Meditasiya beyində dəyişikliklərə səbəb olur: Bu necə baş verir?

Meditasiya beyində dəyişikliklərə səbəb olur: Bu necə baş verir?Cəmi yeddi günlük intensiv meditasiya adi fiziki rahatlamadan daha geniş dəyişikliklərə səbəb ola bilər.

Qaynarinfo "The Independent"ə istinadən xəbər verir ki, yeni araşdırmanın nəticələrinə əsasən, meditasiya beyində yeni əlaqələrin formalaşmasına təsir göstərə bilər.

"Dünyanın müxtəlif mədəniyyətlərində insanlar min illərdir sağlamlığı və ümumi rifahı yaxşılaşdırmaq məqsədilə müxtəlif formalarda meditasiya ilə məşğul olurlar. Lakin bu praktikaların beyinə dəqiq təsiri hələ də tam aydın deyil", deyə məqalədə qeyd olunur.

Alimlər eyni zamanda psixikaya və bədənə yönəlmiş praktikaların qısa, lakin intensiv proqram çərçivəsində tətbiqinin bioloji təsirlərini ilk dəfə kompleks şəkildə araşdırıblar.

Tədqiqatın müəllifi, "Communications Biology" elmi jurnalında dərc olunan araşdırmanın həmmüəllifi Hemal Patel bildirib:

"Biz uzun illərdir bilirik ki, meditasiya kimi praktikalar sağlamlığa təsir göstərə bilər. Lakin bir retretdə bir neçə bədən və zehin praktikasının birləşdirilməsinin beynimizdə və qanımızda birbaşa ölçə bildiyimiz bu qədər çox bioloji sistemdə eyni vaxtda dəyişikliklər yaratması heyrətamizdir".

Onun sözlərinə görə, nəticələr yalnız stress səviyyəsinin azalması və ya rahatlama ilə məhdudlaşmır.

"Burada söhbət beynin reallıqla qarşılıqlı əlaqəsinin fundamental şəkildə dəyişməsindən və bu dəyişiklikləri bioloji olaraq ölçməyin mümkünlüyündən gedir", deyə alim vurğulayıb.

Kiçikmiqyaslı araşdırmada 20 sağlam yetkin iştirak edib. Onlar retret ərazisində qalaraq yeddi günlük proqram keçiblər. Proqrama gündəlik mühazirələr, təlimatçıların rəhbərliyi ilə təxminən 33 saat meditasiya və bununla əlaqəli digər praktikalar daxil olub.

Retretdən əvvəl və sonra tədqiqatçılar iştirakçıların beynini MRT vasitəsilə müayinə ediblər. Bu müayinələr beyin fəaliyyəti ilə əlaqəli qan axınındakı dəyişiklikləri müəyyən etməyə və nəticədə beynin hansı bölgə və şəbəkələrinin daha aktiv, hansılarının isə daha az aktiv olduğunu müəyyənləşdirməyə imkan verir.

Bundan əlavə, alimlər metabolizm, immun sisteminin fəaliyyəti, molekulyar siqnallaşma və digər bioloji proseslərlə əlaqəli dəyişiklikləri qiymətləndirmək üçün iştirakçılardan qan nümunələri götürüblər.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, meditasiya zamanı beynin daxili "mental səs-küy"lə - fasiləsiz düşüncə və daxili dialoq axını ilə - əlaqəli bölgələrində aktivlik azalıb. Alimlərin fikrincə, bu, beynin daha səmərəli fəaliyyət göstərdiyini göstərə bilər.

Laboratoriyada yetişdirilən neyronlar retretdən sonra iştirakçılardan alınan qan plazmasının təsirinə məruz qoyulduqda, həmin neyronlarda daha uzun çıxıntılar və daha çox əlaqə formalaşmağa başlayıb. Bu nəticə meditasiya praktikasının beynin uyğunlaşmaq və yenidən qurulmaq qabiliyyətini potensial olaraq artıra biləcəyini göstərir.

Retretdən sonra iştirakçıların plazması ilə təmasda olan hüceyrələrdə metabolizm səviyyəsinin də yüksəldiyi müşahidə olunub.

Proqram başa çatdıqdan sonra götürülən qan nümunələrində alimlər həm iltihab, həm də iltihabəleyhinə siqnalların sayında artım aşkar ediblər. Bu, immun sisteminin intensiv praktikaya qarşı mürəkkəb adaptiv reaksiyasını göstərə bilər.

Beyin skanlarının nəticələri həmçinin göstərib ki, meditasiya psixodelik təcrübə zamanı müşahidə olunan bəzi dəyişikliklərə bənzər dəyişikliklər yarada bilər.

"Biz adətən yaranması üçün psilosibin tələb olunan eyni mistik təcrübələri və neyron əlaqələrinin xarakterik modellərini müşahidə edirik. Lakin bu dəfə həmin vəziyyətlərə yalnız meditasiya praktikası vasitəsilə nail olunub", deyə doktor Patel bildirib.

Psilosibin "sehrli göbələklər" adlandırılan göbələklərdə olan psixoaktiv maddədir.

Bununla belə, tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, əldə edilən nəticələr meditasiya ilə psixodelik maddələrin eyni təsirə malik olduğunu göstərmir. Lakin onlar bu iki tamamilə fərqli təcrübənin beyində qismən ortaq prosesləri işə sala biləcəyinə işarə edir.

Alimlər gələcəkdə daha genişmiqyaslı, nəzarətli klinik sınaqların keçirilməsinə ümid edirlər. Bu araşdırmalar müəyyən edilmiş bioloji dəyişikliklərin insanlar üçün real və əhəmiyyətli terapevtik faydalara çevrilib-çevrilmədiyini göstərməlidir.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 592   Tarix: 12 avqust 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Sevdiyiniz musiqi ağrını azalda bilər

İnsanın sevdiyi musiqiyə qulaq asması ağrı hissini müəyyən qədər azalda bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, musiqi ağrı siqnalını aradan qaldırmasa da, beynin bu hissi necə qəbul etməsinə təsir göstərir. Qaynarinfo xəbər verir ki, " nəşrinə danışan həkim-psixoterapevt İrina Kraşkina musiqinin ağr

30.10.2026 1005
.

Axşam yeməyindən sonra yemək yeyirsiniz? - Bu xəbəri mütləq oxuyun

Gec saatlarda yemək qaraciyər xəstəlikləri riskini 30 faizədək artıra bilər. xəbər verir ki, təxminən 200 min nəfərin məlumatlarının təhlil edildiyi araşdırma gec saatlarda qidalanmaqla qaraciyər yağlanması və sirroz arasında əlaqə olduğunu üzə çıxarıb. ABŞ-nin Oreqon Sağlamlıq və Elm Universitetini

25.10.2026 903
.

Ən faydalı və ən zərərli balıq növləri

Balıq sağlam qidalanma rasionuna daxil edilməsi ən çox tövsiyə olunan məhsullardan biridir. Çünki onun tərkibində yüksək keyfiyyətli zülal, vitaminlər, minerallar və omeqa-3 yağ turşuları var. Bununla belə, bütün balıq növlərinin qida dəyəri eyni deyil. Bəzi növlər əhəmiyyətli miqdarda çirkləndiric

29.10.2026 1053
.

Qışda dəriyə qulluq zamanı edilən əsas səhvlər

İstilik mövsümündə mənzillərdə havanın quruması dərinin daha sürətlə nəm itirməsinə səbəb olur. Bu dövrdə isti su ilə yuyunmaq, skrablardan həddindən artıq istifadə etmək və dərini tez-tez təmizləmək isə qoruyucu baryeri zəiflədərək quruluğu daha da artıra bilər. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barəd

28.10.2026 1036
.

AVROPADA QIRMIZI HƏYƏCAN SİQNALI VERİLDİ

"Qısa müddətdə yoluxma halı 10 mini, ölüm sayı isə 5 mini keçib. Virusun təhlükəli olması və sürətlə yayılması səbəbindən Avropada qırmızı həyəcan siqnalı verilib". Bu haqda türk mediasına istinadən bildirib. Konqo Demokratik Respublikasında başlayan və tarixin ikinci ən böyük böhranına çevrilə

02.11.2026 895
.

Sağlam görünən gənclərdə ürək problemi niyə yaranır? - Video

"Baku Med" verilişinin yeni buraxılışında ürək-damar xəstəlikləri müzakirə olunub. Gənclərdə ürək problemlərinin artmasına hansı amillər səbəb olur?. Xroniki stres və yuxusuzluq ürəyin fəaliyyətinə necə təsir edir?. Elektron siqaretlər ürək-damar sistemi üçün nə dərəcədə təhlükəlidir?. Şəkərl

17.10.2026 950
.

Gündə 4 qoz yemək orqanizmdə hansı dəyişikliklər yaradır?

Qoz faydalı yağlar, bitki mənşəli zülal, lif, vitamin və minerallarla zəngin çərəzlərdən biridir. Onun müntəzəm istehlakı ürək-damar sisteminin fəaliyyətini dəstəkləyə və gündəlik qidalanmanın keyfiyyətini yaxşılaşdıra bilər. Ölkə.az BB.LV saytına istinadən xəbər verir ki, gündə təxminən 4 bütöv qo

11.11.2026 654
.

Yumurta qan şəkərinə necə təsir edir?

Yumurta balanslaşdırılmış qidalanmanın bir hissəsi ola bilər və diabetli insanlar üçün də uyğun məhsullardan sayılır. Tərkibində karbohidratın az olması səbəbindən yumurta qan şəkərinin səviyyəsinə çox cüzi təsir göstərir və yeməkdən sonra qlükozanın kəskin yüksəlməsinə səbəb olmur. Bir iri yumurtanı

17.10.2026 919
.

COVID-dən sonra dadbilmənin niyə bərpa olunmadığı AÇIQLANDI

Bəzi insanlarda COVID-19 infeksiyasından bir ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, dadbilmə qabiliyyətinin niyə tam bərpa olunmadığına dair yeni məlumatlar əldə edilib. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, alimlər uzunmüddətli dadbilmə pozğunluğu yaşayan şəxslərin dad reseptorlarını araşdırıblar

24.10.2026 752
.