ABŞ-dan yeni strategiya: İsrailin İranla müharibəyə girməsi əngəllənir? - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMA

ABŞ administrasiyası Yaxın Şərqdə gərginliyin daha da dərinləşməsinin qarşısını almaq üçün diplomatik səylərini davam etdirir. CNN-in yaydığı məlumata görə, Vaşinqton İsrailin İranla hərbi qarşıdurmaya birbaşa cəlb olunmaması üçün intensiv təmaslar aparır və münaqişənin regional müharibəyə çevrilməsinin qarşısını almağa çalışır.

Məlumata əsasən, Ağ Ev həm İsrail rəhbərliyi, həm də bölgədəki tərəfdaşları ilə koordinasiyanı gücləndirərək vəziyyətin nəzarətdən çıxmaması üçün diplomatik kanalları açıq saxlayır. Yaranmış vəziyyət fonunda əsas sual budur: ABŞ-ın bu strategiyası bölgədə yeni müharibənin qarşısını ala biləcəkmi, yoxsa Vaşinqtonun diplomatik səyləri kifayət etməyəcək?
Mövzu ilə bağlı politoloq Aytən Qurbanova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, düşünürəmki İsrailin hərbi əməliyyatlara qoşulmaması ABŞ-ın birmənalı şəkildə maraqlarına uyğun gəlir. Çünki Amerikanın strateji hədəfləri sırasında hərbi əməliyyatların genişlənməsi və İranla uzun müddətli müharibə strategiyası deyil, İrana qarşı çəkindirmə taktikasından istifadə olunması daha çox üstünlük təşkil edir. Onun sözlərinə görə, məhz bu məqamda İsrail və ABŞ-ın maraqlarının və hədəflərinin üst-üstə düşmədiyini aydın şəkildə ifadə edə bilərik: "Çünki daha öncədəndə İsrail rəsmilərinin bəyanatlarına istinad edərək bildirə bilərik ki, İsrailin əsas hədəfi məhz İranın sona qədər məğlub edilməsi və nüvə proqramının tamamilə ləğv edilməsi, rejim dəyişikliyinə nail olunması, proksi qüvvələrə verilən dəstəyin tamamilə dayandırılması istiqamətindədir. Amma müharibənin gedişatı və ümumiyyətlə danışıqlar prosesi onu deməyə əsas verir ki, İsrail-ABŞ müharibənin başlanması üçün ilkin qarşıya qoyulan hədəflərə böyük ölçüdə nail ola bilməyiblər. Təbiiki İranda qarşılıqli olaraq bu hədəflərə nail ola bilməyib. Amma hər iki tərəf özünü qalib tərəf elan edib və bu əslində ənənəvi qaydada qalib və məğlubun olduğu bir müharibədən daha çox qlobal sistemdə baş verən dəyişikliklər fonunda olan qarşıdurmanı və gərginliyin təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər. Çünki bu nə İsrail-İran, nədə ABŞ-İran münasibətlərində yaranmış gərginliyin nəticəsi deyil.

Bu regional proseslərdə yeni təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşdırılması, yeni təsir dairələrinin formalaşdırılması istiqamətində aparılan güc mübarizəsidir və qüvvələr balansı yenidən formalaşdırılır. Ona görədə düşünürəm ki, indiki mərhələdə Amerika üçün əsas hədəf İran üzərində həm diplomatik danışıqlar prosesinin davam etdirilməsi, həmdə eyni qaydada hərbi əməliyyatlar yolu ilə müəyyən mənada İrana çəkindirmə taktikasından istifadə edilməsidir. İran yenədə çox tərəfli cavab reaksiyası verərək Körfəz ölkələrini hədəf aldı və dahada irəli gedərək birbaşa olaraq ABŞ ilə quru əməliyyatlara başlanılması, yada hər hansısa bir formada hərbi əməliyyatların genişlənməsi ümumiyyətlə heç bir tərəf üçün maraqlı deyil.

Ona görədə bundan sonrakı mərhələdə İsrailin hərbi əməliyyatlara qoşulmaması istiqamətində proseslərin davam etməsi Amerikanın düşünürəmki maraqlarına daha çox uyğun gəlir. Amma təbiiki İsrailində regional siyasətindəki kifayət qədər radikal və maksimalist yanaşmaları nəzərə alsaq, gələcək dövrlərdə qısa müddətli qarşıdurmaların olması halıda istisna edilmir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin