Beyini təhdid edən böyük təhlükə: 2050-ci ilədək 139 milyona çata bilər

Beyini təhdid edən böyük təhlükə: 2050-ci ilədək 139 milyona çata bilərÜmumdünya Səhiyyə Təşkilatınin (ÜST) məlumatına görə, hazırda dünyada 55 milyondan çox insan demansiyadan əziyyət çəkir. Əhalinin yaşlanması ilə əlaqədar bu göstəricinin 2050-ci ilədək 139 milyona yüksələcəyi proqnozlaşdırılır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, demansiya yalnız unutqanlıqla məhdudlaşmır. Bu klinik sindrom yaddaş, diqqət, nitq, qərarvermə və gündəlik fəaliyyət qabiliyyətini zəiflədərək insanların müstəqil həyat sürmək imkanlarını məhdudlaşdırır. Xəstəlik həm pasiyentlərin, həm də onlara qulluq edən şəxslərin həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərir.

Demansiyanın ən geniş yayılmış forması Altseymer xəstəliyidir. Yaşın artması, genetik meyillilik və ailə anamnezi dəyişdirilə bilməyən risk faktorları hesab olunsa da, həyat tərzi ilə bağlı amillər də xəstəliyin inkişafında mühüm rol oynayır.

Nevroloq Fikri Halaçoğlu bildirib ki, yay aylarında iki əsas amil demansiya riskini artırır:

* orqanizmin susuz qalması;
* arterial təzyiqin dəyişkənliyi.

Onun sözlərinə görə, susuzluq hissini gözləmədən kifayət qədər su qəbul etmək və yüksək arterial təzyiqdən əziyyət çəkən şəxslərin qan təzyiqini mütəmadi olaraq nəzarətdə saxlaması böyük əhəmiyyət daşıyır.

Mütəxəssis vurğulayıb ki, dəyişdirilə bilən risk amillərinə nəzarət etməklə demansiya hallarının təxminən 40 faizinin qarşısını almaq və ya xəstəliyin inkişafını gecikdirmək mümkündür.

Susuz qalmaq

Həkimin sözlərinə görə, xüsusilə yaşlı insanlarda tez-tez və ya ağır dərəcəli susuzlaşma demansiya üçün mühüm risk yaradır.

Orqanizmin susuz qalması sidik yolları infeksiyaları, elektrolit pozğunluqları, yuxunun parçalanması və arterial təzyiqin dəyişməsi vasitəsilə idrak fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Bu vəziyyət birbaşa demansiyaya səbəb olmasa da, mövcud idrak zəifliyini üzə çıxara, deliriumu sürətləndirə və beyin damarlarının sağlamlığını zəiflədərək gələcəkdə həm damar mənşəli demansiyanın, həm də Alsteymer xəstəliyinin inkişaf riskini artıra bilər.

Mütəxəssislər aşağıdakı tövsiyələri verirlər:

* saat 11:00-16:00 aralığında mümkün qədər birbaşa günəş şüaları altında qalmamaq;
* susuzluq hissini gözləmədən müntəzəm su içmək;
* sidiyin tünd rəng alması, yüksək hərarət və qəfil çaşqınlıq hallarında dərhal tibb müəssisəsinə müraciət etmək.

Yüksək arterial təzyiq

Yay aylarında həddindən artıq istilər, maye çatışmazlığı və arterial təzyiq əleyhinə dərmanların nizamsız qəbulu qan təzyiqində dəyişikliklərə səbəb ola bilər.

Nəzarətsiz hipertoniya beyində kiçik damarların zədələnməsi, infarkt və sinir əlaqələrinin pozulması riskini artıraraq həm damar mənşəli demansiyanın, həm də Altseymer xəstəliyinin inkişafına şərait yarada bilər.

Tövsiyələr:

* arterial təzyiqi müntəzəm ölçmək;
* həkim nəzarətini davam etdirmək;
* dərmanları vaxtında qəbul etmək;
* duz qəbulunu azaltmaq;
* sağlam qidalanmaq və normal bədən çəkisini qorumaq.

Digər risk faktorları

Mütəxəssislər demansiya riskini artıran digər amillər kimi aşağıdakıları göstərirlər:

* şəkərli diabet və metabolik sindrom;
* qeyri-sağlam qidalanma;
* fiziki hərəkətsizlik;
* siqaret və alkoqol istifadəsi;
* eşitmə və görmə qabiliyyətinin zəifləməsi;
* yuxu pozğunluqları.

Beyin sağlamlığının qorunması üçün Aralıq dənizi tipli qidalanma, müntəzəm fiziki aktivlik, siqaret və alkoqoldan imtina, normal yuxu rejiminin qorunması, həmçinin eşitmə və görmə problemlərinin vaxtında müalicəsi tövsiyə olunur. Həkimlər qeyd edirlər ki, sağlam həyat tərzi demansiya riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda və xəstəliyin inkişafını ləngidə bilər.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 574   Tarix: 30 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Sevdiyiniz musiqi ağrını azalda bilər

İnsanın sevdiyi musiqiyə qulaq asması ağrı hissini müəyyən qədər azalda bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, musiqi ağrı siqnalını aradan qaldırmasa da, beynin bu hissi necə qəbul etməsinə təsir göstərir. Qaynarinfo xəbər verir ki, " nəşrinə danışan həkim-psixoterapevt İrina Kraşkina musiqinin ağr

30.10.2026 1005
.

Axşam yeməyindən sonra yemək yeyirsiniz? - Bu xəbəri mütləq oxuyun

Gec saatlarda yemək qaraciyər xəstəlikləri riskini 30 faizədək artıra bilər. xəbər verir ki, təxminən 200 min nəfərin məlumatlarının təhlil edildiyi araşdırma gec saatlarda qidalanmaqla qaraciyər yağlanması və sirroz arasında əlaqə olduğunu üzə çıxarıb. ABŞ-nin Oreqon Sağlamlıq və Elm Universitetini

25.10.2026 903
.

Ən faydalı və ən zərərli balıq növləri

Balıq sağlam qidalanma rasionuna daxil edilməsi ən çox tövsiyə olunan məhsullardan biridir. Çünki onun tərkibində yüksək keyfiyyətli zülal, vitaminlər, minerallar və omeqa-3 yağ turşuları var. Bununla belə, bütün balıq növlərinin qida dəyəri eyni deyil. Bəzi növlər əhəmiyyətli miqdarda çirkləndiric

29.10.2026 1053
.

Qışda dəriyə qulluq zamanı edilən əsas səhvlər

İstilik mövsümündə mənzillərdə havanın quruması dərinin daha sürətlə nəm itirməsinə səbəb olur. Bu dövrdə isti su ilə yuyunmaq, skrablardan həddindən artıq istifadə etmək və dərini tez-tez təmizləmək isə qoruyucu baryeri zəiflədərək quruluğu daha da artıra bilər. Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barəd

28.10.2026 1036
.

AVROPADA QIRMIZI HƏYƏCAN SİQNALI VERİLDİ

"Qısa müddətdə yoluxma halı 10 mini, ölüm sayı isə 5 mini keçib. Virusun təhlükəli olması və sürətlə yayılması səbəbindən Avropada qırmızı həyəcan siqnalı verilib". Bu haqda türk mediasına istinadən bildirib. Konqo Demokratik Respublikasında başlayan və tarixin ikinci ən böyük böhranına çevrilə

02.11.2026 895
.

Sağlam görünən gənclərdə ürək problemi niyə yaranır? - Video

"Baku Med" verilişinin yeni buraxılışında ürək-damar xəstəlikləri müzakirə olunub. Gənclərdə ürək problemlərinin artmasına hansı amillər səbəb olur?. Xroniki stres və yuxusuzluq ürəyin fəaliyyətinə necə təsir edir?. Elektron siqaretlər ürək-damar sistemi üçün nə dərəcədə təhlükəlidir?. Şəkərl

17.10.2026 950
.

Gündə 4 qoz yemək orqanizmdə hansı dəyişikliklər yaradır?

Qoz faydalı yağlar, bitki mənşəli zülal, lif, vitamin və minerallarla zəngin çərəzlərdən biridir. Onun müntəzəm istehlakı ürək-damar sisteminin fəaliyyətini dəstəkləyə və gündəlik qidalanmanın keyfiyyətini yaxşılaşdıra bilər. Ölkə.az BB.LV saytına istinadən xəbər verir ki, gündə təxminən 4 bütöv qo

11.11.2026 654
.

Yumurta qan şəkərinə necə təsir edir?

Yumurta balanslaşdırılmış qidalanmanın bir hissəsi ola bilər və diabetli insanlar üçün də uyğun məhsullardan sayılır. Tərkibində karbohidratın az olması səbəbindən yumurta qan şəkərinin səviyyəsinə çox cüzi təsir göstərir və yeməkdən sonra qlükozanın kəskin yüksəlməsinə səbəb olmur. Bir iri yumurtanı

17.10.2026 919
.

COVID-dən sonra dadbilmənin niyə bərpa olunmadığı AÇIQLANDI

Bəzi insanlarda COVID-19 infeksiyasından bir ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, dadbilmə qabiliyyətinin niyə tam bərpa olunmadığına dair yeni məlumatlar əldə edilib. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, alimlər uzunmüddətli dadbilmə pozğunluğu yaşayan şəxslərin dad reseptorlarını araşdırıblar

24.10.2026 752
.