"İran-ABŞ münasibətlərinin son aylarda görünməmiş dərəcədə gərginləşməsi təhlükəsizlik risklərini də artırır" - BƏHRUZ QULİYEV

"Son günlər İsrail kəşfiyyatının ABŞ administrasiyasını İranın Prezident Donald Trampa qarşı mümkün sui-qəsd planı barədə xəbərdar etməsi və bunun ardınca ABŞ senatoru Lindsey Qrehemin qəfil vəfat etməsi beynəlxalq siyasi dairələrdə müxtəlif ehtimalların irəli sürülməsinə səbəb olub. Lakin geosiyasətdə təsadüflərlə faktları bir-birindən ayırmaq son dərəcə vacibdir.

Bu günə qədər ABŞ-ın heç bir rəsmi qurumu Lindsey Qrehemin ölümündə İranın və ya hər hansı xarici dövlətin iştirak etdiyini bəyan etməyib. Ona görə də bu hadisəni İranın həyata keçirdiyi sui-qəsd kimi təqdim etmək üçün hüquqi və kəşfiyyat baxımından kifayət qədər sübut mövcud deyil. Dövlətlərarası münasibətlərdə ittihamlar ehtimallara deyil, sübuta əsaslanmalıdır." Bu fikirləri Səs qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev BiG.AZ-a açıqlamasında deyib.
Ekspert bildirib ki, bununla yanaşı, İran-ABŞ münasibətlərinin son aylarda görünməmiş dərəcədə gərginləşməsi təhlükəsizlik risklərini də artırır. İran rəhbərliyi ABŞ və İsrailə qarşı sərt ritorikanı davam etdirir, ABŞ isə Prezident Donald Tramp və digər yüksək vəzifəli şəxslərin təhlükəsizliyini prioritet məsələ hesab edir. Belə şəraitdə kəşfiyyat orqanlarının mümkün sui-qəsd ssenarilərini araşdırması tamamilə təbii və gözlənilən addımdır.

"Hesab edirəm ki, İranın ABŞ prezidenti və yüksək rütbəli rəsmilərinə qarşı birbaşa sui-qəsd həyata keçirməsi nəzəri baxımdan mümkün olsa da, praktik baxımdan son dərəcə yüksək risk daşıyır. Çünki belə bir addım ABŞ tərəfindən yalnız terror aktı kimi deyil, milli təhlükəsizliyə qarşı birbaşa hücum kimi qiymətləndiriləcək və bunun cavabı çox sərt ola bilər. Məhz buna görə də Tehran, əgər belə niyyətlər mövcud olsa belə, birbaşa iz buraxacaq əməliyyatlardan maksimum dərəcədə yayınmağa çalışar.

Digər tərəfdən, İran daxilində müxtəlif güc mərkəzlərinin, xüsusilə radikal qrupların mövqeyi ilə dövlətin rəsmi siyasətini də fərqləndirmək lazımdır. Bəzən sərt bəyanatlar siyasi-psixoloji təzyiq vasitəsi olur və onların hamısı əməli fəaliyyətə çevrilmir.

Hazırkı mərhələdə ən real ssenari ABŞ daxilində təhlükəsizlik tədbirlərinin daha da gücləndirilməsi, kəşfiyyat məlumatlarının intensiv mübadiləsi və İranla bağlı bütün risklərin xüsusi nəzarətdə saxlanılmasıdır. Lindsey Qrehemin ölümü ətrafında müxtəlif fərziyyələr irəli sürülsə də, rəsmi istintaqın nəticələri açıqlanmadan hər hansı dövləti ittiham etmək siyasi baxımdan da, hüquqi baxımdan da düzgün yanaşma hesab oluna bilməz.

Bugünkü geosiyasi reallıq göstərir ki, Yaxın Şərqdə qarşıdurma artıq yalnız hərbi meydanda deyil, kəşfiyyat, informasiya və psixoloji müharibə müstəvisində də davam edir. Belə şəraitdə hər bir məlumatın emosiyalarla deyil, təsdiqlənmiş faktlarla qiymətləndirilməsi beynəlxalq sabitlik baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır." - deyə, B.Quliyev əlavə edib.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin