Qapalı məkanlarda yaşamağın gizli qarşılığı: Sağlamlıq üçün 4 risk
İnsanlar həyatlarının təxminən 93 faizini qapalı məkanlarda keçirirlər. Kaliforniyalı həkim və təbii təbabət üzrə mütəxəssis Con La Pumanın fikrincə, bu, sağlamlıq üçün "gizli vergi" adlandırıla biləcək mənfi nəticələrə gətirib çıxarır. O, bu barədə "Qapalı məkanlar epidemiyası" adlı kitabında yazıb.
Qaynarinfo xəbər verir ki, məlumat "Fox News" yayıb.
La Pumanın sözlərinə görə, bir çox insan tam gecə yuxusu yatmasına baxmayaraq, özünü yaxşı hiss etməməsinin səbəbini anlamır. Onlar normal vəziyyətdə olmaq üçün qəhvəyə ehtiyac duyur, günorta saatlarında yuxulayır, gecələr isə yuxuya getməkdə çətinlik çəkirlər. Bununla belə, laborator analizlərinin nəticələri normal ola bilər.
Həkim uzun müddət qapalı məkanlarda qalmağın sağlamlıq üçün dörd əsas riskini açıqlayıb.
1. Yuxu pozuntuları
Açıq havadakı işıq qapalı məkanlarda istifadə olunan adi işıqlandırmadan dəfələrlə güclü ola bilər. La Pumanın sözlərinə görə, təbii işıq orqanizmin daxili saatını, yəni sirkadiyalı ritmini tənzimləyən güclü siqnaldır.
Həkim xəbərdarlıq edib ki, bioloji saat düzgün tənzimlənmədikdə orqanizm vaxtı müəyyənləşdirməkdə çətinlik çəkir və insan yalnız yuxuya gedə bildiyi vaxt yatır.
La Pumanın fikrincə, oyandıqdan qısa müddət sonra parlaq təbii işığa məruz qalmaq yuxu və oyaqlıq dövrünü sinxronlaşdırmağa, axşam saatlarında isə melatonin hormonunun təbii şəkildə artmasına kömək edə bilər.
Buna görə mütəxəssis oyandıqdan sonrakı ilk saat ərzində təxminən 10 dəqiqə açıq havada vaxt keçirməyi tövsiyə edir. O, bu zaman gün eynəyi taxmamağı məsləhət görür.
2. Tükənmişlik
Mütəxəssis ekran qarşısında keçirilən, sosial şəbəkələrdə lentin davamlı sürüşdürülməsinə və digər rəqəmsal yayındırıcı amillərə sərf olunan saatları "ultraemal olunmuş vaxt" adlandırır.
Həkimin sözlərinə görə, bu vaxt qida dəyəri olmayan ultraemal olunmuş məhsullara bənzəyir: süni xarakter daşıyır və gündəlik həyatın hər sahəsinə nüfuz edir.
La Puma qeyd edib ki, insanın sosial şəbəkələrdə məqsədsiz şəkildə vaxt keçirməsi zamanı saatlar sanki "buxarlanaraq yox olur".
Onun xəbərdarlığına görə, qapalı məkanlarda həddindən artıq qalmaq ekran qarşısında yüklənməyə səbəb ola bilər. İnsanlar iş, əyləncə və istirahət üçün çox vaxt eyni cihazlardan istifadə edirlər. Buna görə də orqanizm ekran qarşısında keçirilən vaxtı həqiqi istirahət və ya gündəlik qayğılardan uzaqlaşmaq kimi qəbul etməyə bilər.
Həkim daha bir məqama diqqət çəkib: qapalı məkanlarda insanın uzaq məsafələri görmək imkanı məhdudlaşır.
"Biz bir növ üfüqdən məhrum olmuşuq. Qapalı məkanda qarşımızda təxminən 6 metrdən uzağı görə bilmirik. Gözlərinizin də ağciyərləriniz kimi havaya ehtiyacı olduğu qədər uzaq məsafəyə ehtiyacı var", deyə o bildirib.
Tükənmişliyin qarşısını almaq üçün La Puma hər saat ayağa qalxmağı, pəncərəyə yaxınlaşmağı və bir dəqiqə ərzində çölə baxmağı tövsiyə edir.
Onun sözlərinə görə, bu, gözləri və gicgah ətrafındakı əzələləri rahatladır, baş ağrısını azalda, enerjini artıra və yorğunluğu yüngülləşdirə bilər.
Həkim əlavə edib ki, iş günü ərzində qısa müddətə də olsa çölə çıxmaq tükənmişliyin aradan qaldırılmasına kömək edə bilər.
3. Zehni bulanıqlıq
Günün böyük hissəsini qapalı məkanda keçirən insanlar günortaya yaxın düşüncələrinin bulanıqlaşdığını və diqqətlərini cəmləməkdə çətinlik çəkdiklərini hiss edə bilərlər. Bu hal, xüsusilə, havalandırılması zəif olan məkanlarda müşahidə oluna bilər.
Belə yerlərdə karbon qazının (CO₂) səviyyəsi arta bilər. Bəzi qapalı məkanlarda onun konsentrasiyası milyonda 1 000 hissəni keçə bilir. Bir sıra tədqiqatlarda karbon qazının yüksək səviyyəsi idrak qabiliyyətinin zəifləməsi ilə əlaqələndirilib.
La Pumanın sözlərinə görə, günün ikinci yarısında yanlış qərarlar verməyin və diqqətin azalmasının bioloji səbəbləri ola bilər.
Həkim havanın bir tərəfdən daxil olub digər tərəfdən çıxa bilməsini təmin edən çarpaz havalandırmanın vacibliyini vurğulayıb. Bununla belə, ofis və ya konfrans zalı kimi məkanlarda belə havalandırmanı təmin etmək çətin ola bilər.
Mütəxəssisin fikrincə, açıq havada vaxt keçirmək gözlərin uzaq məsafələrə fokuslanmasına şərait yaradır və insanın havasız qapalı məkanın mümkün mənfi təsirlərindən uzaqlaşmasına kömək edir.
4. Qarın nahiyəsində piylənmə
La Pumanın sözlərinə görə, bioloji saatın ritminin pozulması orqanizmdə kortizol hormonunun normal gündəlik dövriyyəsinə təsir göstərə bilər.
Stress hormonu kimi tanınan kortizolun səviyyəsi gün ərzində təbii olaraq yüksəlir və azalır. Tədqiqatlar kortizolun fəaliyyətindəki dəyişiklikləri qarın nahiyəsində və daxili orqanların ətrafında piy toxumasının artması ilə əlaqələndirir. Bununla belə, bu əlaqə mürəkkəbdir və müxtəlif amillərdən asılıdır.
Həkim maddələr mübadiləsini yaxşılaşdırmaq üçün gün işığından düzgün vaxtda və kifayət qədər yararlanmağın vacibliyini vurğulayıb. Onun fikrincə, xüsusilə səhər saatlarında təbii işığa məruz qalmaq əhəmiyyətlidir.
La Puma bildirib ki, səhər saatlarında kortizol səviyyəsinin yüksəlməsi insanın ayılmasına və özünü gümrah hiss etməsinə kömək edir. Daha sonra hormonun səviyyəsi normal şəkildə azalmalıdır.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
