Çin-Tayvan müharibəsi yalnız regionu deyil, bütün dünyanı sarsıdacaq

"Hazırda Çin və Tayvan arasında müşahidə olunan gərginliyin artması beynəlxalq təhlükəsizlik sistemi üçün yeni və son dərəcə ciddi risklər yaradır. Son illərdə Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Yaxın Şərqdə İsrail-HƏMAS qarşıdurması, İsrail-İran və ABŞ-İran xəttində yaşanan böhranlar göstərdi ki, dünya artıq eyni vaxtda bir neçə münaqişə ocağını idarə etmək məcburiyyətindədir. İndi isə Asiya-Sakit okean regionunda mümkün hərbi toqquşma qlobal geosiyasi balansı daha da sarsıda bilər. Son həftələrdə Çin hərbi fəallığını və Tayvan ətrafında təzyiqini artırır, Tayvan isə təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirir.
Çin-Tayvan müharibəsi baş verərsə, bu, təkcə iki tərəf arasında lokal münaqişə olmayacaq. Dünyanın ən böyük iqtisadiyyatları olan Çin və ABŞ-ın maraqlarının kəsişdiyi bu bölgə qlobal rəqabətin əsas meydanına çevrilə bilər."

Bu fikirləri BiG.AZ-a Səs qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev deyib.

Ekspert qeyd edib ki, ABŞ-ın Tayvanın təhlükəsizliyi ilə bağlı öhdəlikləri, Yaponiya, Avstraliya və digər müttəfiqlərin mövqeyi münaqişənin daha geniş miqyas alması riskini artırır.
Belə bir ssenari ilk növbədə dünya iqtisadiyyatına ağır zərbə vuracaq. Tayvan yarımkeçirici sənayesinin aparıcı mərkəzlərindən biridir. Müharibə yüksək texnologiyalar, avtomobil sənayesi, süni intellekt, telekommunikasiya və müdafiə sənayesində ciddi istehsal və təchizat böhranı yarada bilər. Eyni zamanda beynəlxalq ticarətin mühüm hissəsinin həyata keçirildiyi Cənubi Çin dənizində və Tayvan boğazında daşımaların pozulması enerji və logistika xərclərini kəskin artıracaq.

Geosiyasi baxımdan isə dünya daha sərt bloklaşma mərhələsinə daxil ola bilər. Bir tərəfdə Çin və ona yaxın tərəfdaşlar, digər tərəfdə ABŞ və müttəfiqləri arasında qarşıdurma daha açıq xarakter ala bilər. Bu isə beynəlxalq təşkilatların fəaliyyətini çətinləşdirəcək, diplomatik dialoq imkanlarını məhdudlaşdıracaq və yeni silahlanma yarışını sürətləndirəcək.

"Düşünürəm ki, Azərbaycan üçün də belə proseslər diqqətlə izlənilməlidir. Ölkəmiz balanslaşdırılmış xarici siyasət yürüdən, nəqliyyat və enerji layihələrinin mərkəzində yerləşən dövlətdir. Qlobal bazarlarda enerji qiymətlərinin dəyişməsi, beynəlxalq yükdaşımaların marşrutlarının yenidən formalaşması və yeni geoiqtisadi reallıqlar Azərbaycanın da iqtisadi və siyasi gündəliyinə təsirsiz ötüşməyəcək.

Bu gün əsas məsələ müharibənin başlanması deyil, onun qarşısının alınmasıdır. Tarix göstərir ki, böyük dövlətlər arasında hərbi qarşıdurmanın nəticələri yalnız regionla məhdudlaşmır. Buna görə də beynəlxalq ictimaiyyətin əsas vəzifəsi diplomatik kanalları açıq saxlamaq, gərginliyin idarəolunan səviyyədə qalmasına nail olmaq və yeni qlobal müharibə riskinin qarşısını almaqdır.
Dünya artıq kifayət qədər münaqişələrin ağır nəticələrini yaşayır. Çin-Tayvan istiqamətində baş verə biləcək hər hansı genişmiqyaslı hərbi eskalasiya XXI əsrin ən ciddi geosiyasi sınaqlarından birinə çevrilə bilər. Buna görə də bu məsələ təkcə Asiyanın deyil, bütün bəşəriyyətin təhlükəsizlik gündəliyinin prioritet mövzularından biridir."- deyə, B.Quliyev əlavə edib.

Telegramda izləyin