlərə xidmət etməsindən və təhsil sistemində mövcud olan problemlərin həllinə nə dərəcədə töhfə verməsindən asılıdır:

"Bu təşəbbüs düzgün təşkil olunarsa, məktəbdə sosial fərqlərin zahiri təzahürlərini azaltmağa, kollektiv məsuliyyəti gücləndirməyə və təhsil müəssisəsinin vahid kimliyini formalaşdırmağa kömək edə bilər. Lakin vahid forma təhsilin keyfiyyətini avtomatik yüksəldən və ya bütün sosial problemləri aradan qaldıran vasitə kimi qiymətləndirilməməlidir. Məktəblilərin vahid formaya keçidinin əsas arqumentlərindən biri sosial bərabərliyin qorunmasıdır. Müxtəlif sosial-iqtisadi şəraitdə yaşayan ailələrin övladları eyni məktəbdə təhsil alırlar. Ailələrin maddi imkanları arasındakı fərqlər isə uşaqların geyimində, istifadə etdikləri aksessuarlarda və digər şəxsi əşyalarda özünü göstərə bilər. Bu fərqlər bəzi hallarda məktəblilər arasında müqayisə və rəqabət yaradır, hətta sosial təcridə və psixoloji narahatlığa səbəb olur".

Deputat əlavə edib ki, vahid məktəb forması uşaqların geyim üzərindən bir-birindən fərqləndirilməsini müəyyən qədər məhdudlaşdıra bilər:

"Beləliklə, şagirdlərin diqqətinin zahiri görünüşdən daha çox dərsə, biliyə və şəxsi inkişafa yönəlməsi üçün şərait yarana bilər. Məktəb mühitində əsas meyar uşağın ailəsinin maddi vəziyyəti deyil, onun öyrənmək imkanları, qabiliyyəti və davranışı olmalıdır. Bununla belə, analitik baxımdan vacib bir məqam nəzərə alınmalıdır: vahid forma sosial bərabərsizliyin səbəblərini aradan qaldırmır, yalnız onun bəzi zahiri göstəricilərini zəiflədə bilər. Uşaqlar arasında fərqlər məktəb ləvazimatlarında, texnologiyaya çıxış imkanlarında və digər sahələrdə də üzə çıxa bilər. Deməli, vahid geyim siyasəti sosial bərabərliyi təmin edən daha geniş təhsil və sosial müdafiə tədbirləri ilə tamamlanmalıdır. Müəllimlərin vahid geyim standartlarına keçidi məsələsi də ayrıca təhlil tələb edir. Müəllim məktəbdə bilik ötürən mütəxəssis olmaqla yanaşı, şagirdlərin davranış və ünsiyyət mədəniyyətinə təsir göstərən nümunədir. Onun peşəkar görünüşü məktəb mühitinin ümumi atmosferinin formalaşmasında müəyyən rol oynayır. Müəllimlər üçün ümumi geyim prinsiplərinin müəyyənləşdirilməsi məktəbdə səliqə, peşəkar yanaşma və təhsil müəssisəsinin nüfuzuna uyğun görünüş ənənəsinin möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər. Lakin burada prinsipial fərq var: vahid geyim standartı ilə hamının eyni geyimdə olması eyni anlayış deyil.Müəllimlər üçün vahid standartların məqsədi fərdi üslubu tamamilə aradan qaldırmaq deyil, peşəkar görünüşə dair aydın və əsaslandırılmış çərçivə yaratmaq olmalıdır. Belə qaydalar tətbiq edilərkən müəllimlərin iş şəraiti, sağlamlığı, rahatlığı, yaş xüsusiyyətləri və mövsümi tələblər nəzərə alınmalıdır".

Müsahibimiz vurğulayıb ki, müəllim nüfuzunun yalnız geyimlə ölçülməsi düzgün yanaşma deyil:

"Pedaqoqun cəmiyyətdəki mövqeyini, ilk növbədə, onun biliyi, peşəkarlığı, ədalətli münasibəti, şagirdlərlə ünsiyyəti və tədrisin keyfiyyəti müəyyən edir. Buna görə də geyim standartları müəllimin peşəkar inkişafını, əmək şəraitini və nüfuzunu gücləndirən daha geniş siyasətin tərkib hissəsi kimi nəzərdən keçirilməlidir. Vahid geyim qaydalarının tərəfdarları hesab edirlər ki, belə yanaşma məktəbdə intizamın güclənməsinə və şagirdlərdə kollektivə mənsubiyyət hissinin formalaşmasına kömək edir. Həqiqətən də, hamı üçün aydın və bərabər tətbiq olunan geyim qaydaları məktəb həyatının təşkilini asanlaşdıra və ümumi məktəb mədəniyyətini möhkəmləndirə bilər. Lakin burada səbəb-nəticə əlaqəsini düzgün müəyyənləşdirmək vacibdir. Şagirdin vahid formada olması onun avtomatik olaraq intizamlı, məsuliyyətli və dərslərinə ciddi yanaşan şəxsə çevrilməsi demək deyil. İntizamın əsasını yalnız zahiri qaydalar deyil, məktəbdəki münasibətlər, müəllimlərin pedaqoji yanaşması, valideyn nəzarəti və şagirdlərə aşılanan mənəvi dəyərlər təşkil edir.Bu baxımdan vahid forma intizamın özü deyil, məktəbdə qəbul edilmiş ümumi qaydaların bir elementidir. Əgər məktəbdə ədalətli münasibət, sağlam psixoloji mühit və keyfiyyətli tədris yoxdursa, yalnız geyim qaydalarının sərtləşdirilməsi gözlənilən nəticəni verməyəcək. Məsələnin ən həssas istiqamətlərindən biri iqtisadi əlçatanlıqdır. Vahid formaya keçid sosial bərabərliyi gücləndirmək məqsədi daşıyırsa, onun alınması bütün ailələr üçün mümkün olmalıdır. Əks halda, vahid forma tələbi bəzi ailələr üçün əlavə maliyyə çətinliyi yarada bilər. Burada dövlətin, təhsil müəssisələrinin və istehsalçıların məsuliyyəti məsələsi meydana çıxır. Formanın keyfiyyətli, davamlı, rahat və münasib qiymətə olması vacibdir. Eyni zamanda, aztəminatlı ailələrin uşaqlarının geyimlə təmin edilməsinə yönəlmiş dəstək mexanizmləri nəzərdən keçirilməlidir".

Müşviq Cəfərovun fikrincə, iqtisadi baxımdan səmərəli model ailələrin hər tədris ilində bahalı geyimlər almağa məcbur edilmədiyi, formaların uzun müddət istifadə oluna bildiyi və bazarda süni qiymət artımına şərait yaradılmadığı modeldir:

"Məktəb forması kommersiya maraqlarının deyil, təhsil və sosial ədalət məqsədlərinin xidmətində olmalıdır. Məsələnin həlli üçün şagirdlər və müəllimlər üzrə fərqli, lakin ümumi məktəb mədəniyyətinə xidmət edən yanaşma daha məqsədəuyğun görünür. Şagirdlər üçün yaşa, rahatlığa, təhlükəsizliyə və mövsümə uyğun məktəb forması müəyyənləşdirilə bilər. Müəllimlər üçün isə vahid geyimdən daha çox, peşəkar və səliqəli görünüşü təmin edən ümumi standartlar tətbiq oluna bilər. Belə yanaşma həm məktəbdə vahidlik hissini gücləndirər, həm də müəllimlərin fərdi xüsusiyyətlərini və iş şəraitini nəzərə alar. Qaydaların hazırlanmasında müəllimlərin, valideynlərin, məktəb rəhbərlərinin və aidiyyəti mütəxəssislərin iştirakı təşəbbüsün daha əsaslandırılmış və qəbulolunan olmasına kömək edə bilər.Eyni zamanda, geyim qaydalarının tətbiqi zamanı şagirdlərin hüquqları qorunmalı, heç bir uşaq maddi imkanlarına, fiziki xüsusiyyətlərinə və ya geyimlə bağlı fərdi ehtiyaclarına görə alçaldılmamalıdır. Vahidlik ayrı-seçkiliyin qarşısını almaq məqsədi daşıdığı halda, özü yeni ayrı-seçkilik formasına çevrilməməlidir. Məktəblilərin vahid məktəb formasına, müəllimlərin isə vahid geyim standartlarına keçidi təhsil müəssisələrində sosial fərqlərin zahiri təsirini azaltmaq, nizam-intizamı dəstəkləmək, peşəkar mühiti möhkəmləndirmək və məktəb mədəniyyətini inkişaf etdirmək baxımından əhəmiyyətli təşəbbüs ola bilər. Lakin onun effektivliyi yalnız geyim qaydalarının müəyyənləşdirilməsi ilə ölçülməməlidir. Əsas məsələ bu təşəbbüsün hansı prinsiplər əsasında həyata keçirilməsidir. Əgər vahid forma sosial ədalətə, əlçatanlığa, rahatlığa və qarşılıqlı hörmətə əsaslanarsa, məktəb mühitinin yaxşılaşdırılmasına töhfə verə bilər. Əgər yanaşma yalnız zahiri eynilik və inzibati nəzarətlə məhdudlaşarsa, onun təsiri də məhdud olacaq. Təhsil sisteminin əsas məqsədi eyni geyimdə olan şagirdlər deyil, bərabər imkanlara malik, bilikli, məsuliyyətli və sağlam düşüncəli gənclər yetişdirməkdir. Müəllimlərin peşəkar görünüşü də bu məqsədə xidmət edən amillərdən biri ola bilər, lakin müəllimin nüfuzunun əsasını onun biliyi və pedaqoji fəaliyyəti təşkil edir. Nəticə etibarilə, vahid forma məsələsinə geyim siyasəti kimi deyil, məktəb mədəniyyəti, sosial bərabərlik və təhsil mühitinin keyfiyyəti kontekstində yanaşmaq lazımdır. Çünki məktəbdə əsl vahidlik bütün şagirdlərin eyni paltarı geyinməsindən daha çox, hər bir uşağın bərabər imkanlara malik olması, özünü təhlükəsiz hiss etməsi və keyfiyyətli təhsil alması ilə müəyyən olunur".

Aynur Babazadə


BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 862   Tarix: 09 oktyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

2000 illik qablardan nə çıxdı? - Arxeoloqları təəccübləndirən tapıntılar

İspaniyanın Menorka adasında aparılan arxeoloji araşdırmalar qədim insanların dəfn mərasimləri ilə bağlı maraqlı faktları üzə çıxarıb. Ölkə.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Journal of Archaeological Science" jurnalında dərc olunub. Arxeoloqlar 200 ildən çox yaşı olan kiçik keramik

18.11.2026 159
.

Əsgər ölümündən əvvəl ürəyindən şikayətlənibmiş... - Həkimə bu cəza verildi

Əsgər ölümündə təqsirləndirilən hərbi həkim həbs olunub. APA-ya istinadən xəbər verir ki, Müdafiə Nazirliyinin "N" saylı hərbi hissəsinin cərrahiyyə bölməsinin baş ordinatoru N.A.-nın cinayət işi üzrə məhkəmə prosesi keçirilib. Füzuli Hərbi Məhkəməsində hakim Əli Süleymanovun sədrliyi ilə keçirilə

18.11.2026 397
.

Messi Argentinadan adının kommersiya məqsədləri üçün istifadəni dayandırmasını tələb edəcək

Səkkizqat "Qızıl top" mükafatçısı Lionel Messi maliyyə qalmaqalları fonunda Argentina Futbol Assosiasiyasından (AFA) onun adının kommersiya məqsədləri üçün istifadəsini dayandırmasını tələb etmək istəyir. xarici mediaya istinadən bildirir ki, mənbənin məlumatına görə, Messinin hüquq komandas

18.11.2026 229
.

Ayaqqabıları paltaryuyan maşına atanların nəzərinə

İdman ayaqqabılarını paltaryuyan maşında yumaq həm praktik, həm də riskli üsul hesab olunur. Düzgün proqram və temperatur seçilmədikdə ayaqqabının altlığı açıla, forması isə tamamilə pozula bilər. Lakin mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi bir amil sayəsində ayaqqabılarınızı ilk günkü kimi təmizləyə bilərsiniz

18.11.2026 366
.

Çox yatandan sonra başımızın ağrımasının SƏBƏBİ

Uzun müddət yatmaq hər zaman orqanizmin daha yaxşı dincəlməsi demək deyil. Bəzən 10 saat və ya daha çox yuxudan sonra insan özünü yorğun hiss edir və baş ağrısı ilə oyanır. Mütəxəssislər bunun bir neçə səbəbi olduğunu bildirirlər. xarici mediaya itinadən xəbər verir ki, araşdırmalar həddindən artıq uzu

18.11.2026 284
.

Peskov Putin və Si Cinpinin Ukraynadakı münaqişəni müzakirə etdiklərini açıqlayıb

Rusiya Prezident Vladimir Putin və Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpin Şençjendə keçirilən görüşdə Ukrayna münaqişəsinin nizamlanmasını müzakirə ediblər. APA-nın Moskva bürosu xəbər verir ki, bu barədə Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov bildirib. Onun sözlərinə görə, Rusiya lideri Si Cinpinə ABŞ prezidentini

18.11.2026 214
.

81 ilin ən məşhur uşaq adları

Türkiyədə yeni doğulan oğlan uşaqlarına verilən adlarla bağlı 81 vilayəti əhatə edən bölgü diqqətçəkən nəticələr ortaya qoyub. Bunu Türkiyə mediasına istinadən bildirib. Alparslan və Göktuğ adları ümumilikdə 59 vilayətdə ilk sırada qərarlaşıb. Bununla yanaşı, bölgələr üzrə fərqli ad seçimləri də diqqə

18.11.2026 410
.

Ədviyyatlı bulyon qarışıqlarının gizli təhlükəsi - Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir

"Qalinablanka" və digər ədviyyatlı bulyon qarışıqlarının mütəmadi və həddindən artıq istifadəsi sağlamlıq baxımından arzuolunan deyil. Bu məhsulların tərkibində, adətən, yüksək miqdarda duz, dad və aroma gücləndiriciləri (məsələn, monosodium qlutamat - E621), müxtəlif aromatizatorlar, nişast

18.11.2026 288
.

Çamadanlarını deyil, uşaqlarını unutdular

Braziliyada təyyarədən düşərək terminala doğru gedən ailə 7 yaşlı uşağını oturacaqda unudub. Bunu xarici mediaya istinadən bildirib. Uçuş başa çatdı, sərnişinlər təyyarəni tərk etdi və salon tamamilə boşaldı. Ən azı hər kəs belə düşünürdü. Braziliyada rutin yoxlama aparan heyətin oturacaqda təkbaşın

18.11.2026 345
.