Metropoliten milyonlarla manat dotasiya alır, sərnişinlər isə kondisionersiz qatarlarda əziyyət çəkir - ARAŞDIRMA - RƏSMİ AÇIQLAMA

Bakı Metropoliteni hər il dövlət büdcəsindən təxminən 30-40 milyon manat dotasiya aldığı halda, sərnişinlər hələ də yay aylarında dözülməz istilə üz-üzə qalırlar. Xüsusilə İçərişəhər istiqamətində hərəkət edən köhnə qatarların heç birində kondisioner sistemi yoxdur və insanlar havasız vaqonlarda yol getməyə məcbur olurlar. Bu vəziyyət haqlı olaraq ciddi suallar doğurur: dövlət büdcəsindən ayrılan on milyonlarla manat vəsait hara xərclənir?

Əgər hər il bu qədər maliyyə dəstəyi ayrılırsa, niyə sərnişinlərə ən elementar rahatlıq belə təmin edilmir? XXI əsrdə paytaxt metrosunda kondisionersiz qatarların istismarı nə sərnişin məmnuniyyəti, nə də göstərilən xidmətin keyfiyyəti baxımından qəbulolunan hesab edilə bilər.
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, bilirsiz ki, Metropoliten kommersiya şirkəti deyil, dövlətin sosial layihəsidir. Bu layihə artıq 70 ildən çoxdur davam edir. Yəni bu layihə pul qazanmaq üçün deyil. Burda məqsəd əhalinin daşınmasını təmin etmək və şəhərdə nəqliyyat sıxlığını azaltmaqdır. Onun sözlərinə görə, Metropoliten hər il dövlət büdcəsindən 30-40 milyon manat dotasiya alır: "Bu dotasiyaları Metropolitenə tələblərinə uyğun olaraq verirlər. Yəni onlar nə qədər istəyirlərsə, o qədərdə dotasiya verirlər. Metropolitenin xərclərinin açıq qalan hissəsini dövlət büdcəsindən ayrılan vəsait hesabına ödəyirlər. Misal üçün Metropolitenə 5 milyon manat artıq vəsait lazım olsa, 5 milyon manatda artıq vəsait verəcəklər. Ona görədə Metropoliten borcludur ki, vətəndaşların rahat hərəkətini təmin eləsin. Yəni o qatarların hərəkət etməsinin xərclərinin bir hissəsini vətəndaş hər dəfə metroya girəndə ödəyir, açıq qalan xərcin qalan hissəsi isə dövlət büdcəsi hesabına ödəyir. Dövlət büdcəsidə vətəndaşındır. Yəni dövlət büdcəsi vətəndaşın vəsaitindən formalaşan bir büdcədir. Ona görədə demək olar ki, bu gün Metropoliteni vətəndaş maliyyələşdirir. Metropolitendə xidmət səviyyəsi yüksək səviyyədə və bir-birindən fərqlənmədən aparılmalıdır.

Bir qatarın 40 il işləməsi absurddur. Yəni o qatarlar doğranılmaya göndərilməlidir və zavodlardan yeni vaqonlar alınmalıdır. Hanısı Dərnəgül-Həzi Aslanov istiqamətində bu cür qatarların çoxu işləyir. Bütün istiqamətlər üzrə qatarların yenisi alınmalıdır. Yaxşı olardıki, qatarları Avropadan idxal etsinlər. Bizdə qatarları əsasən Rusiyadan idxal edirlər. Rusiyada texnologiya geri qalıb. Metropoliten texnologiyası Rusiyada kifayət qədər geridə qalıb. Ona görədə Bakı Metropoliteni bu məsələni diqqətə almalıdır və Avropa ölkələrindən yeni qatarlar almalıdır. Eyni zamanda Sovet hökümətindən qalmış qatarlar artıq xəttdən çıxarılmalıdır. Sovet hökümətinin dağılmasından artıq 35 il keçib, amma hələdə bu gün Bakı Metropoliteni Sovet hökümətindən qalan qatarlardan istifafə edir. Bu biabırçılıqdır. Metropolitenin rentabelli işləməsinə gəlincə isə bu mümkün deyil. Dünya praktikasında Metropolitenin rentabelli işləməsi üçün onun stansiyalarının sayı 50-dən artıq olmalıdır.

Stansiyanın sayı 50-dən çox olduqda artıq Metropoliten mənfəətə çıxış qazanır. Ona qədər yəqinki Metropoliten dövlət büdcəsindən maliyyələşdiriləcək və bu maliyyələşdirmə nəticəsində də Metropoliten vətəndaşlara normal xidmət göstərməyə borcludur. Bu gün bütün avtobuslarda kondisioner mövcuddursa, Metropolitenin bütün qatarlarında da soyutma-isitmə sistemləri olmalıdır. Bu artıq Bakı şəhərinin sərnişin daşımasının standartlarından biridir" deyə Nəsirli qeyd edib.
Mövzu ilə bağlı nəqliyyat eksperti Ayaz Eyvazov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, nəqliyyat sahəsində xidmət göstərən müəssisələr üçün əsas meyarlardan biri sərnişinlərin təhlükəsizliyi ilə yanaşı, komfortunun da təmin edilməsidir. Onun sözlərinə görə, yay aylarında kondisionersiz qatarların istismarı artıq sadəcə narahatlıq deyil, həm də xidmət keyfiyyəti məsələsidir: "Xüsusilə sıx sərnişin axını olan saatlarda havasız vaqonlarda temperaturun yüksəlməsi yaşlı insanlar, uşaqlar və səhhətində problem olan şəxslər üçün əlavə risk yarada bilər. Bakı Metropoliteni hər il dövlət büdcəsindən əhəmiyyətli həcmdə subsidiya alır. Təbii ki, bu vəsaitin böyük hissəsi əməkhaqqı, elektrik enerjisi, texniki xidmət və digər istismar xərclərinə yönəldilir.

Lakin buna baxmayaraq, sərnişinlər haqlı olaraq köhnə qatarların daha sürətlə yenilənməsini və kondisioner sistemi olmayan vaqonların mərhələli şəkildə istismardan çıxarılmasını gözləyirlər. Dövlət tərəfindən ayrılan vəsaitlərin nəticəsi sərnişinin gündəlik istifadə etdiyi xidmətin keyfiyyətində də öz əksini tapmalıdır" deyə Eyvazov qeyd edib.
"Bakı Metropoliteni" QSC-nin Mətbuat xidməti və ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəisi Bəxtiyar Məmmədov BiG.AZ-ın sorğusuna cavab olaraq bildirdi ki, İçərişəhər istiqamətində hərəkət edən qatarlar köhnə nəsil qatarlar olduğu üçün həmin qatarlarda kondisioner sistemi mövcud deyil. Onun sözlərinə görə, dövlət proqramına əsasən gələcəkdə qatarların yenilənməsi nəzərdə tutulub: "Qarşıdakı dövrdə 299 yeni vaqon alınacaq. Amma bu əsasən istismar müddətini başa vuran qatarlar, eyni zamanda yeni stansiyaların inşası ilə əlaqədar yeni vaqonlara yaranacaq ehtiyac səbəbi ilə yeni qatarlar alınacaq. Yəni bu gün İçərişəhər istiqamətində işləyən köhnə nəsil qatarlar istismar müddətindən asılı olaraq xəttdə saxlanılır və yaxudda xəttdən çıxarılır. Zamanla birmənalı olaraq bu qatarların hamısı yenilənəcək. Yeni qatarlar alındıqda da mütləq qaydada sərnişinlərin "kondisionerli" adlandırdığı 4-cü nəsil yeni tipli qatarlar alınacaq və onlarda da kondisioner olacaq.

Amma normativlərə görə bir qatarın istismar müddəti 31 il olduğu üçün və həmin müddət ərzində də texniki baxışı vaxtlı-vaxtında olduğu üçün bu müddət ərzində də qatarlar xəttdə saxlanmalıdır. Hazırda xəttdə olan qatarların istismar müddəti başa çatandan sonra o ya texniki komissiya tərəfindən istismar müddəti uzadılır və yaxudda xəttdən mütləq qaydada çıxarılmalıdır. Bu birmənalı tələbdir. Bu gün metro xəttində gördüyünüz hər bir qatarın istismar müddəti var və eyni zamanda texniki baxışı, qulluğu sərnişin təhlükəsizliyi baxımından birmənalı olaraq hər bir qaydalara əməl olunur. Yəni qatar istismar müddətini başa vursun və xəttdə saxlanılsın kimi bir anlayış yoxdur" deyə Məmmədov qeyd edib.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin