Nağdsız ödənişlərə illərlə təşviq, indi isə məhdudiyyət - Niyə?

"Kartdan-karta köçürmələrə limit tətbiq edilməsi problemi həll etmir, sadəcə onu başqa istiqamətə yönəldir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında iqtisadçı Asif İbrahimov bildirib.

O, qeyd edib ki, Azərbaycanda illərdir dövlət nağdsız ödənişlərin genişlənməsi üçün vətəndaşları bank kartlarından istifadəyə təşviq edib. İnsanlar əməkhaqlarını kart vasitəsilə alır, kommunal ödənişlərini, alış-verişlərini və gündəlik maliyyə əməliyyatlarını nağdsız şəkildə həyata keçirirlər. Belə bir şəraitdə kartdan-karta köçürmələrə limit və əməliyyat sayına məhdudiyyət tətbiq olunması əvvəlki siyasətlə müəyyən mənada ziddiyyət təşkil edir:

"Əgər məqsəd vergidən yayınma, kölgə iqtisadiyyatı və ya qanunsuz maliyyə dövriyyəsi ilə mübarizə aparmaqdırsa, bunun yolu bütün vətəndaşların gündəlik maliyyə əməliyyatlarını məhdudlaşdırmaq deyil. Daha məqsədəuyğun yanaşma riskli və şübhəli əməliyyatların hədəfli şəkildə müəyyənləşdirilməsi və nəzarətə götürülməsidir.

Belə məhdudiyyətlər insanların maliyyə davranışına da təsir göstərə bilər. Vətəndaş kartdan istifadənin əlavə çətinlik yaratdığını düşündükdə, yenidən nağd ödənişlərə üstünlük verə bilər. Bu isə son illərdə nağdsız iqtisadiyyatın inkişafı istiqamətində əldə olunan nəticələrə mənfi təsir göstərə bilər.

Nağd pul dövriyyəsinin artması iqtisadiyyatın şəffaflığına da mənfi təsir edən amillərdən biridir. Dövlət uzun illərdir rəqəmsal ödənişlərin və elektron maliyyə xidmətlərinin inkişafına çalışır. Bu istiqamətdə tətbiq edilən inzibati məhdudiyyətlər isə cəmiyyətin bank sisteminə və rəqəmsal maliyyə alətlərinə olan etimadını zəiflədə bilər.

Məhdudiyyətlərin təsiri bank sektorunda da hiss oluna bilər. Kart əməliyyatlarının azalması bankların komissiya gəlirlərinə, rəqəmsal xidmətlərin inkişafına və maliyyə inklüzivliyinə mənfi təsir göstərə bilər. Bununla yanaşı, ən böyük narahatlıq vətəndaşların gündəlik maliyyə rahatlığının azalmasıdır.

İqtisadi inkişafın əsas şərtlərindən biri etimaddır. İnsanlar bank sistemindən uzaqlaşmağa başlayırsa, bu, təkcə maliyyə sektoru üçün deyil, bütövlükdə iqtisadiyyat üçün risk yaradır.

Kölgə iqtisadiyyatı ilə mübarizə aparmaq üçün nəzarət mexanizmləri riskəsaslı, ağıllı və hədəfli olmalıdır. Hamıya eyni məhdudiyyətin tətbiq edilməsi effektiv iqtisadi siyasətdən daha çox, qaydalara əməl edən vətəndaşların gündəlik həyatını çətinləşdirən inzibati yanaşma kimi qiymətləndirilə bilər.

Bu baxımdan əsas sual belədir: məqsəd vətəndaşı rəqəmsal iqtisadiyyata daha fəal cəlb etməkdir, yoxsa onu yenidən nağd pul dövriyyəsinə yönəltmək?"

Telegramda izləyin